باراک راوید / آکسیوس
به گفته مقامهای اسرائیلی و آمریکایی، اسرائیل قصد دارد عملیات زمینی خود در لبنان را بهطور چشمگیری گسترش دهد و کنترل کامل منطقه جنوب رودخانه لیتانی را در دست گرفته و زیرساختهای نظامی حزبالله را از بین ببرد.
اهمیت موضوع: این اقدام میتواند بزرگترین تهاجم زمینی اسرائیل به همسایه شمالی خود از سال ۲۰۰۶ تاکنون باشد و لبنان را به کانون جنگ فزاینده میان اسرائیل و ایران بکشاند.
یکی از مقامهای ارشد اسرائیلی گفت: «ما همان کاری را خواهیم کرد که در غزه انجام دادیم»، و اشاره داشت به تخریب ساختمانهایی که اسرائیل مدعی است حزبالله از آنها برای انبار سلاح و انجام حملات استفاده میکند.
تصویر کلی: چنین عملیاتی در این سطح و ابعاد میتواند به اشغال طولانیمدت جنوب لبنان از سوی اسرائیل منجر شود.
دولت لبنان بهشدت نگران است که این جنگ تازه – که پس از شلیک راکتهای حزبالله به خاک اسرائیل آغاز شد – کشور را ویران کند.
دولت دونالد ترامپ از عملیات گسترده اسرائیل برای خلع سلاح حزبالله حمایت میکند، اما همزمان میکوشد خسارت وارد بر ساختار دولت لبنان را محدود نگه دارد و برای آغاز مذاکرات مستقیم اسرائیل و لبنان درباره توافقی پس از جنگ فشار میآورد.
آخرین تحولات: به گفته مقامهای اسرائیلی، تا چند روز پیش دولت بنیامین نتانیاهو همچنان در تلاش بود تا از گسترش درگیری در لبنان جلوگیری کند تا تمرکز خود را بر ایران حفظ کند.
اما این رویکرد روز چهارشنبه تغییر کرد، زمانیکه حزبالله با هماهنگی ایران بیش از ۲۰۰ موشک بهسوی اسرائیل شلیک کرد و ایران نیز دهها موشک دیگر پرتاب نمود.
یکی از مقامهای ارشد اسرائیلی گفت: «پیش از این حمله آماده برقراری آتشبس در لبنان بودیم، اما پس از آن دیگر هیچ راهی جز اجرای یک عملیات گسترده باقی نمانده است.»
وضعیت کنونی: ارتش اسرائیل (IDF) از آغاز جنگ با ایران سه لشکر زرهی و پیادهنظام را در مرز لبنان مستقر کرده و طی دو هفته اخیر برخی از نیروهای زمینی عملیات محدودی در خاک لبنان انجام دادهاند.
ارتش اسرائیل روز جمعه اعلام کرد نیروهای تقویتی بیشتری به مرز اعزام کرده و شمار نیروهای ذخیره را پیش از شروع عملیات زمینی گسترده افزایش میدهد.
به گفته یکی از مقامهای اسرائیلی، «هدف، تصرف مناطق، عقب راندن نیروهای حزبالله به سمت شمال و دور کردن آنها از مرز، و نیز تخریب مواضع نظامی و انبارهای تسلیحاتی در روستاهاست.»
در سوی دیگر: شیخ نعیم قاسم، رهبر حزبالله روز جمعه گفت مسیر دیپلماسی دولت لبنان در دستیابی به حاکمیت و حفاظت از غیرنظامیان شکست خورده است و بنابراین «هیچ راهحلی جز مقاومت وجود ندارد.»
او افزود: «وقتی دشمن تهدید به حمله زمینی میکند، به او میگوییم این تهدید نیست، بلکه یکی از دامهایی است که در آن گرفتار خواهی شد؛ زیرا هر پیشروی زمینی فرصتی است برای رزمندگان مقاومت تا در رویارویی نزدیک با دشمن، دستاورد و پیروزی بهدست آورند.»
جزئیات بیشتر: ارتش اسرائیل دستور تخلیه ساکنان سراسر جنوب لبنان را صادر کرده و برای نخستین بار دستور تخلیه روستاها و شهرهای واقع در شمال رود لیتانی و همچنین مناطق جنوبی بیروت، پایگاه اصلی حزبالله، را نیز ابلاغ کرده است.
از آغاز درگیریها تاکنون حدود ۸۰۰ هزار غیرنظامی لبنانی آواره شده و دستکم ۷۷۳ نفر جان باختهاند که بسیاری از آنها غیرنظامی بودهاند.
پشت صحنه: مقامهای اسرائیلی و آمریکایی میگویند دولت ترامپ از اسرائیل خواسته است طی عملیات از حمله به فرودگاه بینالمللی بیروت و دیگر زیرساختهای دولتی لبنان خودداری کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، اسرائیل با مصون نگه داشتن فرودگاه موافقت کرده، اما تعهدی درباره دیگر زیرساختهای دولتی نداده است. با این حال، ارتش اسرائیل روز جمعه پلی در جنوب لبنان را بمباران کرد و مدعی شد حزبالله از آن برای انتقال نیرو و سلاح استفاده میکرد.
یکی از مقامهای اسرائیلی گفت: «در هر مورد با واشنگتن مشورت خواهیم کرد. احساس میکنیم از پشتیبانی کامل آمریکا در این عملیات برخورداریم.»
یکی از مقامهای آمریکایی نیز اظهار داشت: «اسرائیلیها باید هر آنچه لازم است انجام دهند تا شلیکهای حزبالله متوقف شود.»
ابعاد سیاسی: طبق گفته مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، نتانیاهو مسئولیت پرونده لبنان در طول جنگ را به ران درمر، وزیر پیشین کابینه خود، سپرده است.
درمر مسئول تماسها با دولت ترامپ و نیز هدایت هرگونه گفتوگو با دولت لبنان در صورت آغاز مذاکرات مستقیم در هفتههای آینده خواهد بود.
در طرف آمریکایی، این پرونده در اختیار مشاور ترامپ، مساد بولوس، است که نماینده ویژه آمریکا در امور آفریقا نیز بهشمار میرود.
بولوس – که پدر همسر تیفانی ترامپ است – طی روزهای اخیر با مقامهای اسرائیلی، لبنانی و عربی تماسهایی برقرار کرده تا زمینه آغاز مذاکرات مستقیم میان اسرائیل و لبنان را فراهم سازد.
چشمانداز آینده: دولت لبنان در روزهای اخیر اعلام کرده آماده است فوراً و بدون هیچ پیششرطی، درباره شرایط آتشبس با اسرائیل وارد گفتوگوی مستقیم شود.
منابع آگاه میگویند دولت ترامپ قصد دارد از این مذاکرات برای زمینهسازی توافقی گستردهتر استفاده کند تا بهطور رسمی به وضعیت جنگی موجود میان اسرائیل و لبنان که از سال ۱۹۴۸ تاکنون ادامه داشته، پایان داده شود.