باراک راوید / آکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز دوشنبه در گفتوگویی با آکسیوس گفت وضعیت ایران «در حال تغییر» است؛ زیرا او یک «ناوگان بزرگ» نظامی به منطقه اعزام کرده، اما در عین حال معتقد است تهران واقعاً خواهان دستیابی به یک توافق است.
چرا اهمیت دارد: ترامپ اوایل این ماه، در پی کشته شدن هزاران معترض، تا آستانه صدور دستور حمله به اهداف رژیم در ایران پیش رفت. با این حال، او تصمیمگیری را به تعویق انداخت و همزمان تجهیزات و توان نظامی آمریکا را به منطقه منتقل کرد. مقامهای کاخ سفید میگویند گزینه حمله همچنان روی میز است، هرچند اعتراضها تا حد زیادی سرکوب شدهاند.
منابع آگاه از وضعیت میگویند ترامپ هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است. انتظار میرود او این هفته مشورتهای بیشتری انجام دهد و گزینههای نظامی بیشتری نیز به او ارائه شود.
این گزینهها با ورود یک ناوگروه تهاجمی هواپیمابر به منطقه تقویت خواهند شد. ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن روز دوشنبه وارد حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) شد.
اظهارات ترامپ: ترامپ در این مصاحبه به تصمیم خود برای اعزام ناو لینکلن اشاره کرد و گفت: «ما یک ناوگان بزرگ کنار ایران داریم؛ بزرگتر از آنچه کنار ونزوئلا بود.»
او از بحث درباره گزینههایی که تیم امنیت ملیاش به او ارائه کرده یا اینکه کدام گزینه را ترجیح میدهد، خودداری کرد.
در عین حال، ترامپ گفت دیپلماسی همچنان یک گزینه است: «آنها میخواهند توافق کنند. من این را میدانم. بارها تماس گرفتهاند. میخواهند صحبت کنند.»
چند ساعت پس از گفتوگوی ترامپ با آکسیوس، یک مقام ارشد آمریکایی در نشست توجیهی با خبرنگاران گفت که کاخ سفید در زمینه مذاکره با ایران «برای کسبوکار باز است».
این مقام آمریکایی افزود: «اگر بخواهند با ما تماس بگیرند ـ و میدانند شرایط چیست ـ آن وقت گفتوگو را انجام خواهیم داد.»
او اضافه کرد که شروط آمریکا برای توافق، در طول سال گذشته بارها به ایران منتقل شده است.
میان خطوط: برخی از چهرههای تندروتر در حلقه اطراف ترامپ از او خواستهاند پس از وعده حمایت از معترضان و مجازات رژیم، خط قرمز خود را عملی کند.
در مقابل، برخی دیگر تردید دارند که بمباران تهران در عمل چه دستاوردی خواهد داشت و بیشتر به استفاده از ضعف فعلی رژیم برای فشار جهت دستیابی به یک توافق علاقهمند هستند.
مقامهای آمریکایی میگویند هرگونه توافق باید شامل خارج کردن تمام اورانیوم غنیشده از ایران، محدود کردن ذخایر موشکهای دوربرد ایران، تغییر سیاست تهران در حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه و ممنوعیت غنیسازی مستقل اورانیوم در داخل کشور باشد.
ایرانیها گفتهاند مایل به گفتوگو هستند، اما هیچ نشانهای از پذیرش این شروط از خود نشان ندادهاند.
مرور گذشته: ترامپ پیشتر ادعا کرده بود که پیش از جنگ ۱۲روزه در ماه ژوئن گذشته، «نیروی بزرگ موشکی» ایران به این معنا بود که تهران میتوانست یک حمله غافلگیرانه و خسارتبار علیه اسرائیل انجام دهد.
او گفت با دادن چراغ سبز به اسرائیل برای حمله پیشدستانه، از وقوع چنین سناریویی جلوگیری کرده است.
ترامپ گفت: «آنها حمله میکردند… اما آن روز اول [جنگ] برایشان بسیار ویرانگر بود. رهبرانشان و بسیاری از موشکهایشان را از دست دادند.»
او افزود: «اگر رئیسجمهور دیگری بود، ایران الان سلاح هستهای داشت و آنها اول حمله میکردند.»
بررسی واقعیت: پیش از جنگ ۱۲روزه، ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل نشان میداد که اگر ایران تصمیم میگرفت با شتاب به سمت ساخت سلاح هستهای برود، حدود دو هفته زمان برای غنیسازی مقدار کافی اورانیوم با درجه تسلیحاتی و چهار تا شش ماه برای تولید یک سلاح هستهای ابتدایی نیاز داشت.
تأسیسات هستهای ایران در حملات آمریکا و اسرائیل بهشدت آسیب دیدند، هرچند وضعیت ذخایر اورانیوم این کشور بهطور کامل روشن نیست.
آنچه باید زیر نظر داشت: ارتش آمریکا خود را برای دریافت دستور از سوی ترامپ آماده میکند.
علاوه بر ناو لینکلن، ارتش آمریکا شمار بیشتری جنگندههای اف-۱۵ و اف-۳۵، هواپیماهای سوخترسان و سامانههای پدافند هوایی اضافی به منطقه اعزام کرده است.
به گفته منابع، دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، روز شنبه به اسرائیل سفر کرد تا برای هماهنگی طرحهای نظامی و تلاشهای دفاعی مشترک احتمالی بهمنظور مقابله با حمله ایران علیه اسرائیل، رایزنی کند.