iran-emrooz.net | Fri, 06.03.2026, 7:39

الکس تراولی / نیویورک تایمز / ۵ مارس ۲۰۲۶

مقام‌های هندی شش ماه را در بن‌بست سپری کردند، پس از آنکه رئیس‌جمهور ترامپ در تابستان گذشته تصمیم گرفت کشورشان را به‌دلیل خرید نفت خام از روسیه تنبیه کند. او برای فشار آوردن، برخی پالایشگاه‌های هندی را تحریم و تعرفه‌ای سنگین معادل ۵۰ درصد بر کالاهای هند اعمال کرد تا به گفته‌ی خودش، درآمد تأمین‌کننده «ماشین جنگی مسکو» را کاهش دهد.

روز پنج‌شنبه، اسکات بسنِت وزیر خزانه‌داری آمریکا، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد دولت ترامپ برای مدت ۳۰ روز به هند مجوز محدودی می‌دهد تا بتواند نفت تحریم‌شده‌ی روسیه که در دریا سرگردان است را خریداری کند تا «جریان نفت در بازار جهانی» قطع نشود.

با پیوستن ترامپ به اسرائیل برای آغاز جنگ علیه ایران، دستیابی هند به منابع جایگزین – عمدتاً در خلیج فارس – تقریباً ناممکن شده است. درگیری‌ها که از شنبه گذشته شدت یافته، مسیر تأمین از منطقه را قطع کرده و هند را با گزینه‌های اندکی برای تأمین سوخت اقتصاد رو‌به‌رشد خود (که ۹۰ درصد آن وارداتی است) روبه‌رو کرده است. روسیه اکنون به‌عنوان انتخابی بدیهی به نظر می‌رسد.

سومیت ریتولیا، تحلیلگر پژوهشی در شرکت «کوپلر»(Kpler) که حمل‌ونقل بین‌المللی را رصد می‌کند، پیش‌بینی کرده بود که هند دیر یا زود دوباره به نفت روسیه بازخواهد گشت. او یادآور شد که هند عملاً هنوز واردات نفت روسیه را متوقف نکرده است؛ چراکه حدود یک ماه طول می‌کشد تا نفتکش‌ها از بنادر روسیه به سواحل هند برسند و محموله‌هایی که پیش از اعلام توافق تجاری بارگیری شده بودند، همچنان در حال تحویل هستند.

ریتولیا در یادداشتی نوشت: «این معافیت عملاً سیگنالی سبز به حساب می‌آید.» روسیه نفت کافی برای جایگزینی کامل تأمین از خلیج فارس در اختیار ندارد، اما اکنون تمام دلایل لازم برای حفظ تولید و حتی افزایش قیمت‌ها را دارد.

راجیو لالا، از مدیران شرکت «S&P Global Energy» و کارشناس شرکت‌های دولتی نفت هند، گفت تجربه‌ی اخیر هند در خرید و پالایش حجم بالای نفت دریایی از روسیه نشان داده است که دهلی‌نو می‌تواند بدون وابستگی شدید به خلیج فارس نیز ادامه دهد. به گفته او: «هند در موقعیت بهتری برای راه‌اندازی دوباره زنجیره تأمین نفت روسیه قرار دارد، در حالی که سایر کشورها در صورت تداوم بسته‌ماندن مسیرهای خلیج فارس با دشواری بیشتری روبه‌رو خواهند شد.»

پالایشگاه‌های هند در حال حاضر برای پالایش نفت روسی تنظیم و آماده‌اند و شرکت‌های حمل‌ونقل و بیمه‌ی این کشور نیز ارتباطات کاری خود با طرف‌های روسی را حفظ کرده‌اند. از این رو، هند در صورت لزوم می‌تواند واردات نفت از روسیه را به‌سرعت افزایش دهد.

تنها چهار هفته پیش بود که هند و آمریکا به اختلاف تجاری خود پایان دادند. طبق روایت رسمی واشنگتن، هند متعهد شد خرید نفت از روسیه را متوقف کند. این موضوع به معنای چشم‌پوشی هند از تخفیف‌هایی بود که از زمان آغاز جنگ اوکراین میلیاردها دلار برایش صرفه‌جویی به همراه داشت. شرکت‌های هندی در این مدت نفت خام ارزان‌قیمت روسیه را خریداری، پالایش و فرآورده‌های حاصل را به اروپا صادر می‌کردند؛ در حالی‌که اروپا به‌طور قابل توجهی روابط تجاری خود با مسکو را کاهش داده بود.

تنها یک هفته بعد، دیوان عالی آمریکا تعرفه‌هایی را که ترامپ برای وادارکردن هند به این توافق اعمال کرده بود، باطل اعلام کرد. البته دولت ترامپ هنوز ابزارهایی برای محدودکردن خرید نفت روسیه از سوی هند در اختیار دارد؛ مانند تهدید به جریمه شرکت‌هایی که از بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی روسیه خرید می‌کنند، یا یافتن مبنای حقوقی جدیدی برای اعمال تعرفه‌ها.

در حال حاضر، گزینه‌های زیادی برای خرید نفت در دست هند نیست. تأمین‌کنندگان اصلی این کشور تاکنون عراق و عربستان سعودی بوده‌اند، و کویت و عمان نیز قرار بود بخش قابل‌توجهی از کسری را جبران کنند. با این حال، تنگه هرمز – گذرگاه باریکی در مرز جنوبی ایران که بخش عمده‌ای از صادرات انرژی خلیج فارس را حمل می‌کند – اکنون عملاً به‌دلیل حملات پهپادی و موشکی بسته شده است.

در مقابل، نفت روسیه از مسیرهای مختلفی به هند می‌رسد: از بنادر غربی روسیه از طریق مدیترانه، کانال سوئز و دریای سرخ به سواحل غربی هند حمل می‌شود. بخشی از محموله‌ها نیز از شرق دور روسیه بارگیری می‌شوند، هرچند ممکن است آن‌ها به‌سمت خریداران شرق آسیا که مانند هند به‌دنبال جایگزین‌هایی برای نفت خلیج فارس هستند، منحرف شوند.

هرچند رسیدن نفتکش‌های روسی به هند بیشتر از نفتکش‌های خلیج فارس زمان می‌برد (مسیر خلیج کمتر از یک هفته طول می‌کشد)، اما در حال حاضر مقدار زیادی نفت روسیه در نفتکش‌هایی در پهنه‌ی اقیانوس هند معطل مانده است. ریتولیا از Kpler برآورد کرده است که بیش از ۳۰ میلیون بشکه نفت در این منطقه شناور است؛ معادل شش روز مصرف کل هند – و محموله‌های بیشتری نیز در راه‌اند.

لالا از S&P Global Energy یادآور شد که شرکت‌های نفتی هند در سال‌های اخیر به خرید صرف نفت از بازار عادت کرده‌اند، بدون آنکه در پروژه‌های اکتشاف یا حفاری، چه در خلیج فارس و چه در مناطق دیگر، سرمایه‌گذاری جدی کنند. او گفت: «رویکرد رایج این بود که: آرام بمان، و فقط به خرید ادامه بده.» اما با تنگ‌تر شدن عرضه از روسیه و خلیج فارس، شاید لازم باشد این رویکرد تغییر کند.