رُما پال، کریشنا اِن. داس و تارا آگاروالا / خبرگزاری رویترز / ۱۳ فوریه ۲۰۲۶
حزب مخالف «حزب ملیگرای بنگلادش»(BNP) روز جمعه در انتخابات پارلمانی این کشور پیروزی قاطعی به دست آورد و پس از نزدیک به دو دهه بار دیگر قدرت را در دست گرفت. این پیروزی راه را برای «طارق رحمان»، رهبر حزب، هموار میکند تا به عنوان نخستوزیر جدید قدرت را در دست گیرد؛ در حالی که بنگلادش در حال بیرون آمدن از ماهها ناآرامی و رکود اقتصادی است.
طارق رحمان، پسر «خالده ضیا» نخستوزیر پیشین و «ضیاءالرحمان» رئیسجمهور فقید بنگلادش، اکنون با چالشهای فوری از جمله بازگرداندن ثبات سیاسی، احیای اعتماد سرمایهگذاران و بازسازی صنایع کلیدی – بهویژه صنعت پوشاک – روبهروست؛ صنایعی که پس از سقوط دولت «شیخ حسینه»، نخستوزیر پیشین، دچار آشفتگی گسترده شدند.
بر اساس آخرین شمارش آرا – که آن را نخستین انتخابات واقعاً رقابتی بنگلادش در سالهای اخیر توصیف کردهاند – حزب ملیگرا و متحدانش دستکم ۲۱۲ کرسی از مجموع ۲۹۹ کرسی قابل رقابت را به دست آوردهاند. به گزارش شبکههای تلویزیونی محلی، حزب «جماعت اسلامی» و متحدانش نیز ۷۰ کرسی را در «جتیه سانگساد» یا مجلس ملی کسب کردند.
با وجود گذشت بیش از دوازده ساعت از روشن شدن برتری حزبش، طارق رحمان ۶۰ ساله هنوز واکنشی نشان نداده است. با این حال، حزب ملیگرا از هواداران خود خواسته تا از برپایی جشنهای خیابانی خودداری کرده و به جای آن در روز جمعه نماز و دعاهای ویژهای بخوانند. بیانیه حزب تاکید کرده است: «با وجود پیروزی قاطع در شمار آرای مردمی، هیچ راهپیمایی یا گردهمایی شادی برگزار نخواهد شد.»
کمیسیون انتخابات شمار کرسیهای حزب ملیگرا را ۱۸۱، جماعت اسلامی را ۶۱ و سایر احزاب را ۷ کرسی اعلام کرده است. با این حال، نتایج رسمی نهایی هنوز منتشر نشده و نتایج چند حوزه در حال بررسی است. کمیسیون اعلام کرده نتایج کامل طی چند ساعت آینده مشخص میشود، ولی انتشار رسمی آن در روزنامه دولتی ممکن است چند روز زمان ببرد و همین امر میتواند مراسم تحلیف دولت جدید را به تأخیر بیندازد.
بر اساس قانون اساسی، دولت جدید پیش از انتشار رسمی نتایج در روزنامه رسمی، نمیتواند سوگند یاد کند.
«حزب شهروندان ملی» (NCP) به رهبری گروهی از فعالان جوان – که در سقوط دولت حسینه نقش مهمی داشتند – تنها در پنج کرسی از ۳۰ حوزهای که در آن نامزد معرفی کرده بود پیروز شد. این حزب بخشی از ائتلاف تحت رهبری جماعت اسلامی بود.
مشخص بودن نتیجه انتخابات برای ایجاد ثبات در کشوری با جمعیت ۱۷۵ میلیون نفر که اکثریت آن را مسلمانان تشکیل میدهند، اهمیتی حیاتی داشت؛ چرا که ماهها اعتراض ضدحکومتی علیه حسینه زندگی روزمره و صنایعی مانند پوشاک را مختل کرده بود. بنگلادش اکنون دومین صادرکننده بزرگ پوشاک در جهان است.
«در اختیار داشتن اکثریت قاطع، به حزب ملیگرا توان لازم برای پیشبرد قانونگذاری کارآمد و جلوگیری از بنبست سیاسی را میدهد. همین امر میتواند در کوتاهمدت ثبات سیاسی ایجاد کند.» این را «سلیم رایحان»، استاد اقتصاد دانشگاه داکا، در گفتوگو با رویترز اظهار کرد.
در بیانیه انتخاباتی، حزب ملیگرا وعده داده بود ایجاد اشتغال، حمایت از خانوارهای کمدرآمد و اقشار حاشیهنشین و تضمین قیمت منصفانه برای کشاورزان را در اولویت قرار دهد.
