باراک راوید / آکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز جمعه خواستار «تسلیم بیقید و شرط» از سوی حکومت ایران شد؛ صریحترین بیان اهداف جنگی آمریکا از زمان آغاز عملیات در هفت روز پیش تاکنون.
چرایی اهمیت موضوع: این خواسته هیچ مسیر دیپلماتیکی برای خروج باقی نمیگذارد. اگر ایران از پذیرش این مطالبه سر باز زند — که تاکنون هیچ نشانهای از تمایل به عقبنشینی مشاهده نشده — جنگ ممکن است تا زمان فروپاشی حکومت ایران یا عقبنشینی ترامپ ادامه پیدا کند.
جزئیات خبر: چند ساعت پیش از بیانیه ترامپ، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «برخی کشورها تلاشهای میانجیگرانهای را برای توقف جنگ آغاز کردهاند.»
او افزود: «بیتردید ما متعهد به صلحی پایدار در منطقه هستیم، اما در دفاع از عزت و حاکمیت ملی خود هیچ تردیدی نداریم. میانجیگری باید متوجه کسانی باشد که ملت ایران را دستکم گرفتند و این درگیری را شعلهور کردند.»
ترامپ چه گفت: ترامپ صبح جمعه در شبکه اجتماعی “تروثسوشال” نوشت: «هیچ توافقی با ایران در کار نخواهد بود مگر تسلیم بیقید و شرط!»
او افزود پس از تسلیم رژیم کنونی، باید «رهبر یا رهبرانی بزرگ و پذیرفتنی» برگزیده شوند.
ترامپ وعده داد که آمریکا و متحدانش در بازسازی ایران پس از جنگ کمک خواهند کرد و کشور را دوباره شکوفا خواهند ساخت. او نوشت: «ایران آیندهای بزرگ در پیش دارد. ایران را دوباره عظیم کنیم!(MIGA)»
نکتهی کلی: ترامپ روز پنجشنبه در گفتوگو با آکسیوس گفته بود شخصاً مایل است در انتخاب رهبر آینده ایران نقش داشته باشد تا جانشینی که روی کار میآید، سیاستهایی در پیش نگیرد که به آغاز جنگی دیگر منتهی شود.
دیدگاه کارشناسان: دنی سیترینوویچ، کارشناس مسائل ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و شورای آتلانتیک، گفت: «اگر این موضع رسمی دولت آمریکا باشد و با توجه به اینکه رژیم کنونی ایران تسلیم نخواهد شد، عملیات ناچار است تا زمان فروپاشی رژیم کنونی ادامه یابد.»
او افزود: «هر نتیجهای کمتر از این، با وجود تمام دستاوردهای نظامی، عملاً شکست تلقی خواهد شد.»
پشت صحنه: به گفته منابع آگاه، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز پنجشنبه در سلسله تماسهایی با وزیران خارجه کشورهای عربی گفته که احتمالاً جنگ چند هفته دیگر ادامه خواهد داشت.
روبیو توضیح داد که تمرکز کنونی عملیات نظامی بر سامانههای پرتاب موشک، انبارها و کارخانههای تسلیحاتی ایران است.
او به وزیران عربی گفته که هدف واشنگتن «تغییر رژیم» نیست، اما همزمان روشن کرده که آمریکا خواهان اداره کشور توسط افرادی متفاوت است.
روبیو همچنین افزود در حال حاضر هیچ گفتوگویی میان آمریکا و حکومت ایران در جریان نیست و هرگونه مذاکره در این مرحله میتواند اهداف نظامی موجود را تضعیف کند.
ترامپ روز پنجشنبه نیز گفته بود ایران تمایل به مذاکره نشان داده، اما به گفته او «دیگر دیر شده است.»
وزارت خارجه آمریکا تاکنون به درخواست برای اظهارنظر در این باره پاسخی نداده است.
وضعیت میدانی: حملات هوایی آمریکا و اسرائیل روز جمعه وارد هفتمین روز خود شد و شدت آن پیوسته در حال افزایش است. در مقابل، ایران و گروههای وابسته به آن — از جمله حزبالله لبنان و شبهنظامیان شیعه در عراق — همچنان به شلیک موشک و پهپاد به سمت پایگاههای آمریکایی، اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس ادامه میدهند.
با این حال، شدت و گستره حملات ایران به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد مرکزی نیروهای آمریکا (سنتکام)، اعلام کرد تعداد حملات موشکی ایران از زمان آغاز جنگ تاکنون ۹۰ درصد کاهش یافته است.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی روز پنجشنبه اعلام کردند که تاکنون ۶۰ درصد از پرتابگرها و انبارهای موشکی ایران منهدم شدهاند.
روز جمعه نیز جنگندههای اسرائیل پناهگاه مستحکمی را در زیر مجموعه اقامتگاه رهبر فقید جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای، هدف قرار دادند؛ مکانی که گفته میشود به عنوان مرکز فرماندهی اضطراری مورد استفاده قرار میگرفت.
سخنگوی ارتش اسرائیل، سرتیپ ایفی دفرین، اعلام کرد اسرائیل بر این باور است که در روزهای اخیر، شماری از مقامهای ارشد ایرانی از این پناهگاه استفاده کردهاند و بررسی در مورد حضور احتمالی افراد در زمان حمله ادامه دارد.