منبع: Persuasion
۸ نوامبر ۲۰۲۶
پس از آنکه دونالد ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه با شکست سنگینی از سوی رأی‌دهندگان مواجه شد، او به رئیس‌جمهوری تبدیل شده است که دوره زمامداری‌اش رو به پایان است و اختیاراتش به‌طور چشمگیری کاهش یافته است. در دو سال باقی‌مانده تا زمانی که رئیس قوه مجریه جدید در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۹ سوگند یاد کند، چه اتفاقی احتمالاً رخ خواهد داد؟
در این مرحله دیگر باید روشن شده باشد که ترامپ تسلیم خواست عمومی نخواهد شد و از سیاست‌هایی که ثابت شده تا چه حد سمی و مخرب هستند، فاصله نخواهد گرفت. کاملاً مطابق با شخصیت سیاسی او، نشانه‌های اولیه حاکی از آن است که او در حال تشدید همین مسیر است؛ از جمله با جایگزین کردن سوزی وایلز، رئیس دفتر خود، با استیون میلر، چهره‌ای تندرو، و نیز با انتخاب عجیب دانا وایت، رئیس سازمان «مسابقات قهرمانی نهایی مبارزه» (UFC) و مردی که ترامپ او را «یک مبارز و جنگجوی خشن» توصیف کرده، برای سمت سخنگوی کاخ سفید.
در همین حال، رؤسای‌جمهوری که دوره‌شان رو به پایان بوده در گذشته در سال‌های باقی‌مانده از دوره خود به ابتکارات جدید در سیاست خارجی روی آورده‌اند، زیرا قانون اساسی ایالات متحده در حوزه سیاست خارجی اختیارات بسیار بیشتری نسبت به سیاست داخلی در اختیار رئیس‌جمهوری قرار می‌دهد.
پس چه انتظاری می‌توان داشت؟
یک ملاحظه کلی وجود دارد که همه احتمالات پیش رو را شکل خواهد داد. واقعیت این است که ترامپ برای همه رقبای سنتی آمریکا، از جمله چین، روسیه و کره شمالی، بسیار سودمند بوده است. ترامپ کوشیده است با رهبران اقتدارگرای هر یک از این کشورها روابط خوبی داشته باشد و بی‌وقفه برای تضعیف ایالات متحده تلاش کرده است؛ از جمله با پیگیری سیاست‌های تفرقه‌افکنانه علیه آنچه «دشمن درون» می‌نامد، یعنی مخالفان داخلی خود.
ترامپ همچنین با کاهش ذخایر مهمات از طریق جنگ نسنجیده‌اش علیه ایران و نیز با پاکسازی نیروهای نظامی کارآمد توسط وزیر دفاعش، پیت هگست، توان نظامی ایالات متحده را بیش از پیش تضعیف کرده است. او همچنین با به راه انداختن جنگ تعرفه‌ای علیه متحدان آمریکا در اروپا و آسیا، آنها را از واشنگتن دور کرده است.
