خبرگزاری رویترز / ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶
دو مقام آمریکایی روز پنجشنبه اعلام کردند که یک گروه ضربت ناو هواپیمابر و سایر تجهیزات نظامی ایالات متحده طی روزهای آینده وارد منطقه خاورمیانه خواهند شد؛ این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از امیدواری خود برای اجتناب از اقدام نظامی جدید علیه ایران سخن میگوید.
کشتیهای جنگی ایالات متحده از جمله ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن»، چندین ناوشکن و هواپیماهای جنگنده، حرکت خود را از منطقه آسیا-پاسیفیک از هفته گذشته آغاز کردند. این جابهجایی در پی افزایش شدید تنشها میان ایران و ایالات متحده متعاقب سرکوب شدید اعتراضات ماههای اخیر در سراسر ایران صورت میگیرد.
یکی از این مقامات اظهار داشت که سیستمهای پدافند هوایی اضافی نیز برای اعزام به خاورمیانه در نظر گرفته شده است. ایالات متحده اغلب در زمانهای افزایش تنشهای منطقهای، سطح نیروهای خود را در خاورمیانه ارتقا میدهد؛ موضوعی که کارشناسان معتقدند میتواند کاملاً ماهیت تدافعی داشته باشد.
با این حال، ارتش ایالات متحده در تابستان گذشته و پیش از حملات ماه ژوئن علیه برنامه هستهای ایران، دست به تقویت گسترده قوای خود زد و بعدها نسبت به اینکه چگونه توانسته بود قصد خود برای حمله را مخفی نگه دارد، ابراز مباهات کرد.
ترامپ بارها تهدید کرده بود که به دلیل کشتار اخیر معترضان در ایران، در این کشور مداخله خواهد کرد، اما با فروکش کردن اعتراضات در هفته گذشته، لحن او در قبال ایران ملایمتر شده است. وی اکنون نگاه خود را به دیگر موضوعات ژئوپلیتیک، از جمله پیگیری موضوع گرینلند معطوف کرده است.
روز چهارشنبه، ترامپ ابراز امیدواری کرد که اقدام نظامی بیشتری از سوی ایالات متحده در ایران صورت نگیرد، اما تصریح کرد که اگر تهران برنامه هستهای خود را از سر بگیرد، ایالات متحده وارد عمل خواهد شد.
ترامپ در مصاحبهای با شبکه CNBC در داووس سوئیس، با اشاره به حملات هوایی گسترده آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، گفت: «آنها نمیتوانند به دنبال انرژی هستهای [تسلیحاتی] بروند. اگر این کار را انجام دهند، آن اتفاق [حمله] دوباره رخ خواهد داد.»
اکنون دستکم هفت ماه از آخرین باری که دیدهبان هستهای سازمان ملل متحد (آژانس بینالمللی انرژی اتمی)، ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را راستیآزمایی کرده است، میگذرد. طبق دستورالعمل خود آژانس این نظارت باید به صورت ماهانه انجام شود.
ایران باید گزارشی درباره سرنوشت سایتهایی که مورد حمله ایالات متحده قرار گرفتهاند و مواد هستهای که تصور میشد در آنجا باشند، به آژانس ارائه دهد. این مواد شامل تخمین ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با غنای ۶۰ درصد است که به سطح حدود ۹۰ درصدی مورد نیاز برای سلاح هستهای نزدیک است. طبق معیارهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، این مقدار ماده در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ بمب هستهای کافی است.
هنوز مشخص نیست که آیا اعتراضات در ایران ممکن است دوباره اوج بگیرد یا خیر. این اعتراضات در ۲۸ دسامبر با تجمعاتی محدود در بازار بزرگ تهران در اعتراض به مشکلات اقتصادی آغاز شد و به سرعت به سراسر کشور گسترش یافت.
گروه حقوق بشری «هرانا» که در ایالات متحده مستقر است، اعلام کرد که تاکنون مرگ ۴۵۱۹ نفر را در ارتباط با ناآرامیها تأیید کرده است. این آمار شامل ۴۲۵۱ معترض، ۱۹۷ نیروی امنیتی، ۳۵ فرد زیر ۱۸ سال و ۳۸ رهگذر است که طبق گفته این گروه، نه جزو معترضان بودهاند و نه نیروهای امنیتی.
هرانا همچنین ۹۰۴۹ مورد مرگ دیگر را در دست بررسی دارد. یک مقام ایرانی نیز به رویترز گفت که آمار تایید شده تلفات تا روز یکشنبه بیش از ۵۰۰۰ نفر بوده است که شامل ۵۰۰ نفر از نیروهای امنیتی میشود.