باراک راوید / اکسیوس
وزیر خارجه عمان بدرالبوسعیدی اعلام کرد مذاکرات هستهای روز پنجشنبه میان آمریکا و ایران در ژنو «پیشرفت قابل توجهی» داشته و گفت گفتوگوهای بیشتری قرار است هفته آینده برگزار شود.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز در گفتوگو با اکسیوس اظهار داشت که مذاکرات «مثبت» بوده، اما جزئیات بیشتری در این باره ارائه نکرد.
اهمیت موضوع: به گفته ناظران در دولت ترامپ، این نشست آخرین فرصت برای دیپلماسی پیش از تصمیم احتمالی رئیسجمهور آمریکا درباره آغاز جنگ تلقی میشد.
جزئیات: گفتوگوها میان نمایندگان ترامپ، استیو ویتکاف و جِرِد کوشنر، با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، صبح و بعدازظهر پنجشنبه در چند نوبت انجام شد.
به گفته یک منبع مطلع، طرف آمریکایی از مواضع ایران در جلسه صبحگاهی «ناامید» شده بود. هنوز مشخص نیست در جلسه بعدازظهر چه عاملی باعث شد مواضع مثبتتری از سوی بدرالبوسعیدی و مقام آمریکایی مطرح شود.
بوسعیدی گفت که گامهای بعدی شامل رایزنیها در واشنگتن و تهران و سپس برگزاری گفتوگوهای فنی میان کارشناسان هستهای در وین طی هفته آینده خواهد بود.
این سومین دور مذاکرات در هفتههای اخیر بود.
بر اساس گفته یکی از منابع آگاه، مذاکرات به دو شکل انجام شد: غیرمستقیم، از طریق انتقال پیامها توسط بدرالبوسعیدی، و مستقیم، میان مذاکرهکنندگان ایران و آمریکا.
ایران در جلسه صبحگاهی، پیشنویس پیشنهادی خود برای توافق هستهای را که مدتها انتظارش میرفت، ارائه کرد.
بوسعیدی و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در مذاکرات حضور داشتند.
در میانه روز، طرفها استراحتی داشتند و طی این فاصله ویتکاف و کوشنر با مقامهای اوکراینی دیدار کردند و سپس مذاکرات بعدازظهر از سر گرفته شد.
اظهارات طرفها: در زمان استراحت مذاکرات، یکی از مقامهای ایرانی به شبکه الجزیره گفت ایران با پیشنهاد کنار گذاشتن دائمی غنیسازی اورانیوم، برچیدن تأسیسات هستهای و انتقال ذخایر اورانیوم خود به خارج از کشور مخالفت کرده است.
این مقام تأکید کرد که پیشنهاد ایران شامل کاهش سطح غنیسازی اورانیوم به میزان پایین، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی است.
به گفته این مقام ایرانی، «پیشنهاد ما در ژنو از نظر سیاسی جدی، از نظر فنی خلاقانه و شامل همه عناصر لازم برای دستیابی فوری به توافق است.»
بوسعیدی نیز اظهار داشت طرفین «در حال تبادل ایدههای خلاقانه و مثبت» هستند و «امید دارند پیشرفت بیشتری حاصل شود.»
واکنش طرف مقابل: به گفته منبع مطلع، ویتکاف و کوشنر از مواضع ایران ناامید شدند و اگر در گزارش خود به ترامپ به عدم پیشرفت اشاره کنند، احتمال اقدام نظامی افزایش مییابد.
وضعیت کنونی: آمریکا با خواستهای وارد مذاکرات شد مبنی بر اینکه هر توافق هستهای احتمالی آینده باید بهطور نامحدود پابرجا بماند.
دیگر خواستههای کلیدی واشنگتن شامل کنار گذاشتن ذخیره ۱۰ هزار کیلوگرمی اورانیوم غنیشده ایران بود.
آمریکا تا حدی آمادگی انعطاف در برابر اصرار ایران بر حفظ حق غنیسازی را داشت، اما فقط در صورتی که تهران بتواند ثابت کند هیچ مسیری به سوی تولید سلاح هستهای وجود ندارد.
نکته مهم: ترامپ در سخنرانی وضعیت کشور (State of the Union) گفت ایران باید بهطور روشن اعلام کند که به دنبال سلاح هستهای نیست. ایران مدتهاست چنین تمایلی را رد کرده است.
علی شمخانی، مشاور ارشد رهبر ایران، روز پنجشنبه همزمان با برگزاری مذاکرات در ژنو، در شبکه ایکس (توییتر سابق) نوشت اگر موضوع اصلی آمریکا همین باشد، این موضع «با فتوای رهبری و دکترین دفاعی ایران همسو است» و «میتوان فوراً به توافق رسید».
شمخانی نوشت: «عراقچی برای این توافق از حمایت و اختیار کافی برخوردار است.»