باراک راوید / آکسیوس
به گفته دو مقام آمریکایی مطلع از جزئیات، رئیسجمهور دونالد ترامپ و نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو در دیدار روز چهارشنبه خود در کاخ سفید توافق کردند که ایالات متحده فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد؛ بهویژه در زمینه فروش نفت ایران به چین.
اهمیت موضوع: بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت ایران به چین میرود. اگر چین خرید نفت از ایران را کاهش دهد، فشار اقتصادی بر تهران بهطور قابلتوجهی افزایش خواهد یافت.
این اقدام میتواند محاسبات ایران را تغییر داده و این کشور را به ارائه امتیازهای بیشتر در زمینه برنامه هستهایاش وادار کند.
مقامهای آمریکایی میگویند کارزار «فشار حداکثری» همزمان با مذاکرات هستهای با ایران و نیز تقویت حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه برای احتمال انجام حملات در صورت شکست دیپلماسی اجرا خواهد شد.
آنچه گفتهاند: یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «توافق کردیم که با تمام قوا کارزار فشار حداکثری علیه ایران را پیش ببریم؛ برای مثال در زمینه فروش نفت ایران به چین.»
جزئیات بیشتر: فرمان اجرایی که ترامپ ۱۰ روز پیش امضا کرد، به آمریکا اجازه میدهد فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد.
بر اساس این فرمان، وزیر خارجه و وزیر بازرگانی میتوانند به رئیسجمهور توصیه کنند بر هر کشوری که با ایران تجارت میکند، تعرفهای تا سقف ۲۵ درصد اعمال شود.
نقطه اصطکاک: اعمال تعرفه علیه چین به دلیل خرید نفت ایران، میتواند روابطی را که هماکنون نیز پرتنش است پیچیدهتر کند؛ بهویژه در شرایطی که آمریکا تلاش دارد جریان مواد معدنی کمیاب حیاتی را حفظ کند و از برگزاری نشست برنامهریزیشده ماه آوریل در پکن محافظت نماید.
در حالی که ایران یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت است، بازارها بیش از هر چیز نگران اختلالات منطقهای هستند؛ بهویژه اگر ایران برای قطع جریان نفت سایر کشورها اقدامی انجام دهد.
پشتپرده: مقامهای آمریکایی میگویند نتانیاهو و ترامپ در دیدار چهارشنبه درباره هدف نهایی توافق داشتند: ایرانی بدون توان دستیابی به سلاح هستهای.
اما درباره مسیر رسیدن به این هدف اختلاف نظر داشتند. به گفته یک مقام آمریکایی، نتانیاهو به ترامپ گفت دستیابی به توافقی خوب با ایران ناممکن است و حتی اگر توافقی امضا شود، ایران به آن پایبند نخواهد بود.
همان مقام گفت ترامپ به نتانیاهو گفته است که به نظر او هنوز امکان رسیدن به توافق وجود دارد.
ترامپ بنا بر گفته مقام آمریکایی اظهار داشت: «خواهیم دید آیا ممکن است یا نه. بیایید امتحانش کنیم.»
در روزهای اخیر، ترامپ از مشاورانش استیو ویتکاف و جرد کوشنر پرسیده بود شانس دستیابی به توافق با ایران چقدر است.
یک مقام آمریکایی گفت ویتکاف و کوشنر به ترامپ گفتهاند تجربه تاریخی نشان میدهد رسیدن به توافقی خوب با ایران دشوار، اگر نگوییم ناممکن، است؛ اما در عین حال تأکید کردهاند که تاکنون ایرانیها «همه حرفهای درست» را میزنند.
به گفته این مقام، کوشنر و ویتکاف به ترامپ گفتهاند مذاکرات را ادامه خواهند داد و موضعی سختگیرانه حفظ میکنند؛ و اگر ایرانیها با توافقی که از نظر آنان رضایتبخش باشد موافقت کنند، آن را برای تصمیمگیری نهایی در اختیار رئیسجمهور قرار خواهند داد.
گام بعدی: قرار است روز سهشنبه ویتکاف و کوشنر در ژنو با مقامهای ایرانی دیدار کنند تا دور دوم مذاکرات برگزار شود.
اوایل همین هفته، ویتکاف از طریق وزیر خارجه عمان پیامهایی را به ایران منتقل کرده بود. آمریکا انتظار دارد در دیدار ژنو پاسخ ایران را دریافت کند.
یک مقام آمریکایی گفت: «ما درباره ایرانیها هوشیار و واقعبین هستیم. توپ در زمین آنهاست. اگر توافقی واقعی نباشد، آن را نخواهیم پذیرفت.»
یک مقام دیگر آمریکایی نیز گفت معتقد است «صفر درصد شانس» وجود دارد که ایران با هر آنچه آمریکا پیشنهاد میکند موافقت کند — یا بالعکس.
آنچه باید زیر نظر داشت: علی قلهکی، روزنامهنگار ایرانی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت پیامهای ویتکاف شامل پیشنهادی از سوی آمریکا بوده که بر اساس آن ایران غنیسازی اورانیوم را برای مدت سه تا پنج سال تعلیق کند. پس از این دوره، ایران ظاهراً میتواند غنیسازی را در سطح بسیار پایین از سر بگیرد.
گفته میشود این پیشنهاد همچنین شامل انتقال ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا که هماکنون در اختیار ایران است به خارج از کشور بوده است.
این خبرنگار ایرانی مدعی شد ایران این پیشنهاد را رد کرده است.
یک مقام آمریکایی ارائه چنین پیشنهادی از سوی واشنگتن به ایران را تکذیب کرد.