مصطفی سالم / سیانان / ۵ مارس ۲۰۲۶
به گفتهی دو منبع آگاه از جزئیات عملیات، بمبافکنهای ایرانی تنها چند دقیقه با حمله به بزرگترین پایگاه نظامی محل استقرار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه فاصله داشتند که جنگندههای قطری توانستند آنها را ـــ در نخستین نبرد هوایی خود ـــ سرنگون کنند.
صبح دوشنبه، سپاه پاسداران دو فروند بمبافکن تاکتیکی سوخو-۲۴ ساخت شوروی را بهسوی پایگاه هوایی العُدید ـــ که معمولاً ۱۰ هزار نظامی آمریکایی در آن مستقر هستند ـــ و تأسیسات پردازش گاز طبیعی رأس لفّان، که از ارکان اصلی اقتصاد قطر به شمار میرود، اعزام کرد.
به گفته یکی از این منابع، جنگندههای ایرانی فقط «دو دقیقه» با هدفهای خود فاصله داشتند. منبع دوم نیز به سیانان گفته است این هواپیماها «در حال حمل بمب و مهمات هدایتشونده» شناسایی و تصویربرداری شده بودند.
به گفته منبع دوم، نیروهای قطری از طریق بیسیم اخطار دادهاند، اما این جنگندهها پاسخی نداده و ارتفاع پرواز خود را به حدود ۸۰ فوت کاهش داده بودند تا از شناسایی راداری بگریزند.
با توجه به «محدودیت زمان» و «شواهد موجود»، هواپیماهای ایرانی بهعنوان «هدف متخاصم» شناسایی شدند. بر همین اساس نیروی هوایی قطر وارد عمل شد و یک جنگنده اف-۱۵ قطری درگیر «نبرد هوایی» با بمبافکنهای ایرانی شد و در نهایت آنها را سرنگون کرد.
هواپیماهای ایرانی در آبهای سرزمینی قطر سقوط کردند. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، روز سهشنبه در نشست خبری اعلام کرد عملیات جستوجو برای یافتن خدمه در حال انجام است.
ایران در واکنش به حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به خاک خود، صدها موشک و پهپاد را بهسمت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس شلیک کرده است. آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در نخستین موج این حملات در روز شنبه، زمانی که موشکها مجموعه اقامتگاه وی در تهران را ویران کردند، کشته شد.
اما عملیات جسورانه ایران در حریم هوایی قطر نخستین بار از زمان مرگ خامنهای بود که تهران از هواپیمای سرنشیندار برای هدف قرار دادن کشور همسایه استفاده میکرد ـــ و نیز نخستین موردی که نیروی هوایی قطر در نبرد هوایی واقعی شرکت داشت.
ژنرال دن کِین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، روز چهارشنبه در نشست خبری در پنتاگون وقوع این حادثه را تأیید کرد، بیآنکه هدف بمبافکنهای ایرانی را مشخص کند.
او گفت: «جنگندههای قطری برای نخستین بار، دو بمبافکن ایرانی را که در مسیر مقصد خود بودند، سرنگون کردند.»
روز چهارشنبه، در تماس تلفنی میان شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، آلثانی این حادثه را اقدامی «تنشزا» خواند و گفت این ماجرا نشان میدهد ایران «هیچ تمایل واقعی برای کاهش تنش یا یافتن راهحل ندارد.»
به گفته او، «برعکس، ایران میکوشد به همسایگان خود آسیب بزند و آنان را به جنگی بکشاند که به آن تعلقی ندارند.»
حادثهی رخداده بر فراز قطر غیرمعمول بود؛ زیرا معمولاً واکنشهای ایران به شکل شلیک موشک یا اعزام پهپاد انجام میگیرد.
طبق اعلام دولتهای منطقه، از زمان حمله آمریکا و اسرائیل، ایران بیش از ۴۰۰ موشک بالستیک و بیش از ۱۰۰۰ پهپاد بهسوی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس شلیک کرده است.
هدف قرار دادن شهرها، تأسیسات انرژی، فرودگاهها و هتلها در کشورهای عربی خلیج فارس از سوی ایران، مردمی را که سالها از ثبات امنیتی برخوردار بودند، دچار شوک کرده است.
هرچند بیشتر موشکها و پهپادهای ایرانی رهگیری و منهدم شدهاند، اما روز یکشنبه، شش نظامی آمریکایی در کویت زمانی کشته شدند که یکی از پرتابههای ایرانی از سامانههای دفاع هوایی گریخت و به مرکز عملیات موقت در بندر شعیبه اصابت کرد.