لینلی ساندرز و استِفانی لیختنشتاین / آسوشیتدپرس / ۲۶ فوریه ۲۰۲۶
در حالیکه ایالات متحده و ایران در آستانه دور تازهای از مذاکرات هستهای در ژنو قرار دارند، یک نظرسنجی جدید از مرکز پژوهش افکار عمومی «اِیپی-نورک» نشان میدهد بسیاری از شهروندان آمریکایی همچنان برنامه هستهای ایران را تهدیدی برای کشور خود میدانند، اما در عین حال اعتماد چندانی به قضاوت رئیسجمهور دونالد ترامپ در مورد استفاده از نیروی نظامی در خارج از کشور ندارند.
بر اساس این نظرسنجی، حدود نیمی از بزرگسالان آمریکایی ابراز کردهاند که «بسیار زیاد» یا «زیاد» نگران آناند که برنامه هستهای ایران تهدیدی مستقیم علیه ایالات متحده باشد. حدود سه نفر از هر ده نفر گفتهاند «تا حدودی» نگراناند و تنها نزدیک به دو نفر از هر ده نفر گفتهاند «چندان نگران نیستند» یا «اصلاً نگرانی ندارند».
این نظرسنجی در فاصله ۱۹ تا ۲۳ فوریه، همزمان با افزایش تنشهای نظامی میان ایالات متحده و ایران در خاورمیانه انجام شده است. آمریکا در پی دستیابی به توافقی برای محدود کردن برنامه هستهای ایران و جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای است، در حالی که ایران میگوید به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست و تاکنون در برابر درخواستها برای توقف غنیسازی اورانیوم در خاک خود یا تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده مقاومت کرده است.
ترامپ که در دوره نخست ریاستجمهوریاش توافق هستهای پیشین با ایران را لغو کرده بود، بارها تهدید کرده برای واداشتن ایران به پذیرش محدودیتهای بیشتر در برنامه هستهایاش از نیروی نظامی استفاده خواهد کرد. او مدعی شده در پی جنگ ۱۲ روزه در ماه ژوئن، که طی آن ایالات متحده تأسیسات هستهای ایران را بمباران کرد، «این برنامه را از بین برده است». ایران هشدار داده در صورت هرگونه حمله، پاسخ متقابل خواهد داد. ترامپ همچنین ایران را بهدلیل برخورد با معترضان تهدید کرده است. هر دو کشور اعلام کردهاند که در صورت شکست مذاکرات درباره برنامه هستهای تهران، برای جنگ آمادهاند. در همین حال، آمریکا بزرگترین نیروی نظامی خود در خاورمیانه طی چند دهه گذشته را مستقر کرده است.
اکثریت آمریکاییها، یعنی ۶۱ درصد آنان، ایران را «دشمن» ایالات متحده میدانند؛ رقمی که نسبت به نظرسنجی مؤسسه پیرسون و اِیپی-نورک در سپتامبر ۲۰۲۳ اندکی افزایش یافته است. با این حال، میزان اعتماد مردم به قضاوت رئیسجمهور درباره روابط با دشمنان خارجی و بهکارگیری نیروی نظامی در خارج از کشور پایین است؛ تنها حدود سه نفر از هر ده آمریکایی گفتهاند به ترامپ «اعتماد زیادی» یا «اعتماد قابلتوجهی» دارند.
حتی در میان جمهوریخواهان – بهویژه جوانترها – تردیدهایی نسبت به توانایی ترامپ در اتخاذ تصمیمات درست در موضوعات حساس سیاست خارجی وجود دارد.
بیاعتمادی گسترده نسبت به قضاوت ترامپ در مسائل نظامی
دولت ترامپ امسال دو دور مذاکره هستهای با ایران را با میانجیگری عمان برگزار کرده و دور سوم قرار است از روز پنجشنبه آغاز شود. مذاکرات مشابه در سال گذشته، پس از آغاز حملات اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه ماه ژوئن، بینتیجه پایان یافت.
ترامپ سهشنبهشب در سخنرانی سالانه خود در کنگره، که پس از انجام نظرسنجی ایراد شد، گفت: «ما با آنها در حال مذاکره هستیم. آنها میخواهند توافق کنند، اما هنوز آن جمله کلیدی را از آنها نشنیدهایم: ما هرگز سلاح هستهای نخواهیم داشت.»
