فیلم ترکی «نامههای زرد» به کارگردانی ایلکر چاتاک، فیلمساز ترک-آلمانی، روز شنبه موفق شد خرس طلایی بهترین فیلم جشنواره فیلم برلین را از آن خود کند.
این فیلم که یک درام سیاسی است، داستان یک کارگردان ترک و همسر بازیگرش را روایت میکند که ناگهان به دلیل دیدگاههای سیاسیشان از کار کردن منع میشوند.
ویم وندرس، رئیس هیئت داوران، این فیلم را «پیشآگهیای هولناک، نگاهی به آیندهای نزدیک که ممکن است در کشورهای ما نیز رخ دهد» توصیف کرد.
او افزود: «این فیلم با زبانی بسیار روشن درباره زبان سیاسیِ تمامیتخواهی در برابر زبان همدلانه سینما سخن میگوید.»
چاتاک نیز در سخنرانی خود، وندرس را «یکی از استادانم» خواند و گفت: «اینکه این جایزه را از شما دریافت میکنم، واقعاً شگفتانگیز است.»
جایزه خرس نقرهای – جایزه بزرگ هیئت داوران نیز به فیلم «رستگاری» ساخته امین آلپر رسید. آلپر در سخنرانی خود از همبستگیاش با چندین چهره سرشناس مخالف دولت ترکیه که در زندان هستند، از جمله اکرم اماماوغلو، شهردار زندانی استانبول، سخن گفت.
او همچنین فرصت را غنیمت شمرد تا از «مردم ایران که زیر ستم زندگی میکنند» و «فلسطینیهای غزه که در شرایطی فاجعهبار زندگی میکنند و میمیرند» حمایت کند.
«بخشی از دموکراسی است»
هفته گذشته و در آغاز جشنواره، ویم وندرس در یک نشست خبری در پاسخ به پرسشی درباره حمایت دولت آلمان از اسرائیل گفت: «ما واقعاً نمیتوانیم وارد حوزه سیاست شویم.»
او در همان نشست گفته بود که فیلمها قدرت «تغییر جهان» را دارند، اما به شیوهای متفاوت از سیاست.
با این حال، پاسخ او درباره اسرائیل موجی از انتقادها را برانگیخت.
آرونداتی روی، رماننویس سرشناس هندی که قرار بود نسخه بازسازیشده فیلمی از سال ۱۹۸۹ را که خود نوشته بود ارائه کند، از حضور در جشنواره انصراف داد و سخنان وندرس را «غیرقابلقبول» و «حیرتآور» خواند.
روز سهشنبه نیز نامهای سرگشاده با امضای دهها چهره صنعت سینما، از جمله خاویر باردم، تیلدا سوینتن و آدام مککی منتشر شد که در آن، سکوت جشنواره برلین در برابر «نسلکشی فلسطینیان» محکوم و این جشنواره به «سانسور» هنرمندانی که مخالف اقدامات اسرائیل هستند، متهم شده بود.
تریشا تاتل، مدیر جشنواره برلین که دومین سال حضورش در این سمت را میگذراند، این اتهامات را قاطعانه رد کرده است.
او در سخنرانی آغاز مراسم روز شنبه گفت: «سخن گفتن بخشی از دموکراسی است.»
او افزود: «ما به کسانی که صدای خود را بلند میکنند احترام میگذاریم، چون این کار شجاعت زیادی میطلبد.» با این حال تأکید کرد: «ما همیشه با تمام ادعاهایی که درباره ما مطرح میشود موافق نیستیم.»
«ملکه در دریا»
از دیگر برندگان مهم جشنواره، ساندرا هولر، بازیگر آلمانی بود که برای نقش اصلی خود در فیلم «رُز» ساخته مارکوس شلاینزر، خرس نقرهای بهترین بازیگری را دریافت کرد.
این درام سیاهوسفید داستان زنی را روایت میکند که در آلمان روستایی قرن هفدهم، برای رهایی از محدودیتهای نظام مردسالارانه، خود را بهجای یک مرد جا میزند.
فیلم «ملکه در دریا» ساخته لنس همر، کارگردان آمریکایی، با بازی ژولیت بینوش در نقش زنی که از مادر مبتلا به زوال عقل مراقبت میکند، دو جایزه دریافت کرد.
این فیلم با حساسیت، ویرانیای را که بیماری آلزایمر بر زندگی عزیزان بیمار تحمیل میکند، به تصویر میکشد.
تام کورتنی و آنا کالدر-مارشال، بازیگر نقش مادر بیمار، بهطور مشترک خرس نقرهای بهترین بازیگر نقش مکمل را دریافت کردند.
این فیلم همچنین خرس نقرهای – جایزه هیئت داوران را که سومین جایزه معتبر جشنواره محسوب میشود، از آن خود کرد.
صدای سینماگران ایرانی در برلین
نخستین رویداد مهم تقویم سینمایی سال، همچنین بستری برای سینماگران ایرانی فراهم کرد تا درباره سرکوب خونین اعتراضات ضدحکومتی در ایران سخن بگویند.
جعفر پناهی، کارگردان منتقد که پیشتر نخل طلای کن را برای فیلم «یک تصادف ساده» دریافت کرده، در جشنواره برلین نیز سخنرانی کرد و سرکوب معترضان توسط حکومت ایران را محکوم کرد؛ سرکوبی که به گفته گروههای حقوق بشری، هزاران کشته برجای گذاشته است.
پناهی گفت: «جنایتی باورنکردنی رخ داده است. قتلعام صورت گرفته است. مردم حتی اجازه ندارند برای عزیزانشان عزاداری کنند.»
خبرگزاری فرانسه