خبرگزاری رویترز / ۱ ژانویه ۲۰۲۶
منابع رسانهای و گروههای حقوق بشری روز پنجشنبه گزارش دادند که همزمان با گسترش بزرگترین موج اعتراضات سه سال گذشته در ایران علیه وخامت اوضاع اقتصادی، چند نفر در جریان ناآرامیها در استانهای مختلف کشور کشته شدهاند.
خبرگزاری شبهدولتی فارس گزارش داد که سه نفر از معترضان در جریان حمله به یک پاسگاه پلیس در استان لرستان کشته و ۱۷ نفر دیگر زخمی شدهاند.
فارس نوشت: «اغتشاشگران حدود ساعت ۱۸ پنجشنبه وارد مقر فرماندهی پلیس شدند... آنها با نیروهای پلیس درگیر شده و چند خودروی پلیس را به آتش کشیدند.»
پیشتر، خبرگزاری فارس و گروه حقوق بشری ههنگاو اعلام کرده بودند که در شهر لردگان از استان چهارمحال و بختیاری نیز چند نفر کشته شدهاند. مقامات رسمی یک کشته را در شهر کوهدشت تأیید کردند و ههنگاو از مرگ فرد دیگری در استان اصفهان خبر داد.
درگیری میان نیروهای امنیتی و معترضان نشانهٔ تشدید چشمگیر ناآرامیهاست؛ اعتراضاتی که از روز یکشنبه با حرکت بازاریان و کسبه در واکنش به سقوط شدید ارزش پول ملی و افزایش سریع قیمتها آغاز شده و به نقاط مختلف کشور کشیده شده است.
گزارشهایی از درگیری در چند شهر
به گفتهٔ فارس، دو نفر در شهر لردگان در درگیری میان نیروهای امنیتی و آنچه این رسانه از آن بهعنوان «معترضان مسلح» یاد کرده، کشته شدند. فارس پیشتر گفته بود که «چند نفر» در این شهر جان باختهاند. ههنگاو نیز گزارش داد که در لردگان چند نفر به دست نیروهای امنیتی کشته و زخمی شدهاند.
سپاه پاسداران اعلام کرد یکی از اعضای بسیج در کوهدشت کشته و ۱۳ نفر دیگر مجروح شدهاند و معترضان را متهم کرد که از فضای اعتراضات مردمی سوءاستفاده کردهاند.
ههنگاو اعلام کرد فردی که سپاه از او بهعنوان «امیرحسام خداییریفرد» نام برده، از معترضان بوده و توسط نیروهای امنیتی کشته شده است. همچنین این گروه افزود یک معترض دیگر روز چهارشنبه در استان اصفهان با شلیک گلوله جان باخته است.
رویترز میگوید نتوانسته بهطور مستقل هیچیک از این گزارشها را تأیید کند.
وبسایت فعالان حقوق بشری «هرانا» گزارش داد که روز پنجشنبه نیز تجمعهایی در شهر مرودشت واقع در استان فارس برگزار شد. ههنگاو همچنین خبر داد که در روز چهارشنبه شماری از معترضان در استانهای غربی کرمانشاه، خوزستان و همدان بازداشت شدهاند.
فشار فزاینده بر حاکمیت روحانی
حاکمان روحانی ایران این روزها با تحریمهای غرب که اقتصادی گرفتار تورم بالای ۴۰ درصد را بیشتر تحت فشار قرار داده، درگیر هستند. این مشکلات با حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل در ماه ژوئن به زیرساختهای هستهای، موشکی و فرماندهی نظامی ایران تشدید شد.
تهران علاوه بر اقدامات امنیتی در واکنش به اعتراضات، پیشنهاد گفتوگو نیز مطرح کرده است.
«فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، روز پنجشنبه گفت مقامات قصد دارند گفتوگویی مستقیم با نمایندگان اتحادیههای صنفی و بازاریان برگزار کنند، هرچند جزئیاتی دربارهٔ زمان یا نحوهٔ این گفتوگو ارائه نکرد.
بسیج، نیروی داوطلب شبهنظامی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وفادار به رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای، است. سپاه پاسداران روز پنجشنبه در بیانیهای افرادی را که در ناآرامیهای کوهدشت دست داشتند متهم کرد که از «فضای اعتراضات مردمی سوءاستفاده» کردهاند.
تعطیلی سراسری
بازاریان، مغازهداران و دانشجویان در دانشگاههای مختلف ایران طی روزهای اخیر با اعتصاب و تجمع، بسیاری از بازارهای اصلی کشور را تعطیل کردهاند. دولت روز چهارشنبه با اعلام تعطیلی عمومی بهدلیل سرمای هوا، بخش زیادی از فعالیتهای کشور را متوقف کرد.
در سالهای اخیر، مقامات ایرانی اعتراضات مربوط به مسائلی همچون گرانی، خشکسالی، حقوق زنان و آزادیهای سیاسی را با برخوردهای شدید امنیتی و بازداشتهای گسترده سرکوب کردهاند.
اقتصاد ایران سالهاست تحت فشار تحریمهای آمریکا و غرب بهدلیل برنامهٔ هستهای تهران قرار دارد. تنشهای منطقهای نیز در پی نبرد دوازدهروزهٔ هوایی با اسرائیل در ژوئن، وضعیت مالی کشور را وخیمتر کرده است.
ارزش ریال ایران در سال ۲۰۲۵ حدود نیمی از بهای خود را در برابر دلار از دست داد و نرخ رسمی تورم در ماه دسامبر به ۴۲.۵ درصد رسید.