هومیرا پاموک / خبرگزارای رویترز / ۶ مارس ۲۰۲۶
ایالات متحده آمریکا در حال اعمال فشار بر دولت سریلانکا است تا از بازگرداندن بازماندگان کشتی جنگی ایرانی که این هفته غرق کرد، و همچنین خدمهی کشتی دوم ایرانی که در اختیار سریلانکا قرار دارد، خودداری کند. این موضوع در یک یادداشت داخلی وزارت خارجه آمریکا که روز جمعه به رویت رویترز رسیده، ذکر شده است.
به گفتهی این سند، روز چهارشنبه یک زیردریایی آمریکایی ناو ایرانی «دنا» را در آبهای اقیانوس هند، در فاصلهی حدود ۱۹ مایل دریایی از بندر جنوبی «گاله» در سریلانکا، هدف قرار داد و غرق کرد. در این حادثه دهها ملوان کشته شدند و دامنهی رویارویی آمریکا با نیروی دریایی ایران بهطور چشمگیری گسترش یافت.
روز پنجشنبه، سریلانکا عملیات تخلیهی ۲۰۸ خدمهی کشتی دوم ایرانی، یعنی کشتی تدارکاتی نیروی دریایی «بوشهر» را آغاز کرد. این شناور در محدودهی منطقهی انحصاری اقتصادی سریلانکا، اما بیرون از مرزهای دریایی آن، گرفتار شده بود.
آنیورا کومارا دیسانایکه، رئیسجمهور سریلانکا، اعلام کرد کشورش «از نظر انسانی مسئولیت دارد» تا خدمهی این کشتی را پناه دهد.
اقدام به اژدرافکنی علیه ناو «دنا» – که پیت هگزث، وزیر دفاع آمریکا، از آن با عنوان «مرگ خاموش» یاد کرده است – نخستین عملیات از این نوع توسط ایالات متحده از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون محسوب میشود و نشانهای آشکار از گسترش جغرافیایی درگیری با ایران است.
این یادداشت داخلی وزارت خارجه آمریکا که تاریخ آن ۶ مارس ثبت شده و پیش از این گزارش نشده بود، نشان میدهد که «جین هاول»، کاردار سفارت آمریکا در کلمبو، به دولت سریلانکا تأکید کرده است که نه خدمهی ناو «بوشهر» و نه ۳۲ بازماندهی ناو «دنا» نباید به ایران بازگردانده شوند.
در متن آمده است: «مقامهای سریلانکایی باید از تلاشهای ایران برای بهرهبرداری تبلیغاتی از این بازداشتشدگان تا حد امکان جلوگیری کنند.»
وزارت خارجه آمریکا به درخواست رویترز برای اظهار نظر درباره این گزارش بلافاصله پاسخ نداد. نمایندگان دفتر رئیسجمهور دیسانایکه و وزارت خارجه سریلانکا نیز در دسترس نبودند.
در این یادداشت همچنین آمده است که هاول به سفیر اسرائیل در هند و سریلانکا اطلاع داده که هیچ برنامهای برای بازگرداندن خدمه به ایران وجود ندارد. به نوشتهی سند، این دیپلمات اسرائیلی از هاول پرسیده است آیا با خدمه در جهت «ترغیب به پناهندگی یا جدایی از ایران» گفتوگویی انجام گرفته است یا نه.
نمایندهی سفارت اسرائیل در دهلینو نیز به درخواست برای اظهارنظر پاسخی نداد.
روز چهارشنبه، هانساکا ویجهمونی، معاون وزیر بهداشت و رسانههای جمعی سریلانکا، به رویترز گفت که تهران از کلمبو درخواست کرده تا برای بازگرداندن پیکر کشتهشدگان ناو دنا همکاری کند، اما هنوز زمانی برای این اقدام تعیین نشده است.
ناو دنا ماه گذشته در رزمایشهای دریایی سازمانیافته توسط هند در خلیج بنگال شرکت کرده بود و هنگام بازگشت به ایران با حملهی اژدریایی آمریکا مواجه شد.
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت ناو دنا هنگام هدف قرار گرفتن مسلح بوده و آمریکا پیش از انجام حمله هیچ هشدار قبلی صادر نکرده است.
به نوشتهی یادداشت وزارت خارجه آمریکا، کشتی دوم یعنی «بوشهر» در طول مدت درگیری در اختیار دولت سریلانکا باقی خواهد ماند. مقامهای سریلانکایی روز جمعه اعلام کردند که در حال اسکورت کردن بوشهر به بندری در ساحل شرقی کشور هستند و بیشتر خدمهی آن را به یک اردوگاه نیروی دریایی نزدیک کلمبو منتقل میکنند.