باراک راوید، دیو لاولر / آکسیوس
ایالات متحده و اسرائیل بامداد امروز «عملیات رزمی گستردهای» را در ایران آغاز کردند؛ عملیاتی که هدف آن، از بین بردن توان نظامی جمهوری اسلامی و فراهم کردن زمینه تغییر رژیم عنوان شده است. این موضوع را دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی ویدئویی که نیمهشب منتشر شد، اعلام کرد.
یک مقام ارشد آمریکایی به وبسایت آکسیوس گفته است که نیروی هوایی اسرائیل حملاتی را علیه فرماندهان ارشد نظامی و رهبران سیاسی ایران انجام داده است. رسانههای ایران از وقوع حملات در سراسر کشور خبر دادند و دود غلیظی از پایتخت برخاسته بود.
پنتاگون نام این حمله را «عملیات خشم حماسی» (Operation Epic Fury) گذاشته و این عملیات دقیقاً در پایان مهلت ۱۰روزهای آغاز شد که ترامپ به ایران داده بود. نامی که اسرائیل برای این عملیات مشترک انتخاب کرده، «شیر غران» (Lion’s Roar) است.
ترامپ در پیام ویدئویی که ساعت ۲:۳۰ بامداد به وقت شرق آمریکا منتشر شد، ایران را از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به «تروریسم گسترده» متهم کرد و گفت: «دیگر تحمل این وضعیت را نخواهیم داشت.»
او افزود: «ما موشکهایشان را نابود میکنیم و صنعت موشکیشان را با خاک یکسان خواهیم کرد... نیروی دریاییشان را منهدم میکنیم و اطمینان میدهیم که گروههای تروریستی نیابتی در منطقه دیگر نتوانند ثبات منطقه یا جهان را برهم زده و به نیروهای ما حمله کنند... همچنین تضمین خواهیم کرد که ایران هرگز به سلاح هستهای دست نمییابد.»
ترامپ که جمعه شب به مارالاگو رسیده بود، قرار است روز شنبه نیز بار دیگر برای مردم آمریکا سخنرانی کند.
واکنش سریع ایران
بلافاصله پس از آغاز عملیات، حملات متقابل صورت گرفت. برخی مقامات آمریکایی پیشتر نسبت به ورود به چنین درگیری بدون چشمانداز روشن نسبت به پایان آن ابراز نگرانی کرده بودند.
پایگاههای آمریکا در قطر، عربستان سعودی و بحرین هدف حملات موشکی ایران قرار گرفتند. تلویزیون دولتی ایران نیز تأیید کرد که ارتش این کشور در حال حمله به پایگاههای آمریکایی است.
ایران همزمان چندین موشک به سمت اسرائیل و کویت شلیک کرد. در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی نیز آژیر خطر و صدای انفجارها شنیده شد.
ترامپ با کلاه سفیدرنگی که عبارت «USA» روی آن نقش بسته بود، پشت سکوی ریاستجمهوری ایستاد و به خطر تلفات احتمالی نیروهای آمریکایی در صورت تلافی ایران اشاره کرد. او گفت: «دولت من تمام اقدامات ممکن را برای کاهش خطر علیه پرسنل آمریکایی در منطقه انجام داده است.»
ترامپ از مردم ایران خواست در زمان بمباران در خانههای خود بمانند و افزود: «وقتی ما کارمان را به پایان رساندیم، دولت خود را بازپس بگیرید؛ این شاید تنها فرصت شما برای نسلهای آینده باشد.»
بیانیه اسرائیل
در اسرائیل، نخستوزیر بنیامین نتانیاهو نیز بیانیهای صادر کرد و هدف از این عملیات را «برطرف کردن تهدید موجودیتی ناشی از رژیم تروریستی ایران» دانست.
به گزارش آسوشیتدپرس، نخستین حمله در صبح روز شنبه به وقت محلی در نزدیکی دفتر رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای، رخ داده است.
پیشتر آکسیوس گزارش داده بود که هدف قرار دادن مستقیم خامنهای یکی از گزینههای بررسیشده در میان برنامههای نظامی ترامپ بوده، اما تاکنون تأیید رسمی برای این موضوع ارائه نشده است.
همزمان ارتش اسرائیل به شهروندان خود هشدار داد که برای احتمال حملات موشکی ایران آماده باشند. گزارشهایی از وقوع انفجار در چند شهر دیگر ایران نیز منتشر شده است.
یک رسانه وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که تهران در حال آمادهسازی «پاسخی کوبنده» است.
