ايران امروز

شورای صلح ترامپ چیست و اهدف آن کدام است؟

س.ساسان

آغاز سخن

شورا یا هیئت صلح ترامپ (Trump’s Board of Peace) سازمانی است که با ابتکار ترامپ برای ایجاد صلح در جهان ساخته شده است. این شورا در آغاز، قرار بود «گروهی کوچک برای نظارت بر آتش‌بس غزه» باشد اما بعدها ترامپ و تیمش تصمیم گرفتند نقش آن را بسیار فراتر ببرند و آن را همسان و یا جایگزین سازمان‌های رسمی و مورد توافق جهانی، نظیر سازمان ملل متحد و یا دقیق‌تر شورای امنیت سازمان ملل کنند. همانطور که انتظار می‌رود ترامپ خود را به ریاست همیشگی این شورا برگزیده و کمیته اصلی رهبری هم منتخب خود اوست.

در این نوشته‌ی کوتاه بیشتر به اهداف این نهاد، نقش ترامپ، برخورد و حمایت دیگر کشور ها با تشکیل این شورا و میزان مقبولیت آن می‌پردازیم.

شورای صلح ترامپ چیست و چه هدفی دارد؟

ایده «شورای صلح» از سوی دونالد ترامپ به‌عنوان ابتکاری بین‌المللی مطرح شد که هدف اولیه‌اش مدیریت و بازسازی مناطق بحران‌زده، به‌ویژه نوار غزه پس از جنگ، عنوان شده بود. بر اساس روایت رسمی، این شورا قرار است مجموعه‌ای از کشورها را گرد هم آورد تا با تأمین مالی، اعمال فشار سیاسی و ایجاد سازوکارهای امنیتی، به «ثبات» در مناطق بحرانی برسند.

در نگاه ترامپ و طرفداران داخلی ترامپ، مشکل اصلی نهادهای موجود مانند سازمان ملل، کندی در تصمیم‌گیری، بوروکراسی پیچیده و ناتوانی در اعمال فشار واقعی است. شورای صلح ترامپ می‌خواهد این خلا را پر کند: تصمیم‌گیری سریع، منابع مالی فوری و رهبری متمرکز. هم از این روست که ترامپ خود در راس این شورا قرار دارد و نزدیکان او مثل روبیو، ویتکاف و دامادش کوشنر ، رئیس بانک جهانی، رئیس یکی از بزرگترین شرکت‌های سرمایه‌گذاری جایگزین (۱) و البته تونی بلیر بدنه اصلی رهبری را تشکیل می‌دهند.

فراموش نکنیم که فقط ترامپ و محافظه‌کاران نیستند که به کندی در تصمیم‌گیری، بوروکراسی، کم‌توانی یا ناکارآمدی ارگان‌های موجود بین‌المللی انتقاد دارند. بسیاری از جمله گوترش، دبیر کل سازمان ملل بارها در مورد این ناکارآمدی صحبت کرده‌اند. اما تفاوت معناداری بین این دو نقد وجود دارد که موضوع این نوشته نیست.
موافقان چه می‌گویند و چه کسانی هستند؟

حامیان شورای صلح ترامپ عمدتاً از میان محافظه‌کاران آمریکایی، برخی دولت‌های خاورمیانه و شماری از کشورهای کوچک‌تر یا حاشیه‌ای هستند. استدلال اصلی آن‌ها ساده است: «صلح بدون اعمال قدرت (و زور) عملی نمی‌شود.»

از نظر این گروه، سازمان ملل سال‌هاست درمدیریت بحران‌های بزرگ شکست خورده و در بهترین حالت، به مدیریت ظاهری بحران‌ها بسنده کرده است. آن‌ها می‌گویند “شورای صلح” می‌تواند بدون گرفتار شدن در وتوها و اختلافات سیاسی، سریع وارد عمل شود، بازسازی را آغاز کند و امنیت حداقلی ایجاد کند. شاید برای برخی کشورها، این شورا فرصتی باشد برای دیده‌شدن و نقش‌آفرینی خارج از چارچوب‌های سنتی که غالبا بر ابتکارها و رهبری غرب استوار است. محتملا برخی کشور ها هم برای نزدیکی به ترامپ و با امید به گرفتن امتیازهای سیاسی-اقتصادی به این دعوت لبیک گفتند یا خواهند گفت.

مخالفان چه می‌گویند و چرا نگران‌اند؟

مخالفان شورا، که شامل اکثریت کشورهای اروپایی، حقوقدانان بین‌المللی و تحلیلگران سیاسی‌اند، با دیده تردید به این طرح می‌نگرند. مهم‌ترین نگرانی آن‌ها، فقدان مشروعیت حقوقی و تمرکز قدرت در دست یک کشور و حتی یک فرد است.

تردیدها جدی است. چه کسی تصمیم می‌گیرد صلح چیست و به نفع چه کسی؟ اگر نهادی خارج از سازوکارهای بین‌المللی شکل بگیرد که پاسخ‌گو نباشد، چه تضمینی وجود دارد که «صلح» به ابزاری برای تحمیل اراده سیاسی تبدیل نشود؟ به نظر می‌رسد، شورای صلح ترامپ بیشتر شبیه ابزار سیاست خارجی آمریکا باشد تا یک نهاد بی‌طرف جهانی. منشور این شورا و شکل انتخاب رئیس، هیات اجرایی و روند دعوت از عضوهای این شورا، این بیم را از این هم بیشتر می‌کند.

