جانا شوکیر، نایرا عبدالله و طلا رمضان / خبرگزاری رویترز / ۱۲ ژانویه ۲۰۲۶
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اعلام کرد آمریکا ممکن است با مقامهای ایرانی دیدار کند و با اپوزیسیون ایران در تماس است؛ همزمان او در حال بررسی طیفی از پاسخهای شدید، از جمله گزینههای نظامی، به سرکوب خشونتآمیز اعتراضات در ایران است؛ اعتراضاتی که یکی از بزرگترین چالشها برای حاکمیت روحانیون از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ به شمار میرود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه در نشستی با سفیران خارجی در تهران که ترجمه انگلیسی آن ارائه شد، گفت: «ما هم برای جنگ آمادهایم و هم برای گفتوگو.»
ترامپ به رهبران ایران هشدار داده است که اگر نیروهای امنیتی به روی معترضان آتش بگشایند، ایالات متحده حمله خواهد کرد.
گروه حقوق بشری مستقر در آمریکا، هرانا (HRANA)، اعلام کرد مرگ ۴۹۰ معترض و ۴۸ نفر از نیروهای امنیتی را تأیید کرده و افزون بر ۱۰ هزار و ۶۰۰ نفر نیز بازداشت شدهاند.
ایران تاکنون آمار رسمی تلفات را اعلام نکرده و خبرگزاری رویترز نیز نتوانسته است این ارقام را بهطور مستقل تأیید کند.
ترامپ روز یکشنبه گفت ایران برای مذاکره درباره برنامه هستهای خود تماس گرفته است؛ برنامهای که اسرائیل و آمریکا در جریان جنگی ۱۲روزه در ماه ژوئن آن را بمباران کردند.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای «ایرفورس وان» گفت: «ایران میخواهد مذاکره کند، بله. ممکن است با آنها دیدار کنیم. یک دیدار در حال هماهنگی است، اما ممکن است به دلیل آنچه پیش از این دیدار در حال رخ دادن است، ناچار به اقدام شویم. با این حال، دیداری در حال تنظیم است. ایران تماس گرفته و خواهان مذاکره است.»
یک مقام آمریکایی روز یکشنبه به رویترز گفت ترامپ قرار است روز سهشنبه با مشاوران ارشد خود برای بررسی گزینهها درباره ایران دیدار کند. روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده بود که این گزینهها شامل حملات نظامی، استفاده از سلاحهای محرمانه سایبری، گسترش تحریمها و ارائه کمکهای آنلاین به منابع ضدحکومتی است.
ترامپ در ایرفورس وان به خبرنگاران گفت: «ارتش در حال بررسی موضوع است و ما نیز برخی گزینههای بسیار قوی را بررسی میکنیم.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، به واشنگتن درباره «محاسبه اشتباه» هشدار داد.
او که از فرماندهان پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است، گفت: «بگذارید روشن بگویم: در صورت هرگونه حمله به ایران، سرزمینهای اشغالی (اسرائیل) و همچنین همه پایگاهها و کشتیهای آمریکا، هدف مشروع ما خواهند بود.»
دهها کیسه جنازه
اعتراضات از ۲۸ دسامبر و در واکنش به افزایش سرسامآور قیمتها آغاز شد و سپس به اعتراض علیه حاکمان روحانی تبدیل شد که از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ قدرت را در دست دارند.
ایرانیانی که برای تأمین معیشت خود با مشکل روبهرو هستند، بهطور فزایندهای نسبت به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی — که منافع اقتصادی گستردهای در حوزههایی چون نفت و گاز، ساختوساز و مخابرات دارد و ارزش آنها به میلیاردها دلار میرسد — خشمگین شدهاند.
قربانیان اعتراضات / کهریزک، مربوط به شنبه ۲۰ دی / ویدیو مربوط به روتبرز نیست. وحیدآنلاین آن را منتشر کرده
تلویزیون دولتی ایران روز دوشنبه تصاویر زندهای از حضور جمعیت گسترده در مراسم تشییع نیروهای امنیتی کشتهشده در شاهرود و همچنین تجمعات حامی دولت در شهرهایی مانند کرمان، زاهدان و بیرجند پخش کرد که به گفته این رسانهها «در محکومیت رویدادهای تروریستی اخیر» برگزار شده بودند. این رسانه همچنین پیامهایی از سوی مقامهای ارشد مختلف پخش کرد که مردم را به حضور در خیابانها در روز دوشنبه دعوت میکردند.
