محمد یونس یاور و آصف شهزاد / خبرگزاری رویترز / ۲۷ فوریه ۲۰۲۶
پاکستان شب گذشته مواضع نیروهای دولت طالبان را در شهرهای بزرگ افغانستان بمباران کرد؛ اقدامی بیسابقه که نخستین بار این کشور مستقیماً پیشین متحدان خود را هدف قرار داد و آن را «جنگ آشکار» توصیف کرد؛ تحولی که تنشها را در منطقهای بیثبات و دارای سلاح هستهای افزایش میدهد.
حملات پاکستان پایتخت، کابل، و شهر قندهار — محل استقرار رهبران طالبان — را هدف قرار داد. این نخستین بار است که اسلامآباد مستقیماً دولت طالبان را هدف میگیرد، نه گروههای شورشیِ متهم به پشتیبانی از طالبان؛ که نشاندهنده شکاف عمیقی در روابط میان دو همسایه اسلامی است.
منابع امنیتی در پاکستان گفتند حملات با موشکهای هوا به زمین علیه دفاتر و مواضع نظامی طالبان در کابل، قندهار و همچنین ولایت پکتیا انجام شد. در چندین منطقه مرزی میان دو کشور نیز درگیریهای زمینی گزارش شده است.
طالبان اعلام کرد در واکنش، حملاتی تلافیجویانه علیه تأسیسات نظامی پاکستان انجام داده است.
دو طرف از تلفات سنگین خبر دادند، اما آمارهایی بهشدت متفاوت ارائه کردند که رویترز نتوانسته آنها را به طور مستقل تأیید کند.
خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان، روز جمعه گفت: «کاسه صبر ما لبریز شده است. اکنون میان ما و شما (افغانستان) جنگ آشکار در جریان است.»
به گفته ناظران، این حملات خطر آغاز یک درگیری طولانیمدت در امتداد مرز ۲۶۰۰ کیلومتری میان دو کشور را در پی دارد؛ روابطی که بهسبب اتهام دیرینه اسلامآباد مبنی بر پناه دادن افغانستان به شورشیانی که از آن سوی مرز حمله میکنند، از پیش بهشدت آسیب دیده است.
طالبان این اتهام را رد کرده و میگوید ناامنی در پاکستان، مسئلهای داخلی است.
پاکستان کشوری دارای سلاح هستهای است و توان نظامی آن بهمراتب بیشتر از افغانستان است؛ با این حال، طالبان در جنگهای چریکی مهارت دارد و در نتیجه دههها نبرد با نیروهای تحت رهبری ایالات متحده پیش از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، تجربه قابل توجهی اندوخته است.
بر اساس گزارش منابع دیپلماتیک، روسیه، چین، ترکیه و عربستان سعودی در تلاش برای میانجیگری میان دو طرف هستند.
وزارت خارجه ایران، که با هر دو کشور افغانستان و پاکستان مرز مشترک دارد، نیز اعلام کرده تهران آماده کمک برای حل بحران است؛ پیشنهادی که همزمان با مذاکرات حساس میان ایران و آمریکا برای حل اختلافات هستهای و جلوگیری از حملات جدید آمریکا مطرح شده است.
حملات پهپادی
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، تأیید کرد نیروهای پاکستانی در بخشهایی از کابل، قندهار و پکتیا حملاتی هوایی انجام دادهاند اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
وزارت دفاع طالبان روز جمعه اعلام کرد که با استفاده از پهپادهای خود «حملات موفقیتآمیزی» علیه اهداف نظامی در خاک پاکستان انجام داده است. در مقابل، عطاءالله تارَر، وزیر اطلاعات پاکستان، گفت این حملات توسط «شورشیان تحریک طالبان پاکستان (TTP)» انجام شده و تمام پهپادها توسط سامانههای ضدهوایی سرنگون شدهاند و «هیچ تلفاتی» در پی نداشته است.
