فیل استوارت و ادریس علی / خبرگزاری رویترز / ۱۳ فوریه ۲۰۲۶
دو مقام آمریکایی روز جمعه به رویترز گفتند ارتش ایالات متحده خود را برای احتمال انجام عملیات نظامی مستمر و چندهفتهای علیه ایران آماده میکند، در صورتی که رئیسجمهور دونالد ترامپ دستور حمله را صادر کند؛ رویدادی که میتواند به بحرانی جدیتر از هر رویارویی پیشین میان دو کشور منجر شود.
افشای این موضوع از سوی مقاماتی که بهدلیل حساسیت موضوع برنامهریزی تنها به شرط حفظ هویتشان سخن گفتند، سطح حساسیت در دیپلماسی در حال انجام میان آمریکا و ایران را افزایش داده است.
بهگفته منابع مطلع، هفته گذشته دیپلماتهای آمریکایی و ایرانی در عمان گفتوگوهایی را با هدف احیای روند دیپلماسی پیرامون برنامه هستهای تهران انجام دادند؛ گفتوگوهایی که پس از استقرار شمار قابلتوجهی از نیروهای نظامی آمریکا در منطقه و افزایش نگرانیها درباره اقدام نظامی جدید صورت گرفت.
مقامهای آمریکایی روز جمعه اعلام کردند پنتاگون یک ناو هواپیمابر دیگر را به خاورمیانه اعزام میکند؛ اقدامی که به استقرار هزاران نیروی اضافی، همراه با هواپیماهای جنگنده، ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده و دیگر تجهیزات تهاجمی و دفاعی منجر میشود.
ترامپ روز جمعه در پایگاهی نظامی در کارولینای شمالی در جمع نیروهای آمریکایی گفت: «دشوار بوده که با ایران به توافق برسیم.»
او افزود: «گاهی لازم است ترس وجود داشته باشد؛ تنها چیزی که واقعاً میتواند یک موقعیت را حلوفصل کند همین است.»
در پاسخ به پرسش درباره آمادهسازی برای عملیات نظامی احتمالا طولانیمدت علیه ایران، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «رئیسجمهور ترامپ در قبال ایران همه گزینهها را روی میز دارد.»
او افزود: «وی دیدگاههای گوناگونی را درباره هر موضوعی میشنود، اما تصمیم نهایی را بر اساس آنچه به سود کشور و امنیت ملی ماست اتخاذ میکند.»
پنتاگون از اظهار نظر در این خصوص خودداری کرد.
ایالات متحده سال گذشته دو ناو هواپیمابر را به منطقه اعزام کرده بود؛ زمانی که حملاتی علیه تأسیسات هستهای ایران انجام داد.
با این حال، عملیات موسوم به «چکش نیمهشب» در ماه ژوئن در واقع یک حمله یکباره از سوی آمریکا بود که در آن بمبافکنهای رادارگریز از خاک آمریکا پرواز کرده و تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار دادند. ایران نیز در پاسخ محدود خود، حمله کوچکی به یک پایگاه آمریکایی در قطر انجام داد.
افزایش خطرات
مقامهای آمریکایی میگویند طرحریزی فعلی بهمراتب پیچیدهتر از گذشته است.
به گفته یکی از این مقامها، در صورت اجرای یک کمپین نظامی مستمر، ارتش آمریکا ممکن است نهادهای دولتی و امنیتی ایران را هدف قرار دهد، نه فقط زیرساختهای هستهای. او از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد.
کارشناسان نظامی هشدار میدهند خطرات پیشروی نیروهای آمریکایی در چنین عملیاتی بسیار بیشتر خواهد بود، زیرا ایران دارای زرادخانهای قدرتمند از انواع موشکهاست. همچنین احتمال حملات تلافیجویانه ایران، خطر درگیری منطقهای را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
همان مقام افزود که ایالات متحده کاملاً انتظار دارد ایران دست به اقدام تلافیجویانه بزند و این امر میتواند به دورهای از ضربات متقابل و اقدامات تلافیمحور میان دو طرف منجر شود.
کاخ سفید و پنتاگون در برابر پرسشها درباره خطرات احتمالی تلافیجویی یا گسترش درگیری در منطقه پاسخی ندادند.
ترامپ بارها ایران را به بمباران بهدلیل برنامههای هستهای و موشکی و نیز سرکوب مخالفان داخلی تهدید کرده است. او روز پنجشنبه هشدار داد که جایگزین راهحل دیپلماتیک برای ایران میتواند «بسیار دردناک، بسیار دردناک» باشد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز هشدار داده است که در صورت هرگونه حمله به خاک ایران، قادر خواهد بود تمامی پایگاههای نظامی آمریکا را هدف قرار دهد.
ایالات متحده پایگاههای متعددی در سراسر خاورمیانه دارد، از جمله در اردن، کویت، عربستان سعودی، قطر، بحرین، امارات متحده عربی و ترکیه.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز چهارشنبه در واشنگتن با ترامپ دیدار و گفتوگو کرد و اظهار داشت: «اگر توافقی با ایران حاصل شود، باید شامل عناصری باشد که برای امنیت اسرائیل حیاتیاند.»
ایران اعلام کرده است آماده گفتوگو درباره محدودسازی برنامه هستهای خود در برابر لغو تحریمهاست، اما ارتباط دادن این گفتوگوها به موضوع موشکی را رد میکند.