«اگر کارخانهها دوباره بهطور منظم کار کنند و دستمزدمان بهموقع پرداخت شود، برای ما کافی است. فقط میخواهم دولت جدید حزب ملیگرا ثبات را بازگرداند تا سفارشهای بیشتری به بنگلادش بیاید و زندگیمان بچرخد.» این را «جسنا بیگم»، کارگر ۲۸ ساله صنعت پوشاک و مادر دو فرزند، به رویترز گفت.
نخستوزیر هند «نارندرا مودی»، نخستوزیر پاکستان «شهباز شریف» و سفیر ایالات متحده در بنگلادش «برنت تی. کریستنسن» از نخستین کسانی بودند که پیروزی رحمان و حزبش را تبریک گفتند.
رقابت هند، چین و آمریکا برای نفوذ
سه قدرت بزرگ یعنی هند، چین و ایالات متحده برای افزایش نفوذ خود در بنگلادش در رقابتاند. سفیر آمریکا در گفتوگو با رویترز در اوایل هفته گفته بود واشنگتن نسبت به گسترش نفوذ چین در بنگلادش ابراز نگرانی دارد.
روابط دهلینو و داکا از زمان فرار حسینه به شدت تیره شده و این وضعیت بر خدمات صدور ویزا و حتی مسابقات کریکت میان دو کشور اثر منفی گذاشته است.
«این وضعیت برای بنگلادش یک فرصت و در عین حال یک چالش است؛ از یک سو قدرتهای بزرگی در اطرافش هستند که برای نفوذ رقابت میکنند، از سوی دیگر باید روابط خود را با دقت مدیریت کند.» این سخنان را «توماس کین»، مشاور ارشد در «گروه بینالمللی بحران»، بیان کرد.
«جماعت اسلامی» که پس از روشن شدن روند نتایج، پنجشنبهشب شکست را پذیرفته بود، روز جمعه در بیانیهای اعلام کرد از روند انتخابات «راضی نیست» و از حامیانش خواست خویشتنداری نشان دهند.
جماعت اسلامی اینبار بالاترین رکورد خود را با کسب ۷۰ کرسی در پارلمان ثبت کرد؛ حزبی که پس از ممنوعیت فعالیت در سال ۲۰۱۳، برای نخستین بار پس از لغو ممنوعیت در پی سقوط حسینه، در انتخابات شرکت کرده بود.
پیروزی حزب ملیگرا با بیش از ۲۰۰ کرسی یکی از بزرگترین پیروزیهای این حزب در تاریخ است و از رکوردش در سال ۲۰۰۱ با ۱۹۳ کرسی فراتر رفته، هرچند «حزب عوامی لیگ» به رهبری حسینه که ۱۵ سال بر سر قدرت بود و اینبار اجازه شرکت در انتخابات نیافت، در سال ۲۰۰۸ با ۲۳۰ کرسی پیروزی بیشتری داشت.
در دیگر دورههای انتخاباتی نیز یا یکی از احزاب اصلی انتخابات را تحریم کرده بود یا نتایج با مناقشه همراه شده بود.
میزان مشارکت اینبار از ۴۲ درصد انتخابات پیشین در سال ۲۰۲۴ فراتر رفت و گزارشها حاکی از آن است که نزدیک به ۶۰ درصد از واجدان شرایط در انتخابات روز پنجشنبه رأی دادهاند.
در این انتخابات، بیش از دو هزار نامزد – از جمله شماری از مستقلها – در رقابت بودند و شمار احزاب شرکتکننده به رکورد تازهای دست یافت و دستکم ۵۰ حزب در این دوره نامزد معرفی کردند. رأیگیری در یکی از حوزهها بهدنبال درگذشت یک نامزد به تعویق افتاد.
به گزارش شبکه «جامونا تیوی»، بیش از دو میلیون رأیدهنده در همهپرسی همزمان با انتخابات به «بله» رأی دادهاند و بیش از ۸۵۰ هزار نفر گزینه «نه» را برگزیدند، اما هنوز اعلام رسمی درباره نتیجه این همهپرسی منتشر نشده است.
اصلاحات قانون اساسی مورد رایگیری شامل تعیین سقف دو دوره برای نخستوزیران، تقویت استقلال قضایی و افزایش نمایندگی زنان است. در این طرح همچنین پیشبینی شده است که در دورههای انتخاباتی دولت موقت بیطرف تشکیل شود و یک مجلس دوم در پارلمان ۳۰۰ کرسیای ایجاد گردد.