مایا جبیلی، امیلی رز و جارت رنشاو / خبرگزاری رویترز / ۱۵ مارس ۲۰۲۶
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تهدید کرد که حملات بیشتری علیه «جزیره خارک»، قطب اصلی صادرات نفت ایران، انجام خواهد شد. وی همچنین اعلام کرد که هنوز برای توافق با تهران جهت پایان دادن به جنگی که منجر به بستهشدن تنگه حیاتی هرمز و ایجاد هرجومرج در بازارهای جهانی انرژی شده، آماده نیست.
در حالی که جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران وارد هفته سوم خود شده است، ترامپ اظهار داشت که حملات آمریکا بخش بزرگی از این جزیره را «بهطور کامل تخریب کرده» و نسبت به وقوع حملات بیشتر هشدار داد. او روز شنبه در گفتگو با شبکه انبیسی نیوز (NBC News) گفت: «ممکن است فقط برای خنده، چند بار دیگر هم به آنجا ضربه بزنیم.»
این اظهارات نشاندهنده تشدید تنشها از سوی ترامپ است؛ کسی که پیشتر گفته بود ایالات متحده تنها سایتهای نظامی در خارک را هدف قرار میدهد. این سخنان ضربهای به تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگی محسوب میشود که سراسر خاورمیانه را فرا گرفته و بیش از ۲۰۰۰ کشته برجای گذاشته است که اکثر آنها در ایران و لبنان بودهاند.
سه منبع آگاه به رویترز گفتند که واشینگتن تلاشهای متحدان خاورمیانهای خود برای آغاز گفتگوها را نادیده گرفته است. همزمان، سپاه پاسداران ایران روز یکشنبه اعلام کرد که موشکهای بیشتری به سمت اسرائیل و سه پایگاه آمریکایی در منطقه شلیک کرده است.
ترامپ که مجموعهای از خواستههای متغیر، از جمله حق اظهارنظر در انتخاب رهبر ایران و توقف برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک این کشور را مطرح کرده، به انبیسی نیوز گفت به نظر میرسد تهران برای دستیابی به توافقی جهت توقف درگیریها آماده است، اما «شرایط هنوز به اندازه کافی خوب نیست».
ترامپ در مصاحبه خود احتمال کشته شدن مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را مطرح کرد؛ اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اظهار داشت که وی در سلامت کامل بهسر میبرد و در حال مدیریت اوضاع است.
تداوم احتمالی جنگ و بحران انرژی
در حالی که چشمانداز روشنی برای پایان درگیریها دیده نمیشود، توانایی ایران در مسدود کردن تردد از تنگه هرمز — که مسیر عبور یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان است — به عنوان یک تهدید تعیینکننده برای اقتصاد جهانی با فوریت بیشتری مطرح شده است.
اگرچه برخی شناورهای ایرانی همچنان به تردد خود ادامه دادهاند، اما این مسیر عملاً برای اکثر کشتیرانیهای جهان از ۲۸ فوریه (زمان آغاز حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به هزاران هدف در سراسر ایران) بسته شده است.
مجتبی خامنهای، که پس از کشته شدن پدرش علی خامنهای در روز نخست حملات، به جانشینی او رسید، اعلام کرده است که تنگه هرمز باید بسته بماند.
آژانس بینالمللی انرژی هفته گذشته اعلام کرد که بسته شدن این آبراه باریک در سواحل جنوبی ایران، بزرگترین اختلال تاریخ در بازارهای جهانی نفت را رقم زده و انتظار میرود عرضه جهانی را در ماه مارس حدود ۸ درصد کاهش دهد. با این حال، یک منبع صنعتی در فجیره اعلام کرد که مرکز سوخترسانی کشتیها در این شهر واقع در امارات متحده عربی، عملیات بارگیری نفت را روز یکشنبه از سر گرفته است.
با افزایش قیمت نفت خام به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه و احتمال رشد بیشتر در هفته آینده، این موضوع بر حزب جمهوریخواه ترامپ سنگینی میکند؛ حزبی که در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر با آزمونی بزرگ روبروست.
خود ترامپ نگرانیها درباره جهش قیمتها برای مصرفکنندگان آمریکایی را رد کرده و مدعی شده است که قیمتها به سرعت کاهش خواهند یافت. اما او از کشورهایی نظیر چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا خواسته است تا برای تضمین عبور و مرور کشتیها، ناوهای جنگی خود را به تنگه هرمز اعزام کنند.
ترامپ روز شنبه در یک پست رسانه اجتماعی نوشت: «کشورهای جهان که از طریق تنگه هرمز نفت دریافت میکنند، باید خودشان از آن مسیر مراقبت کنند و ما هم کمک خواهیم کرد — خیلی زیاد! ایالات متحده با آن کشورها هماهنگ خواهد شد تا همه چیز سریع، روان و خوب پیش برود.»
مقامات گفتهاند که فرانسه به دنبال تشکیل ائتلافی برای تأمین امنیت تنگه پس از تثبیت وضعیت امنیتی است، در حالی که بریتانیا در حال بحث درباره گزینههای مختلف با متحدان برای تضمین امنیت کشتیرانی است. با این حال، هیچیک از کشورهای مذکور تمایلی فوری برای اقدام در حین ادامه درگیریها نشان ندادهاند.
عراقچی به همتای فرانسوی خود گفت که کشورها باید از هر اقدامی که منجر به تشدید تنش میشود خودداری کنند. او همچنین تأکید کرد که ایران به هرگونه حمله به تأسیسات انرژی خود پاسخ خواهد داد.
اسرائیل مذاکره با لبنان را تکذیب کرد
با ادامه بنبست، سپاه پاسداران اعلام کرد که حملات موشکی و پهپادی بیشتری را علیه اهدافی در اسرائیل و پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه انجام داده است؛ جایی که عربستان سعودی اعلام کرد ۱۰ حمله را رهگیری کرده است.
عراقچی هدف قرار دادن مناطق غیرنظامی یا مسکونی در خاورمیانه را تکذیب کرد و گفت ایران آماده تشکیل کمیتهای با همسایگان خود برای بررسی مسئولیت چنین حملاتی است. کشورهای حاشیه خلیج فارس در طول این جنگ دو هفتهای متحمل خساراتی در تأسیسات انرژی و مناطق مسکونی شدهاند.
یک منبع آگاه از استراتژی نظامی اسرائیل به رویترز گفت که اسرائیل هدف قرار دادن جادهها و پلهایی را که معتقد است فرماندهان سپاه از آنها استفاده میکنند، آغاز کرده است. رسانههای ایرانی نیز گزارش دادند که نیروهای امنیتی دهها نفر را به اتهام اشتراکگذاری اطلاعات با اسرائیل بازداشت کردهاند.
گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، ادعای اتمام ذخایر موشکهای رهگیر این کشور را که به آمریکا گزارش شده بود، رد کرد. او همچنین گزارشها مبنی بر احتمال برگزاری مذاکرات مستقیم با لبنان (جایی که اسرائیل حملات خود را علیه جنبش حزبالله از سر گرفته) را تکذیب نمود.
در ایران، خبرگزاری نیمهدولتی فارس روز شنبه گزارش داد که در پی حمله هوایی به یک کارخانه یخچال و بخاریسازی در شهر اصفهان، دستکم ۱۵ نفر کشته شدند. سپاه پاسداران وعده داده است که انتقام کارگران کشته شده در مناطق صنعتی ایران را خواهد گرفت.