خبرگزاری رویترز / ۱۰ ژانویه ۲۰۲۶
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران روز شنبه هشدار داد که حفظ امنیت یک «خط قرمز» است و ارتش تعهد داد که از اموال عمومی محافظت خواهد کرد، در حالی که نظام دینی تلاشهای خود را برای سرکوب گستردهترین اعتراضات چند سال اخیر تشدید کرده است.
این بیانیهها پس از آن صادر شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه هشدار تازهای به رهبران ایران داد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز روز شنبه اعلام کرد: «ایالات متحده از مردم شجاع ایران حمایت میکند.»
ناآرامیها در ایران طی شب (شب جمعه) ادامه یافت. رسانههای دولتی گزارش دادند که یک ساختمان شهرداری در کرج، در غرب تهران، به آتش کشیده شد و این اقدام را به «آشوبگران» نسبت دادند. تلویزیون دولتی تصاویری از مراسم تشییع اعضای نیروهای امنیتی که گفته میشود در اعتراضات در شهرهای شیراز، قم و همدان کشته شدهاند، پخش کرد.
اعتراضات طی دو هفته گذشته در بخش بزرگی از ایران گسترش یافته است؛ اعتراضاتی که ابتدا در واکنش به افزایش شدید تورم آغاز شد، اما به سرعت جنبه سیاسی به خود گرفت و معترضان خواستار پایان حکومت روحانیت شدند. مقامات ایران، ایالات متحده و اسرائیل را متهم به دامن زدن به «شورشها» میکنند. گروههای حقوق بشری دهها مورد کشته شدن معترضان را مستند کردهاند.
ارتش میگوید «گروههای تروریستی» به دنبال تضعیف امنیت هستند
اینترنت در ایران همچنان قطع است. یک شاهد عینی در غرب ایران که از طریق تلفن با او تماس گرفته شد، گفت سپاه پاسداران (سپاه) مستقر شده و در منطقهای که وی در آن قرار داشت شلیک میکردند و به دلیل امنیت شخصی از فاش کردن هویت خود خودداری کرد.
سپاه - نیروی نخبهای که اعتراضات قبلی را سرکوب کرده است - در بیانیهای که از تلویزیون دولتی پخش شد، تروریستها را متهم کرد که طی دو شب گذشته پایگاههای نظامی و نیروهای انتظامی را هدف قرار دادهاند و چندین شهروند و پرسنل امنیتی را کشته و اموال را به آتش کشیدهاند.
سپاه افزود که حفاظت از دستاوردهای انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ و حفظ امنیت «خط قرمز» است و گفت ادامه این وضعیت غیرقابل قبول است.
ارتش، که جدای از سپاه فعالیت میکند اما همچنین تحت فرمان آیتالله علی خامنهای است، اعلام کرد که «از منافع ملی، زیرساختهای راهبردی کشور و اموال عمومی حفاظت و مراقبت خواهد کرد».
در کشوری با تاریخی از مخالفت پراکنده با حکومت روحانیت، پسر آخرین شاه ایران که در انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ سرنگون شد، به عنوان یک صدای برجسته در خارج از کشور برای تشویق اعتراضات ظاهر شده است.
پهلوی میگوید هدف «تصرف مراکز شهرها» است
رضا پهلوی مقیم آمریکا در آخرین پیام خود در پلتفرم رسانه اجتماعی ایکس گفت: «هدف ما دیگر صرفاً آمدن به خیابانها نیست؛ هدف آماده شدن برای تصرف مراکز شهرها و حفظ آنهاست.»
او همچنین از «کارگران و کارکنان در بخشهای کلیدی اقتصاد، به ویژه حملونقل، نفت، گاز و انرژی» خواست که اعتصاب سراسری را آغاز کنند.
ترامپ روز پنجشنبه گفت که تمایلی به ملاقات با پهلوی ندارد، نشانهای از اینکه او منتظر است ببیند این بحران چگونه پیش میرود قبل از اینکه از یک رهبر مخالف حمایت کند.
ترامپ، که تابستان گذشته ایران را بمباران کرد و هفته گذشته به تهران هشدار داد که ایالات متحده میتواند به کمک معترضان بیاید، روز جمعه هشدار دیگری داد و گفت: «بهتر است شروع به تیراندازی نکنید چون ما هم شروع به تیراندازی خواهیم کرد.»