طبق نتایج نظرسنجی اِیپی-نورک، بیشتر آمریکاییها نسبت به قضاوت ترامپ درباره بحرانهای خارجی تردید دارند. تنها حدود سه نفر از هر ده نفر بزرگسال آمریکایی گفتهاند به قضاوت او در زمینه استفاده از نیروی نظامی، روابط با دشمنان ایالات متحده یا استفاده از سلاحهای هستهای «خیلی زیاد» یا «تا حد زیادی» اعتماد دارند. بیش از نیمی از پاسخدهندگان گفتهاند به او «تا حد کمی» یا «اصلاً» اعتماد ندارند.
در همه شاخصها، جمهوریخواهان بیش از دموکراتها و مستقلها به توانایی ترامپ در اتخاذ تصمیمات درست اعتماد دارند. حدود شش نفر از هر ده جمهوریخواه گفتهاند اعتماد زیادی به او دارند، در حالیکه حدود ۹ نفر از هر ده دموکرات به او بیاعتمادند.
با این حال، حتی در میان جمهوریخواهان نیز اختلاف نسلی دیده میشود. جمهوریخواهان جوانتر (زیر ۴۵ سال) کمتر از همحزبیهای مسنتر خود گفتهاند به قضاوت ترامپ در استفاده از نیروی نظامی «خیلی زیاد» یا «تا حد زیادی» اعتماد دارند؛ حدود نیمی از جوانان در این گروه چنین نظری داشتهاند، در حالی که در میان جمهوریخواهان مسنتر این رقم حدود دوسوم است.
نگرانی از برنامه هستهای ایران در میان احزاب مختلف
نزدیک به ۴۸ درصد از بزرگسالان آمریکایی گفتهاند «بسیار زیاد» یا «زیاد» نگراناند که برنامه هستهای ایران تهدیدی مستقیم علیه کشورشان باشد؛ رقمی که تقریباً مشابه نتایج نظرسنجی اِیپی-نورک در ژوئیه ۲۰۲۵ است. این نشان میدهد که با وجود تشدید تنشها در ماههای اخیر، نگرش کلی آمریکاییها نسبت به این موضوع تغییر محسوسی نکرده است.
پیش از جنگ ژوئن، ایران تا سطح غنای ۶۰ درصدی اورانیوم را غنیسازی میکرد؛ گامی فنی کوتاه تا دستیابی به سطح تسلیحاتی. آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده بود ایران تنها کشوری در جهان است که بدون داشتن سلاح هستهای، اورانیوم را تا این سطح غنیسازی کرده است.
ایران تاکنون از درخواستهای آژانس برای بازرسی از سایتهایی که در جریان جنگ ژوئن بمباران شدند خودداری کرده است؛ موضوعی که نگرانی کارشناسان کنترل تسلیحات را برانگیخته است.
نگرانی از برنامه هستهای ایران در هر دو حزب اصلی آمریکا وجود دارد، هرچند که در میان جمهوریخواهان بیشتر است. ۵۶ درصد از جمهوریخواهان و ۴۴ درصد از دموکراتها گفتهاند «بسیار زیاد» یا «زیاد» نگران این برنامه هستند.
آمریکاییهای جوانتر کمتر نگران ایراناند
هرچند اغلب آمریکاییها دیدگاه منفی نسبت به ایران دارند، اما این نگاه در میان افراد مسنتر شدیدتر است. نزدیک به شش نفر از هر ده آمریکایی ایران را دشمن ایالات متحده میدانند؛ در حالیکه در نظرسنجی سال ۲۰۲۳ این رقم ۵۳ درصد بود. حدود سه نفر از هر ده نفر گفتهاند روابط دو کشور «نه دوستانه است و نه خصمانه»، و تنها یک نفر از هر ده نفر ایران را «کشوری دوست» یا «متحد نزدیک» توصیف کرده است.
در عین حال، فقط حدود نیمی از افراد زیر ۴۵ سال آمریکا ایران را دشمن میدانند، در حالی که در میان افراد ۴۵ ساله و بالاتر این رقم به حدود ۷۰ درصد میرسد. شکاف نسلی مشابهی در نگرانی نسبت به برنامه هستهای ایران نیز دیده میشود؛ تنها حدود یک سوم از آمریکاییهای زیر ۴۵ سال گفتهاند به شدت نگراناند، در حالی که در میان افراد مسنتر این نسبت نزدیک به ۶۰ درصد است.
تنشها پیرامون برنامه هستهای ایران دههها ادامه داشته است، موضوعی که شاید توضیح دهد چرا آمریکاییهای مسنتر نسبت به این پرونده نگرانی بیشتری دارند. مذاکرات هستهای پس از خروج یکجانبه ترامپ از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در سال ۲۰۱۸ برای مدتها متوقف مانده بود.