ویدیوهایی که از سوی مقامهای امنیتی پاکستان منتشر شده، صحنههایی از درگیری شبانه در امتداد مرز و شلیک توپخانه سنگین را نشان میدهد. ویدیویی از حملات به کابل — که رویترز صحت مکان آن را تأیید کرده — دود سیاه غلیظی را از دو نقطه شهر و آتشی گسترده در بخشی از پایتخت نشان میدهد.
تمیم، راننده تاکسی در کابل، گفت هنگامیکه در خواب بود، صدای هواپیمایی را شنید و لحظاتی بعد دو بمب روی انبار تسلیحاتی در نزدیکی محل سکونتش فرود آمد.
او گفت: «ما از خواب بیدار شدیم، هواپیما آمد و دو بمب انداخت و دوباره دور شد. بعد از آن، صدای چندین انفجار را شنیدیم. همه در وحشت از طبقه دوم خانه پایین آمدند. مهمات داخل انبار یکییکی منفجر میشد.»
شاهدان رویترز در کابل گزارش دادند پس از انفجارهای مهیب و شنیده شدن صدای جنگندهها، صدای آژیر آمبولانسها از نقاط مختلف شهر به گوش میرسید.
مشرف زیدی، سخنگوی دولت پاکستان، در پیامی در شبکه اجتماعی (X) اعلام کرد این عملیات در پاسخ به «حملات تحریکآمیز افغانها» انجام شده است. او گفت در حملات پاکستان ۱۳۳ جنگجوی طالبان افغان کشته و بیش از ۲۰۰ نفر زخمی شدند، ۲۷ پست نظامی تخریب و ۹ مرکز به تصرف درآمد.
در مقابل، ذبیحالله مجاهد گفت ۵۵ سرباز پاکستانی کشته، ۱۹ پست آنان تصرف و در مقابل، هشت جنگجوی طالبان کشته و ۱۱ نفر زخمی شدهاند. او همچنین از زخمی شدن ۱۳ غیرنظامی در ولایت ننگرهار خبر داد.
وضعیت امنیتی
درگیریهای مرزی میان پاکستان و افغانستان در ماه اکتبر گذشته نیز دهها کشته بر جا گذاشته بود تا آنکه مذاکراتی با میانجیگری ترکیه، قطر و عربستان سعودی به آن پایان داد.
پاکستان از اوایل هفته جاری و پس از آنکه نیروی هوایی این کشور اردوگاههای «تحریک طالبان پاکستان» (TTP) و گروه دولت اسلامی (داعش) را در شرق افغانستان هدف قرار داد، در آمادهباش کامل بهسر میبرد. اسلامآباد ادعا کرده بود این اهداف محل استقرار تروریستهایی هستند که در خاک پاکستان حمله انجام میدهند.
اما دولت طالبان و سازمان ملل متحد اعلام کردند در این حملات ۱۳ غیرنظامی کشته شدهاند و تأکید کردند خاک افغانستان محل فعالیت هیچ گروه شبهنظامی نیست. طالبان هشدار داده بود که به این حملات بهزودی پاسخ خواهد داد.
دولت ایالت پنجاب پاکستان نیز روز جمعه اعلام کرد در حالت آمادهباش کامل برای مقابله با هرگونه حمله احتمالی شورشیان قرار دارد. به گفته مقامهای محلی، در عملیات امنیتی انجامشده، ۹۰ تبعه افغان بازداشت و برای اخراج به مراکز نگهداری منتقل شدهاند.
در همین حال، خبرگزاری رسمی باختر در ولایت ننگرهار افغانستان تصویری منتشر کرد که آن را متعلق به «گردان بمبگذاران انتحاری» خواند و به نقل از منبعی امنیتی نوشت این افراد با جلیقههای انفجاری و خودروهای بمبگذاریشده آماده هدف قرار دادن نقاط حساس هستند.
مقامهای پاکستانی در روزهای اخیر هشدار دادهاند که احتمال افزایش حملات شبهنظامیان در شهرهای بزرگ وجود دارد.