دیوید اس. کلاود و الکساندر وارد / والاستریت ژورنال / ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶
ارتش ایالات متحده نیرویی قدرتمند را در خاورمیانه و در فاصلهای که قادر به ضربهزدن به ایران است، مستقر کرده است. اکنون رئیسجمهور ترامپ باید تصمیم بگیرد چگونه از آن استفاده کند.
به گفته مقامهای دولت، با افزایش شمار ناوهای جنگی و هواپیماهایی که به منطقه میرسند، در داخل دولت بحثهایی جریان دارد درباره اینکه هدف اصلی چه باشد: حمله به برنامه هستهای ایران، هدف قرار دادن زرادخانه موشکهای بالستیک آن، ایجاد فروپاشی در حکومت — یا ترکیبی از هر سه.
مقامها میگویند ترامپ از دستیارانش خواسته گزینههایی برای حملهای سریع و قاطع ارائه دهند که خطر کشیده شدن به جنگی طولانیمدت در خاورمیانه را نداشته باشد. به گفته آنان، گزینه ایدهآل حملهای است که چنان ضربه سختی به رژیم وارد کند که چارهای جز تن دادن به مطالبات هستهای آمریکا و دست کشیدن از سرکوب مخالفان نداشته باشد.
به گفته مقامها، بحثهایی درباره یک کارزار بمباران سخت و تنبیهی که میتواند به سرنگونی حکومت ایران بینجامد، مطرح بوده است. ترامپ و تیم او همچنین بررسی کردهاند که چگونه میتوان از تهدید به استفاده از نیروی نظامی برای گرفتن امتیازهای دیپلماتیک از ایران بهره برد.
تصمیم ترامپ، شکل هرگونه اقدام نظامی را تعیین خواهد کرد. رابرت مورت، دریادار بازنشسته و معاون پیشین اطلاعات نیروی دریایی آمریکا، گفت: «نوع اقداماتی که میخواهید انجام دهید و بستههای نیرویی که به آن نیاز دارید، کاملاً متفاوت است.»
یک مقام ارشد دولت گفت که هرچند ترامپ همواره تأکید کرده ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد، اما عمداً ابهام را حفظ کرده تا اهداف راهبردی و تفکر نظامی خود را محرمانه نگه دارد.
ترامپ روز جمعه در دفتر بیضی کاخ سفید، در پاسخ به پرسشی درباره کشتیهایی که به سمت خاورمیانه حرکت میکنند، به خبرنگاران گفت: «اینها باید جایی شناور باشند. چه جایی بهتر از نزدیک ایران.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه گفت تهران برای گفتوگوهای هستهای آمادگی دارد، اما ایالات متحده باید صدور تهدیدهای نظامی را متوقف کند.
ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود دستور حملاتی را در یمن، ایران، ونزوئلا، سوریه، سومالی و نیجریه صادر کرده است؛ آن هم اغلب بدون ایراد سخنرانی در دفتر بیضی برای توضیح اقداماتش یا کسب مجوز از کنگره.
یورش ماه ژانویه به کاراکاس با هدف بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، و انتقال او برای محاکمه انجام شد. حملات هوایی و موشکی ماه ژوئن به ایران نیز سایتهای کلیدی هستهای را هدف قرار داد و در آن از بمبهای قدرتمندی استفاده شد که برای نفوذ به اهداف بهشدت مستحکم طراحی شدهاند.
ژنرال نیروی هوایی، دن کِین، رئیس ستاد مشترک ارتش، و دیگر مشاوران نظامی ترامپ به کاخ سفید کمک کردهاند تا به موفقیتهای تاکتیکی قابل توجهی دست یابد؛ اغلب از طریق عملیاتهای غافلگیرکنندهای که طی ماهها طراحی شده و با هدف پرهیز از گرفتار شدن در باتلاقهای طولانی انجام گرفتهاند.
در ایران، رئیسجمهور آمریکا با حریفی روبهروست که هرچند از نظر نظامی نسبت به چند سال پیش بهمراتب ضعیفتر شده، اما همچنان توان تحمل یک حمله بزرگ آمریکا و تلافی آن با حملات موشکی و پهپادی به پایگاهها، ناوهای جنگی و متحدان آمریکا در منطقه، از جمله اسرائیل، را دارد.
دنی سیتریونوویچ، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، با اشاره به کارزار بمباران آمریکا پیش از تهاجم سال ۲۰۰۳ به عراق گفت: «برای مسئله ایران، هیچ راهحل ‘شوک و بهت’آوری وجود ندارد. هر کسی خلاف این را وعده بدهد، احتمالاً در اشتباه است.»
