رئیس حقوق بشر سازمان ملل متحد روز جمعه در جریان یک نشست اضطراری شورای حقوق بشر، از ایران خواست به «سرکوب بیرحمانه» اعتراضات پایان دهد؛ نشستی که در آن گروهی از کشورها خواستار آن شدهاند که بازرسان سازمان ملل، موارد ادعایی نقض حقوق بشر را برای استفاده در محاکمات احتمالی آینده مستندسازی کنند.
گروههای حقوق بشری میگویند در جریان ناآرامیها، هزاران نفر ــ از جمله رهگذران ــ کشته شدهاند؛ رخدادهایی که به گفته آنان بزرگترین سرکوب از زمان به قدرت رسیدن روحانیون شیعه در انقلاب ۱۹۷۹ بوده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، در این نشست شورای حقوق بشر در ژنو گفت: «از مقامهای ایرانی میخواهم تجدیدنظر کنند، عقبنشینی کنند و به سرکوب بیرحمانه خود پایان دهند.» او همچنین نگرانی خود را نسبت به وضعیت بازداشتشدگان در جریان دستگیریهای گسترده ابراز کرد.
مقامهای ایرانی ناآرامیها و مرگومیرها را به «تروریستها و آشوبگران» نسبت دادهاند که به گفته آنان از سوی مخالفان تبعیدی و دشمنان خارجی، از جمله ایالات متحده و اسرائیل، حمایت میشوند.
دستکم ۵۰ کشور از برگزاری نشست ویژه روز جمعه این نهاد مستقر در ژنو ــ که به ابتکار کشورهایی از جمله ایسلند، آلمان و بریتانیا برگزار شد ــ حمایت کردند. غنا و فرانسه از جمله کشورهای متعددی بودند که نگرانی خود را نسبت به سرکوبها در ایران ابراز کردند.
پیام اخوان، دادستان پیشین سازمان ملل با تابعیت ایرانی–کانادایی، در این نشست گفت: «این بدترین کشتار جمعی در تاریخ معاصر ایران است.»
او با اشاره به محاکمات جنایی بینالمللی رهبران نازی پس از جنگ جهانی دوم، خواستار «لحظه نورنبرگ» شد.
اما علی بحرینی، سفیر ایران نزد سازمان ملل در ژنو، به شورای حقوق بشر گفت که نشست اضطراری این شورا فاقد اعتبار است.
بحرینی گفت: «جمهوری اسلامی ایران مشروعیت یا اعتبار این نشست ویژه و قطعنامههای پس از آن را به رسمیت نمیشناسد» و همزمان آمار ایران را تکرار کرد که بر اساس آن، حدود ۳۰۰۰ نفر در جریان ناآرامیها کشته شدهاند.
چین، پاکستان، کوبا و اتیوپی نیز کارآمدی این نشست را زیر سؤال بردند؛ بهطوری که جیا گوییده، سفیر چین، ناآرامیها در ایران را «موضوعی مربوط به امور داخلی» این کشور خواند.
با این حال، دیپلماتهای غربی انتظار دارند این نشست در ادامه روز جمعه بهراحتی با پیشنهادی برای تمدید دو ساله مأموریت تحقیقاتی سازمان ملل ــ که در سال ۲۰۲۲ پس از موج پیشین اعتراضات ایجاد شد ــ موافقت کند.
این پیشنهاد همچنین خواستار انجام یک تحقیق فوری درباره جرایم مرتبط با ناآرامیهای اخیر است که از ۲۸ دسامبر آغاز شدهاند، «برای احتمال پیگیریهای حقوقی در آینده».
با این همه، در بحبوحه بحران تأمین مالی سازمان ملل که باعث توقف تحقیقات دیگر شده است، مشخص نبود هزینههای این تمدید از چه محلی تأمین خواهد شد.
سارا حسین: شاهد مرگبارترین سرکوب پس از انقلاب ۵۷ بودیم
سارا حسین، رئیس کمیته حقیقتیاب درباره ایران گفت:
ما شاهد خشونتی بیسابقه و مرگبارترین سرکوب پس از انقلاب ۵۷ بودیم. گزارشهای ما حاکی از نقضهای شدید حقوق بشر، از جمله کشتار، خشونت جنسی و دیگر اشکال شکنجه است.
نیروهای امنیتی از سلاحهای تهاجمی و مسلسلهای سنگین، استفاده کردند که به هزاران کشته انجامید.
تصاویر دردناک صدها جسد در کیسه و خانوادههای مضطرب در جستوجوی عزیزانشان ما را رها نمیکند.
۲۴ هزار معترض از جمله کودکان بازداشت شدهاند و ۱۰۰ اعتراف اجباری پخش شده.
مقامات جمهوری اسلامی گفتهاند که معترضان مرتکب محاربه شدهاند که مجازات این اتهام اعدام است.
مای ساتو گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران
قطع اینترنت شرایط سختی را در داخل و خارج کشور ایجاد کرده و تعداد کشتهها هنوز معلوم نیست.
آمارهای دولتی کشته شدن بیش از ۳۰۰۰ نفر، از جمله نیروهای امنیتی، را گزارش کردهاند. در مقابل، برخی آمارهای جامعه مدنی شمار جانباختگان را بالغ بر دهها هزار نفر برآورد میکنند، هرچند این ارقام در حال حاضر قابل راستیآزمایی نیستند.
از خانوادههای کشتهشدگان خواسته شده که بگویند بسیجی بودند و توسط معترضان کشته شدند. برای تحویل جنازه معترضان از خانواده آنان پول خواسته شده. از معترضان اعترافات اجباری گرفته شده تا آنان اعلام کنند مزدور خارجی بودند.