وزارت خارجه ایران نیز اعلام کرد: «آمریکا و اسرائیل طی این حملات، مجموعهای از اهداف نظامی، دفاعی و زیرساختهای غیرنظامی را در چندین شهر کشور ما مورد حمله قرار دادهاند.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تماس تلفنی با همتای عراقی خود گفت پاسخ ایران بر پایگاههای آمریکا در منطقه متمرکز خواهد بود و افزود: «این بخشی از حق ما برای دفاع از خود است.» او تأکید کرد که این حملات متوجه کشورهای میزبان پایگاهها نیست.
در بیانیهای دیگر، نتانیاهو گفت: «برادران و خواهرانم، شهروندان اسرائیل، دقایقی پیش اسرائیل و آمریکا عملیاتی را برای رفع تهدید وجودی ناشی از رژیم تروریستی ایران آغاز کردند.»
او افزود: «از دوست بزرگمان، رئیسجمهور دونالد ترامپ، برای رهبری تاریخیاش سپاسگزارم... اقدام مشترک ما شرایطی را فراهم خواهد کرد تا مردم شجاع ایران بتوانند سرنوشت خود را در دست بگیرند.»
بر اساس گزارش آکسیوس، مقامات اسرائیلی گفتهاند که رهبر ایران و رئیسجمهور مسعود پزشکیان از اهداف حملات اسرائیل بودهاند.
یکی از مقامات ارتش دفاعی اسرائیل به خبرنگاران گفت: «ما در سراسر ایران عملیات را ادامه میدهیم و سطح هماهنگیمان با آمریکا بیش از هر زمان دیگری است.»
او افزود: «هدف ما تضعیف تواناییهای نظامی ایران و از میان بردن تهدید موجودیتی علیه اسرائیل است... اگر منتظر میماندیم، خطر بسیار بزرگتری ما را تهدید میکرد.»
پیشزمینه و تحولات پیش از حمله
اوایل امسال ترامپ تهدید کرده بود اگر حکومت ایران در جریان اعتراضات گسترده علیه معترضان سرکوب شدیدی اعمال کند، مجازات خواهد شد. پس از کشته شدن هزاران معترض، ترامپ در ماه ژانویه تا آستانه صدور دستور حمله پیش رفت، اما در آخرین لحظه تصمیم خود را به تعویق انداخت.
او سپس نمایندگان ویژهاش، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، را برای چندین دور مذاکره هستهای با ایران اعزام کرد؛ همزمان یکی از بزرگترین آرایشهای نظامی آمریکا در دهههای اخیر در منطقه آغاز شد که شامل دو ناو هواپیمابر و صدها جنگنده و موشک میشد.
آخرین دور مذاکرات هستهای در تاریخ ۲۶ فوریه (۸ اسفند) برگزار شد و به گفته هر دو طرف «پربار» بود، اما به توافقی منجر نشد.
ترامپ در بیانیه خود گفت دولتش «بارها تلاش کرده» تا به توافق هستهای جدیدی دست یابد، اما ایران «از پذیرش آن سرباز زده است».
رئیسجمهور آمریکا پیش از حملات، اظهاراتی مطرح کرده بود که منتقدانش آن را «تحریفآمیز» خواندهاند، زیرا او وضعیت برنامههای موشکی و هستهای ایران را بسیار تهدیدآمیزتر از شواهد موجود توصیف کرده است.
در پشت صحنه
برخی از مشاوران ارشد ترامپ، از جمله ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، در جلسات خصوصی نسبت به خطر درگیری طولانیمدت هشدار داده بودند.
چند تن از رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس نیز نگرانی عمیقی دارند که ایران در پاسخ به این حملات، کشورشان را هدف قرار دهد؛ چون اکثر آنها میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند.
اسرائیل مدتی است خواهان ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران شده بود؛ درخواستی که با حمایت برخی چهرههای تندرو نزدیک به ترامپ، از جمله سناتور لیندزی گراهام از کارولینای جنوبی، همراه بود.
ترامپ بارها تأکید کرده بود ترجیح میدهد با ایران «به توافق برسد»، اما اگر چنین توافقی حاصل نشود، از گزینه نظامی استفاده خواهد کرد.
پیش از این، آمریکا و اسرائیل نیروی بزرگی را در منطقه مستقر کردهاند که شامل دو گروه ضربتی ناو هواپیمابر و صدها جنگنده و موشک تاماهاوک است.
مقامات آمریکایی و اسرائیلی به آکسیوس گفتهاند که این عملیات در مقیاسی بسیار گستردهتر از حملات خرداد گذشته است، زمانی که آمریکا سه تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار داد و سپس خواستار آتشبس شد. ترامپ مدعی است آن تأسیسات «بهطور کامل نابود شدهاند.»
سناتور لیندزی گراهام، از نزدیکان ترامپ، در پیامی در شبکه اجتماعی X پس از سخنان رئیسجمهور نوشت: «پایان بزرگترین حامی دولتی تروریسم فرارسیده است... این عملیات ضروری و مدتهاست که توجیهپذیر بوده است.»