او افزود: «من فقط امیدوارم معترضان در ایران در امان باشند، چون آنجا در حال حاضر مکان بسیار خطرناکی است.»
برخی از معترضان در خیابانها شعارهایی در حمایت از پهلوی سر دادهاند، مانند «جاویدشاه»، اگرچه بیشتر شعارها خواستار پایان حکومت روحانیون بوده یا خواهان اقدام برای اصلاح اقتصادی که سالها تحت تحریمهای ایالات متحده و دیگر تحریمهای بینالمللی آسیب دیده و توسط جنگ ۱۲ روزه در ژوئن، زمانی که اسرائیل و ایالات متحده حملات هوایی به ایران انجام دادند، ویران شده است.
یک پزشک در شمالغربی ایران گفت که از روز جمعه، تعداد زیادی از معترضان مجروح به بیمارستانها منتقل شدهاند. برخی به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفته بودند و دچار جراحات سر، شکستگی پاها و بازوها و همچنین بریدگیهای عمیق شده بودند.
حداقل ۲۰ نفر در یک بیمارستان با گلولههای جنگی مورد اصابت قرار گرفتند که پنج نفر از آنها بعداً جان خود را از دست دادند.
روز جمعه، خامنهای معترضان را متهم کرد که از طرف ترامپ عمل میکنند و گفت آشوبگران به اموال عمومی حمله میکنند و هشدار داد که تهران افرادی که به عنوان «مزدوران بیگانگان» عمل میکنند را تحمل نخواهد کرد.
دفتر روابط عمومی سپاه پاسداران گفت سه عضو نیروی بسیج در درگیری با آنچه «آشوبگران مسلح» توصیف کرد در گچساران، در جنوبغربی کشور، کشته و پنج نفر مجروح شدند.
یک مأمور امنیتی دیگر در همدان، در غرب ایران، با چاقو کشته شد. پسر یک افسر ارشد، سردار نورعلی شوشتری(کشته شده در سال ۱۳۸۸ در یک انفجار)، در منطقه احمدآباد مشهد، در شمالشرقی کشور، کشته شد. دو پرسنل امنیتی دیگر طی دو شب گذشته در شوشتر در استان خوزستان کشته شدند.
این اعتراضات بزرگترین چالش داخلی را در حداقل سه سال گذشته برای حاکمان روحانی ایران ایجاد کرده است که در مقایسه با ناآرامیهای گذشته، به دلیل وضعیت وخیم اقتصادی، آسیبپذیرتر به نظر میرسند.
بیانیه رهبران آلمان،فرانسه و بریتانیا
رهبران فرانسه، بریتانیا و آلمان روز جمعه در بیانیه مشترکی کشتار معترضان را محکوم کردند و از مقامات ایرانی خواستند از خشونت خودداری کنند.
اعلامیه رهبران فرانسه، بریتانیا و آلمان در مورد وضعیت ایران
ما عمیقاً نگران گزارشهای خشونت توسط نیروهای امنیتی ایران هستیم و قتل معترضان را به شدت محکوم میکنیم.
مقامات ایران مسئولیت حفاظت از مردم خود را بر عهده دارند و باید آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز را بدون ترس از انتقام فراهم کنند.
ما از مقامات ایران میخواهیم که خویشتنداری کنند، از خشونت خودداری کنند و حقوق اساسی شهروندان ایران را رعایت کنند.
مقامات ایران اعتراضات در مورد اقتصاد را مشروع توصیف کردهاند در حالی که آنچه را آشوبگران خشن مینامند محکوم کرده و با نیروهای امنیتی سرکوب میکنند.
نظام آخوندی در ایران دورههای مکرر ناآرامیهای گذشته را تحمل کرده است، از جمله اعتراضات دانشجویی در سال ۱۹۹۹، اعتراضات پس از انتخابات مورد مناقشه در سال ۲۰۰۹، اعتراضات علیه مشکلات اقتصادی در سال ۲۰۱۹، و اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲.
گروه حقوق بشری ایرانی «هرانا» گفت تا ۹ ژانویه ۶۵ کشته از جمله ۵۰ معترض و ۱۵ پرسنل امنیتی را مستند کرده است. گروه حقوق بشری «هنگاو» مستقر در نروژ گفت بیش از ۲۵۰۰ نفر طی دو هفته گذشته دستگیر شدهاند.