فیل استوارت، پریسا حافظی و منّا علاءالدین / خبرگزاری رویترز / ۲۸ فوریه ۲۰۲۶
اسرائیل روز شنبه حملهای را که آن را «پیشدستانه» خواند علیه ایران آغاز کرد و همزمان یک حمله گسترده ایالات متحده نیز در جریان است؛ رخدادی که خاورمیانه را بار دیگر به ورطه رویارویی نظامی کشانده و امیدها برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک در مناقشه هستهای تهران با غرب را بیش از پیش کمرنگ کرده است.
دو مقام آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن با رویترز گفتوگو کردند، اعلام کردند ارتش ایالات متحده مجموعهای از حملات را علیه اهدافی در ایران آغاز کرده است. دامنه عملیات هوایی و دریایی بلافاصله مشخص نبود. به گفته یک مقام آمریکایی، انتظار میرود این کارزار چندین روز ادامه یابد.
یک مقام ایرانی نیز به رویترز گفت که ایران در حال آمادهسازی «پاسخی کوبنده» است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که برای وادار کردن تهران به امتیازدهی در مذاکرات هستهای حضور گسترده نظامی آمریکا را در منطقه تقویت کرده بود، در پیامی ضبطشده که در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» منتشر شد اعلام کرد ایالات متحده عملیاتی «گسترده و ادامهدار» علیه جمهوری اسلامی آغاز کرده و متعهد شد اطمینان حاصل کند تهران به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
ترامپ درباره برنامه موشکهای بالستیک ایران — که یکی از موانع اصلی در مذاکرات بود — گفت ایران در حال توسعه موشکهای دوربردی است که ایالات متحده و دیگر کشورها را تهدید میکند و هشدار داد صنعت موشکی ایران را ویران خواهد کرد.
ترامپ گفت: «هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق حذف تهدیدهای قریبالوقوع ناشی از رژیم ایران است.»
یک منبع به رویترز گفت علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در تهران حضور ندارد و به مکانی امن منتقل شده است.
این حمله در پی جنگ هوایی ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران در ماه ژوئن و همچنین هشدارهای مکرر آمریکا و اسرائیل صورت میگیرد که اعلام کرده بودند اگر ایران به پیشبرد برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک خود ادامه دهد، بار دیگر حمله خواهند کرد.
اسرائيل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفت: «دولت اسرائیل برای رفع تهدیدها علیه این کشور، حملهای پیشدستانه علیه ایران آغاز کرد.»
اسرائیل این حمله را علیه ایرانِ با اکثریت مسلمان در ماه رمضان، ماه مقدس روزهداری مسلمانان از طلوع تا غروب خورشید، انجام داد. این حمله همچنین در آستانه عید یهودی «پوریم» صورت گرفت؛ جشنی که به طور سنتی یادآور نجات یهودیان از نابودی در ایران باستان است و از روز دوشنبه آغاز میشود.
ماهها برنامهریزی اسرائیل و آمریکا
یک مقام دفاعی اسرائیل گفت این عملیات ماهها با هماهنگی واشنگتن برنامهریزی شده و تاریخ اجرای آن هفتهها پیش تعیین شده بود.
رسانههای ایرانی گزارش دادند که روز شنبه صدای انفجارهایی در تهران شنیده شده است. همزمان حدود ساعت ۸:۱۵ صبح به وقت محلی، آژیرهای هشدار در سراسر اسرائیل به صدا درآمد؛ اقدامی که ارتش آن را هشدار پیشگیرانه برای آمادهسازی افکار عمومی در برابر احتمال حمله موشکی اعلام کرد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد مدارس و محلهای کار — به جز بخشهای حیاتی — تعطیل شده و حریم هوایی عمومی نیز بسته شده است. اسرائیل حریم هوایی خود را به روی پروازهای غیرنظامی بست و سازمان فرودگاهها از مردم خواست به فرودگاههای کشور مراجعه نکنند.
ایالات متحده و ایران در ماه فوریه مذاکراتی را از سر گرفتند تا تلاش کنند از طریق دیپلماسی به مناقشه چند دههای پایان دهند و از تهدید رویارویی نظامی که میتواند منطقه را بیثبات کند، جلوگیری کنند.
با این حال، اسرائیل تأکید داشت هرگونه توافق آمریکا با ایران باید شامل برچیدن زیرساختهای هستهای تهران باشد، نه صرفاً توقف روند غنیسازی. همچنین اسرائیل واشنگتن را برای گنجاندن محدودیتهایی بر برنامه موشکی ایران در مذاکرات تحت فشار قرار داده بود.
ایران اعلام کرده بود آماده است درباره محدودیتهایی بر برنامه هستهای خود در ازای لغو تحریمها گفتوگو کند، اما پیوند دادن این موضوع به برنامه موشکی را رد کرد.
تهران همچنین گفته بود در برابر هرگونه حمله از خود دفاع خواهد کرد و به کشورهای همسایهای که میزبان نیروهای آمریکایی هستند هشدار داده بود در صورت حمله واشنگتن به ایران، پایگاههای آمریکا را هدف قرار خواهد داد.
در ماه ژوئن، ایالات متحده به کارزار نظامی اسرائیل علیه تأسیسات هستهای ایران پیوست؛ اقدامی که مستقیمترین اقدام نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی تاکنون محسوب میشود.
تهران در آن زمان در واکنش، موشکهایی را به سوی پایگاه هوایی العدید آمریکا در قطر — بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه — شلیک کرد.
قدرتهای غربی هشدار دادهاند که پروژه موشکهای بالستیک ایران ثبات منطقه را تهدید میکند و در صورت تکمیل، میتواند برای حمل کلاهک هستهای مورد استفاده قرار گیرد. تهران دستیابی به سلاح اتمی را رد میکند.