مسیر ترامپ به سوی رویارویی نظامی جدید با تهران از زمانی آغاز شد که او این ماه وعده داد به معترضان ضدحکومتی که در تهران و دیگر شهرها تظاهرات میکردند، کمک کند.
در آن زمان، نیروهای آمریکا در منطقه به اندازهای نبود که بتوانند یک کارزار بمباران پایدار را آغاز کنند و همزمان از پایگاههای آمریکا و متحدان خاورمیانهای در برابر تلافی حتمی ایران دفاع کنند. ترامپ که با گزینههای بدی روبهرو بود، ناگهان از اقدام نظامی صرفنظر کرد.
اکنون او نیروهای بیشتری در اختیار دارد. ترامپ روز پنجشنبه گفت: «الان تعداد زیادی کشتی بسیار بزرگ و بسیار قدرتمند در حال حرکت به سمت ایران هستند. و خیلی خوب میشود اگر مجبور نشویم از آنها استفاده کنیم.» او افزود که مطالباتش را به تهران منتقل کرده است.
رئیسجمهور گفت: «دو چیز به آنها گفتم: اول، سلاح هستهای نه؛ دوم، کشتن معترضان را متوقف کنید.»
ترامپ گزارشهایی درباره گزینههای احتمالی حمله دریافت کرده که بهطور همزمان توسط کاخ سفید و پنتاگون تدوین شدهاند. به گفته مقامها، از جمله این گزینهها «طرح بزرگ» است که شامل حملات آمریکا به تأسیسات حکومت و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قالب یک کارزار بمباران گسترده میشود.
گزینههای محدودتر شامل حمله به اهداف نمادین رژیم است، بهگونهای که اگر ایران — که دستیابی به سلاح هستهای را انکار میکند — به توافقی مطابق خواست ترامپ تن ندهد، امکان تشدید حملات وجود داشته باشد.
به گفته مقامها، عملیاتی برای هدف قرار دادن رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای — مشابه عملیاتی که ترامپ این ماه برای بازداشت مادورو با استفاده از نیروهای ویژه دستور داد — در ایران بسیار دشوارتر خواهد بود؛ کشوری که تدابیر حفاظتی شدیدی برای رهبرانش دارد و پایتخت آن نیز در عمق سرزمین قرار گرفته است.
حتی اگر خامنهای کنار گذاشته شود، هیچکس نمیتواند با قطعیت بگوید دولتی که پس از آن روی کار میآید، دوستانهتر خواهد بود. به ارزیابی برخی مقامها، احتمال دارد یکی از اعضای ارشد سپاه پاسداران قدرت را به دست گیرد؛ امری که میتواند رویکرد تندروانه رژیم را حفظ کند یا حتی تشدید کند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز چهارشنبه در جلسهای در سنای آمریکا گفت که اینکه در صورت کنار رفتن خامنهای و فروپاشی رژیم چه رخ خواهد داد، پرسشی باز است. روبیو افزود: «فکر نمیکنم کسی بتواند پاسخ سادهای درباره آنچه بعداً در ایران رخ میدهد، به شما بدهد.»
ولی نصر، کارشناس ایران و مقام پیشین آمریکایی که اکنون در دانشگاه جانز هاپکینز فعالیت میکند، گفت: «حتی اگر رژیم را خیلی سریع شکست دهید، روز بعد از آن اهمیت دارد.»
مقامهای دولت آمریکا از تهدید به حمله برای تحت فشار گذاشتن تهران استفاده میکنند تا این کشور با گفتوگو درباره محدود کردن برنامه هستهای خود، همچنین اعمال محدودیتهایی بر موشکهای بالستیک و کمک به نیروهای نیابتی منطقهای، موافقت کند.
کاخ سفید نسبت به گرفتار شدن در مذاکراتی بیحاصل محتاط است. تحلیلگران میگویند اگر ترامپ بهجای آن دستور حمله بدهد، هیچیک از اهدافی که او ترسیم کرده با یک دور سریع حملات هوایی یا موشکی — از نوعی که به نظر میرسد پنتاگون در حال آمادهسازی آن است — دستیافتنی نخواهد بود.
جاستین لوگان، مدیر مطالعات دفاعی و سیاست خارجی در مؤسسه کاتو در واشنگتن، گفت: «او استفاده از زور نظامی را وقتی دوست دارد که سریع، کمهزینه و قاطع باشد. مشکل اینجاست که نمیتوانید کارها را هم سریع و هم ارزان انجام دهید و در عین حال به نتایج قاطع برسید.»