طبق منشور شورای صلح، که ۲۲ ژانویه توسط ترامپ در داووس رونمایی شد و به امضای خودش رسید، اختیارات او بسیار گسترده خواهد بود: ترامپ در کنار ریاست این شورا که مادام‌العمر است، تنها کسی است که می‌تواند تصمیم بگیرد از چه کسی یا کشوری برای عضویت دعوت کند. ایجاد یا انحلال نهادهای زیرین هم با خود اوست. و تنها خود اوست که می‌تواند جانشین خود را در هر زمان که خودش خواست، تعیین کند...

برای آگاهی بیشتر به توضیحات (۲) نگاه کنید.

کشورهای دعوت شده و واکنش‌ها؟

بر اساس گزارش‌ها، ده‌ها کشور برای پیوستن به این شورا دعوت شده‌اند. برخی کشورها مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، مصر، مراکش، پاکستان، ترکیه و چند کشور آسیای مرکزی و آمریکای لاتین، آمادگی یا علاقه خود را اعلام کرده‌اند.

در مقابل، کشورهای مهم اروپایی مانند فرانسه، انگلیس، آلمان، ایتالیا، اسپانیا، سوئد، نروژ، لهستان و بسیاری دیگر، به روشنی از پیوستن خودداری کرده‌اند و زیر بار امضای منشور در داووس نرفتند. چین نیز تمایلی به پذیرش این دعوت ندارد. علیرغم ادعای ترامپ، روسیه نیز تا امروز جواب روشنی نداده است.

این نمایشی است از شکاف عمیق دیدگاه‌ها درباره نظم جهانی و نقش آمریکا در آن. سخنرانی های چند روز گذشته در داووس هم نمایانگر عمق این شکاف بود.

شورای صلح ترامپ در برابر شورای امنیت سازمان ملل

سازمان ملل متحد، نماد صلح مبتنی بر قوانین مورد توافق بین‌المللی و مبتنی بر چندجانبه‌گرایی است. تصمیم‌گیری در آن کند است، اما مشروعیت دارد. نیروهای حافظ صلح، هرچند اغلب ناکارآمد توصیف می‌شوند، اما زیر چتر حقوق بین‌الملل عمل می‌کنند.

شورای صلح ترامپ بر سرعت، قدرت و تصمیم‌گیری متمرکز تکیه دارد. این رویکرد شاید در کوتاه‌مدت ثبات ایجاد کند، اما خطر آن است که بدون حل ریشه‌های سیاسی و اجتماعی بحران‌ها، تنها صلحی از بالا و ناپایدار، جایگزین جنگ شود. چنین ثباتی شکننده است و ممکن است با اولین تغییر سیاسی فرو بپاشد.

بسیاری، به حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل ایراد می‌گیرند. این حقی است که فقط پنج کشور می‌توانند از آن سوء استفاده کنند اما در شورای صلح ترامپ، هیچ کشوری از چنین حقی برخوردار نیست. این حق فقط در انحصار ترامپ است!

پایان سخن: صلح سریع یا پایدار؟

در ساده‌ترین بیان، می‌توان گفت دو نگاه به صلح وجود دارد. یک نگاه می‌گوید صلح زمانی برقرار می‌شود که قدرتی برتر همه را وادار به سکوت کند. نگاه دیگر می‌گوید صلح زمانی پایدار است که قانون، عدالت و نهادها آن را تضمین کنند.

شورای صلح ترامپ بیشتر به نگاه اول نزدیک است: صلح با اعمال قدرت. سازمان ملل و نهادهای مشابه نماینده نگاه دوم‌اند: صلح به‌مثابه نتیجه قانون. اختلاف این دو نگاه، ریشه بسیاری از مناقشات امروز بر سر این شورا است.

شورای صلح ترامپ بیش از آن‌که یک نهاد تثبیت‌شده باشد، نشانه یک تغییر گفتمانی است: بازگشت به صلح مبتنی بر قدرت و زور، در جهانی که از صلح مبتنی بر قانون ناامید شده است. این شورا شاید بتواند بحران‌هایی را موقتاً در مناطقی محدود مهار کند، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا صلح بدون عدالت و مشروعیت می‌تواند دوام بیاورد؟

پاسخ این پرسش، نه فقط سرنوشت شورای صلح ترامپ، بلکه مسیر آینده نظم جهانی را نیز رقم خواهد زد.

———————————
توضیحات:
۱- سرمایه‌گذاری جایگزین/نوین/غیر سنتی مانند Apollo Global Management به سرمایه گذاری گفته میشود که، سرمایه، به بازار سهام و اوراق بهادار و بانک سرازیر نمی میشود. هر سرمایه گذاری غیر از این، مثل سرمایه گذاری خصوصی، اعتباری ،املاک و مستغلات و غیره ، سرمایه‌گذاری جایگزین Alternative Investments است.

۲- Could Trump’s bid to become peacemaker-in-chief sideline the struggling UN?
https://www.bbc.com/news/articles/cn8jj228g2vo
Trump’s Goal With “Board of Peace” Is to Replace UN…
https://truthout.org/articles/trumps-goal-with-board-of-peace-is-to-replace-un-with-an-unaccountable-entity/
https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/trump-board-of-peace-members-gaza-putin-b2904524.html?utm_source=chatgpt.com