جمهوری اسلامی معترضان مسالمتآمیز را تروریست، آشوبگر یا مزدور میخواند—روایتی که در جریان اعتراضات ۲۰۲۲ نیز بهکار گرفته شد و در پی توجیه سرکوبهای خشن است و ماهیت داخلی و خودجوش این خیزش را نادیده میگیرد.
رهبر و رئیسجمهور خواستار برخوردی سخت شدهاند و رئیس قوه قضاییه نیز بدون هرگونه تساهل، خواهان رسیدگیهای قضایی شتابزده شده است.
نماینده اتحادیه اروپا سرکوب گسترده معترضان را محکوم کرد
نماینده اتحادیه اروپا در سخنانی سرکوب گسترده معترضان را محکوم کرد و خواستار توقف خشونتها شد.
او گفت که هدف از اعتراضات، زندگی بهتر بود.
نماینده اتحادیه اروپا گفت که هزاران نفر در جریان اعتراضات کشته شدند.
او همچنین به قطع اینترنت اشاره کرد و خواستار برقراری ارتباط با ایران شد.
نماینده فرانسه در سازمان ملل سرکوب معترضان را محکوم کرد و خواستار تصویب قطعنامه شد
نماینده فرانسه در نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل درباره وضعیت ایران، از موضع اتحادیه اروپا حمایت و با مردم ایران اعلام همبستگی کرد.
او گفت: باید بسیج شویم تا موارد نقض حقوق بشر و جرایمی که در این مدت صورت گرفت را ثبت کنیم.
نماینده فرانسه در نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل گفت که خواستار تصویب قطعنامه شورای حقوق بشر درباره وضعیت ایران است.
نماینده استونی کشتار مردم ایران و دستگیریهای گسترده را محکوم کرد
نماینده استونی در سخنانی گفت: من این افتخار را دارم که از طرف کشورهای شمال اروپا صحبت کنم. ما موارد نقض حقوق بشر در ایران را که از ۲۸ دسامبر آغاز شده، محکوم می کنیم.
نماینده استونی همچنین کشتار مردم و دستگیریهای گسترده را محکوم کرد.
او از مسئولان ایرانی خواست که ابزارهای سرکوب علیه اعتراضات مسالمتآمیز را متوقف کنند.
نماینده استونی خواستار لغو اعدامها و آزادی دستگیرشدگان شد.
او همچنین با اشاره به اهمیت ماموریت کمیته حقیقتیاب خواست تا همه موارد نقض حقوق بشر بررسی شود.
بلغارستان: استفاده از ابزارهای مرگبار برای مقابله با معترضان را محکوم میکنیم
نماینده بلغارستان در این جلسه گفت: ما با بیانیه اتحادیه اروپا در مورد وضعیت ایران همنظر هستیم.
او استفاده از ابزارهای مرگبار برای مقابله با معترضان و بازداشتهای فراقانونی را محکوم کرد.
نماینده بلغارستان خواستار پایان دادن به قطع اینترنت شد و از جمهوری اسلامی ایران خواست اجازه دهد تا شهروندان آن کشور به جریان آزاد اطلاعات دسترسی داشته باشند.
بلغارستان از کمیته حقیقتیاب خواست به تمامی ادعاهایی که در مورد نقض بشر مطرح شده، رسیدگی کرده و گزارش تهیه کنند.
نماینده بلغارستان همچنین از ماموریت کمیته حقیقتیاب خواست تا گزارشی مستقل از نقض حقوق بشر در ایران تهیه کند.
نماینده آلبانی: شاهد استفاده غیرمتعارف از سلاحهای مرگبار علیه معترضان بودیم
نماینده آلبانی در این جلسه گفت: «ما شاهد استفاده غیرمتعارف از سلاحهای مرگبار علیه معترضان بودیم.»
او همچنین از دستگیریهای گسترده که در بین آنها کودکان هم دیده می شوند، ابراز نگرانی کرد.
نماینده آلبانی خواستار آزادی بیان و آزادی برگزاری تجمعات برای مردم ایران شد.
او خواستار تمدید ماموریت کار کمیته حقیقتیاب و همچنین گزارشگر ویژه حقوق بشر برای بررسی وضعیت حقوق بشر در ایران شد.
نماینده آلبانی در سخنانش از برگزاری تجمعات مسالمتآمیز مردم ایران اعلام حمایت کرد.
ابراز نگرانی سوئیس درباره خشونت شدید و قطعی اینترنت در ایران
نماینده سوئیس در نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل درباره وضعیت ایران با ابراز نگرانی از خشونت شدید علیه معترضان و قطعی سرتاسری اینترنت و ارتباطات گفت که این اقدامات، نقض تعهدات بینالمللی جمهوری اسلامی ایران است.
سوئیس خواستار توقف خشونت و سرکوب شد و همینطور از مقامات جمهوری اسلامی خواست تحقیقات مستقلی درباره این سرکوب انجام دهند و با سازوکارهای حقوقبشری سازمان ملل همکاری کامل کنند.
او از قطعنامه پیشنهادی نشست ویژه حمایت کرد.
نماینده کره جنوبی: چنین سرکوبی علیه معترضان غیرقابلپذیرش است
در نشست ویژه حقوق بشر در ایران، نماینده کره جنوبی بر لزوم دسترسی مردم به حقوق خود از جمله حق تجمع مسالمتآمیز و آزادی بیان تاکید کرد و گفت سطح بالای کشتهشدگان و مجروحان در ایران، نگرانکننده است.
او گفت کاربرد چنین نیروی قهریه علیه معترضان غیرقابلپذیرش است.
نماینده کره جنوبی خواستار پاسخگویی ایران درباره همه موارد نقض حقوق بشر شد.
او خواستار احترام حکومت ایران به حقوق بشر و در عین حال گفتوگو و استفاده از سازوکارهای سازمان ملل شد.