هیئت تحریریه والاستریت ژورنال / ۲ فوریه ۲۰۲۶
گفتوگوهای مربوط به ایران برای رئیسجمهور ترامپ حالوهوایی «بازگشت به گذشته» دارد، با این تفاوت مهم که از اوایل ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون رخدادهایی صورت گرفته که این جستوجو برای دستیابی به یک توافق را به تلاشی تردیدبرانگیز تبدیل میکند.
نخست، در ماه ژوئن برنامه هستهای ایران و عالیترین سطوح فرماندهی نظامی آن در پی حملات اسرائیل و سپس ایالات متحده بهشدت آسیب دید؛ حملاتی که ضعف ایران، نفوذ اطلاعاتی اسرائیل و شکننده بودن این کشور در برابر حملات هوایی را آشکار کرد. دوم، در ماههای دسامبر و ژانویه، مردم ایران برای پایان دادن به حاکمیت ناکارآمد رژیم خود به پا خاستند. سوم، رژیم پس از آن، با وجود درخواستهای مکرر آقای ترامپ، مردم خود را بهصورت گسترده و به تعداد هزاران نفر قتلعام کرد.
آقای ترامپ پیشتر هشدار داده بود: «اگر شروع کنند به کشتن مردم، همانطور که در گذشته کردهاند، ما وارد عمل میشویم. بهتر است تیراندازی را شروع نکنند، چون ما هم شروع خواهیم کرد.» با این حال، هنگامی که نیروهای سرکوبگر رژیم آتش گشودند، رئیسجمهور به ایرانیان اطمینان داد که «کمک در راه است».
زمان برد، اما اکنون ناوگان نظامی آمریکا وارد منطقه شده است. همچنین سامانههای پدافند هوایی تاد (THAAD) و پاتریوت برای حفاظت از پایگاههای آمریکا و متحدانش در اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس در برابر هرگونه تلافیجویی ایران در حال استقرار هستند. تهدیدهای ایران در ماه ژوئن چندان جدی از آب درنیامد، اما ایالات متحده بیسروصدا در حال ایجاد برتری قاطع در حوزه تهاجمی و دفاعی است. همه این اقدامات هزینه دارد و بعید میدانیم آقای ترامپ این هزینه را بیهدف بپردازد.
با این حال، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، قرار است روز سهشنبه بار دیگر عازم خاورمیانه شود. آقای ترامپ پیامهای متناقضی ارسال میکند، اما میگوید به یک توافق گشوده است. ایران اعلام کرده گفتوگوها اواخر همین هفته در ترکیه برگزار خواهد شد، اما پرسش اساسی این است: اساساً چه چیزی برای گفتوگو باقی مانده است؟
پیش از جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن، آقای ترامپ به آیتالله علی خامنهای دو ماه فرصت داده بود تا برنامه هستهای را برچیند. رهبر جمهوری اسلامی این درخواست را رد کرد، و در نتیجه، اورشلیم و واشنگتن این کار را بهجای او انجام دادند و مواد هستهای ایران را در اعماق زمین مدفون کردند. امتیازدهیهای احتمالی کنونی درباره غنیسازی سوخت هستهای — اگر اصلاً رژیم حاضر به چنین کاری باشد — بسیار کماهمیتتر از گذشته است.
تهران بهاحتمال زیاد در ازای آن خواستار کاهش تحریمها خواهد شد، اما چنین اقدامی به رژیم کمک میکند با پول بیشتر، قدرت خود را تثبیت کرده و سرکوب را تأمین مالی کند. این چه پیامی برای مردم ایران خواهد داشت، آن هم پس از آنکه بسیاری جان خود را به خطر انداختند تا اعتراض کنند؟
ایالات متحده همچنین خواستار محدودیت بر برنامه موشکی ایران و پایان دادن به حمایت این کشور از نیروهای نیابتی تروریستی بوده است. این خواستهها در ظاهر مطلوباند، اما در عمل به وعدههایی روی کاغذ میمانند که بعید است آیتاللهها به آنها پایبند بمانند. همانگونه که ایرانیان میدانند، این رژیم حاضر است برای پیشبرد سیاست خارجی «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل»، کشور خود را فقیر و در معرض خطر قرار دهد. این رژیمی است که در پی صدور انقلاب است، نه همزیستی مسالمتآمیز با همسایگان.
هرگونه کاهش تحریمها در شرایط کنونی، خیانت به معترضان خواهد بود؛ معترضانی که به وعدههای آقای ترامپ تکیه کرده بودند. چنین اقدامی همچنین به رژیمی که در آستانه فروپاشی و تبدیل شدن به یک دولت ناکام قرار دارد، طناب نجات میاندازد. افزون بر این، این پیام را به منطقه مخابره میکند که رئیسجمهور آمریکا عقبنشینی کرده است؛ پیامی که برای سه سال آینده ریاستجمهوری آقای ترامپ پیامدهای زیانباری خواهد داشت.
از باراک اوباما درباره «خط قرمز» استفاده از سلاحهای شیمیایی در سوریه بپرسید که او در اجرای آن ناکام ماند. روسیه خلأیی را که آمریکا در سوریه بر جای گذاشت پر کرد، سپس به اوکراین رفت، و نتیجه آن خونریزی و فاجعهای بیشتر بود، زیرا بازدارندگی آمریکا بیاثر جلوه کرد.
راه بهتری برای رئیسجمهور ترامپ وجود دارد: کمک به معترضان برای سرنگونی آیتالله و نیروهای سرکوبگرش. امیدهای مردم ایران را در هم نشکنید؛ به آنها اعتمادبهنفس بدهید تا فشار بر رژیمی را ادامه دهند که برای هیچیک از مشکلاتش پاسخی جز گلوله ندارد. اگر رژیم انقلابی ایران سقوط کند، کل منطقه وضعیت بهتری خواهد یافت. چین و روسیه سومین ستون از محور دشمنان آمریکا را از دست خواهند داد.
قیمت نفت امروز پایینتر از آغاز جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن است و ایالات متحده گزینههایی برای کاهش اثر اختلالها در اختیار دارد. رژیم ایران و نیروهای نیابتیاش در ضعیفترین وضعیت خود قرار دارند و مردم این کشور در انتظارند. آقای ترامپ فرصت خود را ساخته است؛ اکنون زمان آن است که آن را بهدست گیرد.