بازگشت دانشگاه به خط مقدم اعتراضها در ایران
یورونیوز فارسی
در حالی که به نظر میرسید با سرکوب خونین اعتراضات مردمی ایران (که بنا بر اعلام سازمانهای حقوق بشری دستکم ۴۰ هزار کشته برجای گذاشته)، جامعه توان آغاز موج تازهای از اعتراضات را ندارد و حکومت دستکم برای مدتی از روبرو شدن با ناآرامیها آسوده باشد، دانشگاههای ایران به کانون اعتراضها بدل شدند.
دانشجویان که همواره جایگاهی ویژه در تاریخ سیاسی ایران داشتند، اینبار جسورتر از هر زمانی در صحنه حاضر شدهاند. آنها نهتنها آشکارا علیه شخص اول حکومت فریاد میزنند و خواستار سرنگونی رژیم هستند بلکه به طور علنی پرچم «شیر و خورشید» را به اهتزار درمیآورند.
اگرچه در میان هزاران کشته سرکوب خونین اعتراضات اخیر، نام دانشجویان بسیاری دیده میشد که به همراه خیل عظیم معترضان به خیابانها آمده بودند و نام دانشجویان بسیاری نیز همچنان در فهرست معترضان بازداشت شده دیده میشود، اما موج جدید اعتراضات دانشجویی در صحن دانشگاهها از شنبه ۲۱ فوریه (۲ اسفند) فصل جدیدی بر تاریخ مبارزات این گروه افزود.
خیزش پس از ۵۶ روز تعطیلی
دولت دانشگاهها را در ۱۴ دی به بهانه «برودت هوا» تعطیل کرد که این تعطیلی تا دوم اسفند ادامه داشت. به این ترتیب در دوره حد فاصل اعتراضات دیماه تا پایان بهمن، دانشگاهها به مدت ۵۶ روز تعطیل بودند و در این مدت، صحن دانشگاهها عمدتا شاهد تجمعات پراکنده دانشجویان بود.
با تداوم فضای امنیتی و جو خفقان پس از سرکوبها، نخستین تجمعهای محدود دانشجویی (حتی در ایام تعطیلی دانشگاهها) در قالب مراسم یادبود کشتهشدگان این اعتراضات و اعلام همبستگی با مردم معترض برگزار شد. در این مرحله، اعتراضات دانشجویان عمدتا به شکل سکوت نمادین، تحصنهای کوتاه و خواندن بیانیههای جمعی دیده میشد.
اما از نیمه دوم بهمن و با آغاز مراسم چهلمین روز درگذشت قربانیان سرکوبها، فضای حاکم بر دانشگاهها نیز بتدریج تغییر کرد که آن را میتوان «مرحله بازگشت محتاطانه دانشگاهها به صحنه» خواند.
شعارها از مطالبات محدود صنفی فراتر رفت و به انتقاد مستقیم از ساختار سیاسی کشیده شد. در این مرحله حکومت سعی کرد با تقویت حضور نیروهای بسیج و حراست در داخل و تشدید کنترلها در ورودیهای دانشگاه به این اعتراضات پاسخ دهد.
احضار دانشجویان به کمیتههای انضباطی، بازداشتهای موردی، تهدید به محرومیت تحصیلی و افزایش حضور نیروهای امنیتی از دیگر اقدامات حکومت در قبال دانشجویان معترض بود.
در دانشگاه علم و صنعت، مقامها حتی از یکهفته پیش از بازگشایی این دانشگاه، کار احضار دانشجویان به کمیته انضباطی را آغاز کرده بودند.
در این مرحله، رسانههای حکومتی نیز تلاش کردند تجمعها را محدود، پراکنده یا ناشی از «تحریک خارجی» معرفی کنند.
جرقه اعتراضهای دانشجویی در ۲ اسفند
با آغاز رسمی ترم جدید تحصیلی در روز شنبه، گستره جغرافیایی اعتراضات دانشجویی بطور قابل توجهی تغییر کرد.
اگر تاکنون اعتراضاتی پراکنده در دانشگاههایی همچون تهران، صنعتی شریف، علم و صنعت، بهشتی و امیرکبیر دیده میشد، اکنون در کنار تجمعات بزرگ دانشجویی در این مراکز، دانشجویان در دیگر نقاط کشور از جمله دانشگاه فردوسی مشهد قویا به صحنه آمدند و دانشگاهها به «مراکز بازتولید گفتمان اعتراضی» تبدیل شدند.
ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی نیز از سر دادن شعارهای ساختارشکنانهتر حکایت دارد؛ شعارهایی مستقیم علیه رهبر و ساختار قدرت که از «تثبیت گفتمان براندازانه» در بخشی از تجمعهای دانشجویی حکایت دارد.
تحلیلگران معتقدند که این تحول، نشاندهنده عبور نسل دانشجو از اصلاحطلبی درونسیستمی، به مطالبه «تغییر ساختار» است.
جرقه دور جدید اعتراضات، روز شنبه در دانشگاه شریف زده شد. جایی که تجمع سکوت و سوگواری دانشجویان برای جان باختگان اعتراضات، با ایجاد اختلالاتی از سوی مقامات دانشگاه و نیروهای بسیج (پخش قرآن و موسیقی از بلندگوها، زدن سنج و دمام توسط اعضای بسیج دانشجویی) به هم خورد و به این ترتیب درگیری میان دانشجویان و نیروهای بسیج آغاز شد.