به گزارش رسانههای دولتی، مقامهای ایرانی آمریکا و اسرائیل را به دامن زدن به ناآرامیها متهم کرده و خواستار برگزاری راهپیمایی سراسری در روز دوشنبه برای محکوم کردن «اقدامات تروریستی به رهبری ایالات متحده و اسرائیل» شدند.
عراقچی گفت پس از افزایش خشونتهای مرتبط با اعتراضات در آخر هفته، وضعیت در ایران «بهطور کامل تحت کنترل» است. او افزود هشدار ترامپ به تهران مبنی بر اقدام در صورت خونین شدن اعتراضات، «تروریستها» را تحریک کرده تا معترضان و نیروهای امنیتی را هدف قرار دهند و زمینه مداخله خارجی را فراهم کنند.
از روز پنجشنبه و بهدنبال قطع اینترنت، جریان اطلاعات از ایران با اختلال جدی روبهرو شده است. ترامپ روز یکشنبه گفت با ایلان ماسک درباره بازگرداندن دسترسی اینترنت در ایران از طریق خدمات ماهوارهای استارلینک گفتوگو خواهد کرد.
عراقچی گفت خدمات اینترنتی با هماهنگی نهادهای امنیتی از سر گرفته خواهد شد.
ویدئوهایی که روز شنبه در شبکههای اجتماعی از تهران منتشر شد، جمعیتهای بزرگی را نشان میداد که شبانه در حال راهپیمایی، کفزدن و سردادن شعار بودند. در یکی از این ویدئوها مردی شنیده میشود که میگوید: «این جمعیت نه آغاز دارد و نه پایان.»
تلویزیون دولتی تصاویری از دهها کیسه جنازه بر روی زمین در پزشکی قانونی تهران پخش کرد و اعلام داشت کشتهشدگان قربانی رویدادهایی بودهاند که توسط «تروریستهای مسلح» رقم خورده است. همچنین تصاویری از خانوادههایی پخش شد که بیرون از مرکز پزشکی قانونی کهریزک در تهران برای شناسایی اجساد عزیزان خود تجمع کرده بودند.
رویترز این مکانها را تأیید کرده است.
مقامها روز یکشنبه، بنا بر گزارش رسانههای دولتی، سه روز عزای عمومی «در بزرگداشت شهدای کشتهشده در مقاومت در برابر ایالات متحده و رژیم صهیونیستی» اعلام کردند.
سه منبع اسرائیلی که در نشستهای مشورتی امنیتی اسرائیل در آخر هفته حضور داشتند، گفتند اسرائیل در حالت آمادهباش بالا قرار دارد؛ با توجه به احتمال هرگونه مداخله آمریکا.
اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ وارد جنگی ۱۲روزه شدند که طی آن ایالات متحده نیز با حمله به تأسیسات هستهای ایران بهطور کوتاهمدت وارد درگیری شد. ایران در پاسخ، موشکهایی به سوی اسرائیل و یک پایگاه هوایی آمریکا در قطر شلیک کرد.
«آشوبگران و تروریستها»
در حالی که مقامهای ایرانی پیشتر از اعتراضات گذشته جان سالم به در بردهاند، اعتراضات اخیر در شرایطی رخ داده که تهران هنوز از پیامدهای جنگ سال گذشته رهایی نیافته و جایگاه منطقهای آن نیز در پی ضربه به متحدانی چون حزبالله لبنان از زمان حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ علیه اسرائیل تضعیف شده است.
ناآرامیهای ایران همزمان با نمایش قدرت ترامپ در عرصه بینالمللی رخ میدهد؛ او پیشتر نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، را کنار زده و حتی درباره تصاحب گرینلند از طریق خرید یا زور سخن گفته است.
آلن آیر، دیپلمات پیشین آمریکایی و کارشناس امور ایران، احتمال سرنگونی حاکمیت بر اثر این اعتراضات را کمدانست.
او به رویترز گفت: «به نظر من محتملتر این است که حکومت در نهایت این اعتراضات را سرکوب کند، اما از این روند بسیار ضعیفتر بیرون بیاید.» او افزود که نخبگان حاکم ایران همچنان منسجم به نظر میرسند و اپوزیسیون سازمانیافتهای وجود ندارد.
ترامپ روز شنبه در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «ایران در آستانه آزادی است؛ شاید مانند هر زمان دیگری در گذشته. ایالات متحده آماده کمک است!!!»