رویارویی دانشجویان با نیروهای سرکوب تا به آنجا پیش رفت که دانشجویان علنا خواستار بازگشت نام قبلی این دانشگاه به جای شریف شدند؛ یعنی «دانشگاه آریامهر».
تجمع مسالمتآمیز دانشجویان عزادار در دانشگاه امیرکبیر نیز با حضور اعضای بسیج به درگیری انجامید.
دانشگاه فردوسی مشهد نیز در دو روز اول هفته صحنه اعتراضات دانشجویی بود و شعارهایی همچون «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» و «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» سر داده شد.
دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز با شعار «آزادی، آزادی، آزادی» به معترضان پیوستند. اعتراضات دانشجویی این شهر برای سه روز متوالی ادامه دارد.
تداوم اعتراضات در روز دوشنبه
اخبار منتشر شده در شبکههای اجتماعی از تداوم اعتراضات دانشجویی در روز دوشنبه حکایت دارد.
● در دانشگاه تهران، دانشجویان شعارهایی همچون «مرگ بر خامنهای» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» و «رضا رضا پهلوی، این است شعار ملی»، «شاه میاد به خونه، ضحاک سرنگونه» سردادند. دانشجویان همچنین پرچم جمهوری اسلامی را آتش زدند.
اخبار رسیده حاکی از آن است که نیروهای بسیج بار دیگر در روز دوشنبه به تجمع اعتراضی دانشجویان این دانشگاه حمله کردهاند. خیابانهای بیرون دانشگاه نیز شاهد حضور سنگین نیروهای امنیتی است، از جمله برخی از عقب راندن خشونتآمیز دانشجویان در ورودی اصلی دانشگاه تهران خبر دادند.
● روز دوشنبه اخباری از گسترش اعتراضات به دانشگاه الزهرا منتشر شد. دانشجویان شعارهایی همچون «مرگ بر سه فاسد، ملا چپی مجاهد»، «مرگ بر جمهوری اسلامی»، «کشته ندادیم که سازش کنیم رهبر قاتل رو ستایش کنیم»، «مرگ بر حکومت بچهکش» سردادند. در این روز پرچم جمهوری اسلامی نیز در این دانشگاه توسط دانشجویان چندپاره گشته و آتش زده شد.
دانشجویان همچنین خواستار بازگرداندن نام پیشین این دانشگاه به جای الزهرا شدند؛ یعنی «دانشگاه فرح پهلوی».
تصاویر منتشر شده از اعترضات امروز این دانشگاه، از وقوع درگیری میان دانشجویان و نیروهای وابسته به دانشگاه حکایت دارد.
● در دانشگاه امیرکبیر، دانشجویان همزمان با آتش زدن پرچم جمهوری اسلامی شعارهایی همچون «خامنهای قاتله، حکومتش باطله»، «شاه میاد به کشورش، دانشجوها پشتسرش» سر دادند.
گزارشها حاکی از حمله نیروهای لباس شخصی به دانشجویان معترض در این روز حکایت دارد. به نوشته خبرنامه امیرکبیر «نیروهای لباس شخصی با هماهنگی ریاست و حراست دانشگاه، از درب جنوبی وارد دانشگاه شدند و به دانشجویان حمله کردند. در حال حاضر درگیری شدیدی بین دانشجویان و نیروهای سپاه شکل گرفته است.»
● در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشجویان شعار «نظام فراری شده، بسیج فشاری شده» و «خامنهای قاتله ولایتش باطله» سردادند. آخرین گزارشها و تصاویر منتشر شده، از ضرب و شتم شدید دانشجویان توسط نیروهای حکومتی حکایت دارند.
● دانشجویان تربیت مدرس نیز روز دوشنبه تجمعی ضدحکومتی برگزار کرده و شعار «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود»، «این آخرین پیامه، هدف عزل نظامه»، «میجنگیم میمیریم، ایران و پس میگیریم» سردادند.
گزارشها از تشدید فضای امنیتی روز دوشنبه در دانشگاه بهشتی خبر میدهند. نیروهای حراست بطور گسترده در سراسر دانشگاه مستقر هستند و برخی نیز درباره ورود نیروهای لباس شخصی به محوطه دانشگاه گزارش میدهند.
اعتراضات دانشجویی در دیگر شهرهای ایران در روز دوشنبه
● در مشهد، دانشجویان دانشگاه سجاد مقابل اقلیت بسیجی حاضر در صحن دانشگاه حاضر شدند و شعار «بیشرف» سردادند.
در دانشگاه فردوسی مشهد نیز شعار «جاوید شاه» و «جنگ، جنگ شرفه، بیطرف، بیشرفه» سر داده شد. بنا بر گزارشها، این اعتراضات در حالی برگزار شده که جو دانشگاه بشدت امنیتی است.
● در دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشجویان پرچم شیر و خورشید را برافراشتند و شعار «جاوید شاه» سردادند. دانشجویان همچنین خواستار بازگشت نام «دانشگاه صنعتی آریامهر» برای این مرکز شدند.
گزارشها حاکی از آن است که نیروهای لباس شخصی به تجمع دانشجویان حمله کرده و شماری از دانشجویان معترض را بازداشت کردهاند.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که نهتنها جمهوری اسلامی خود را در مقابل مطالبات ملت و دانشجویان پاسخگو نمیداند بلکه در موضوع کشتار اخیر، همچنان از ورود کمیته حقیقتیاب به رهبری سازمان ملل به کشور خودداری میکند و اصرار دارد که تحقیقات داخلی خودش کافی است.