ترامپ گفته است چین تا زمانی که او رئیس‌جمهوری باشد جرئت اقدام علیه تایوان را نخواهد داشت، اما ممکن است در دوران یک رئیس‌جمهوری دموکرات چنین اقدامی کند. او در واقع درباره این موضوع درست می‌گوید، اما دلایل آن تا حدی با آنچه در ذهن ترامپ می‌گذرد متفاوت است. چرا چینی‌ها باید اکنون خطر عظیم یک عملیات نظامی را بپذیرند، در حالی که رئیس‌جمهوری در کاخ سفید حضور دارد که کار آنها را برایشان انجام می‌دهد؛ بودجه تحقیقات علمی را کاهش می‌دهد، با متحدان نزدیک آمریکا مانند ژاپن و کره جنوبی درگیر می‌شود و در مسائل تجاری دوجانبه آمریکا و چین عقب‌نشینی می‌کند؟
انتخابات میان‌دوره‌ای ناگهان این محاسبات را تغییر داده است. اکنون بیش از پیش محتمل است که جانشین ترامپ نه یک جمهوری‌خواه انزواگرا مانند جی‌دی ونس، بلکه یک دموکرات باشد؛ کسی که به احتمال بسیار زیاد از همان روز نخست تمام مواضع سیاست خارجی ترامپ را معکوس خواهد کرد. این بدان معناست که اگر شی جین‌پینگ زمانی حاضر باشد به تایوان حمله کند، باید این کار را طی دو سال آینده انجام دهد. احتمال اینکه ترامپِ دوره‌پایان‌یافته در برابر یک چالش چینی، دفاعی قاطع و پرقدرت از تایپه به عمل آورد، چقدر است؟
ملاحظات مشابهی در مورد روسیه نیز صدق می‌کند. ترامپ در جنگ روسیه با اوکراین عملاً موضع خود را تغییر داده و در کنار روسیه قرار گرفته است؛ او در پی تضعیف تحریم‌هاست و دسترسی اوکراین به تسلیحاتی را که برای دفاع از خود نیاز دارد، محدود کرده است. یک رئیس‌جمهوری دموکرات در سال ۲۰۲۹ می‌تواند به‌سرعت این سیاست را معکوس کند، البته اگر آن زمان دیگر خیلی دیر نشده باشد و اوکراین بتواند همچنان مقاومت کند. ولادیمیر پوتین انگیزه‌ای قوی دارد تا فتح نظامی اوکراین را طی دو سال آینده تکمیل کند.
کشوری که در فهرست نگرانی‌های اصلی مردم قرار نداشته، اما باید قرار داشته باشد، کره شمالی است. پیونگ‌یانگ از مشارکت مستقیم نظامی خود در جنگ روسیه و اوکراین درس‌های زیادی گرفته است. این کشور دریافته است که آینده متعلق به تعداد زیادی پهپادهای ارزان‌قیمت FPV است و به‌سرعت در تلاش است برتری قابل‌توجه کره جنوبی در میدان نبرد را که بر نسل‌های قدیمی‌تر تجهیزات نظامی استوار است، کاهش دهد.
علاوه بر این، کره شمالی اکنون زرادخانه هسته‌ای قابل‌توجهی در اختیار دارد که توانایی استفاده علیه سرزمین اصلی ایالات متحده را دارد. بنابراین احتمال اینکه ترامپِ دوره‌پایان‌یافته موضعی قاطعانه در دفاع از کره جنوبی اتخاذ کند و متعهد شود برای بازداشتن کره شمالی از تسلیحات هسته‌ای آمریکا استفاده کند، چقدر است؟ بار دیگر، پنجره فرصت در دو سال آینده قرار دارد، نه پس از آن.
بنابراین، اکنون در مقطعی با خطرات فزاینده قرار داریم. سه حکومت قدرتمند اقتدارگرا در حال حاضر دوستی در کاخ سفید دارند، اما این دوست دو سال دیگر کاخ سفید را ترک خواهد کرد و تقریباً به‌طور قطع جانشینی با مواضعی خصمانه‌تر جای او را خواهد گرفت. این وضعیت انگیزه آنها را برای اقدام در کوتاه‌مدت، زمانی که شانس بیشتری برای پیش بردن برنامه‌هایشان دارند، به‌شدت افزایش می‌دهد.
در همین حال، انگیزه‌های ترامپ او را به نزدیک‌تر شدن به این سه حکومت اقتدارگرا سوق می‌دهد؛ شاید از طریق تلاش برای ازسرگیری گفت‌وگو با پیونگ‌یانگ. اما هرچه ترامپ با آنها دوستانه‌تر رفتار کند، احتمال اینکه آنها از روابط خوب با ایالات متحده برای اقدام سریع بهره بگیرند، بیشتر خواهد شد.
سیاست خارجی بی‌ثبات و غیرقابل پیش‌بینی ترامپ بخش بزرگی از جهان را بی‌ثبات کرده است. اکنون این وضعیت را در خاورمیانه می‌بینیم؛ جایی که هیچ راه خروج روشنی از جنگ با ایران وجود ندارد. اما این بی‌ثباتی به‌راحتی می‌تواند به دیگر عرصه‌ها نیز سرایت کند؛ با پیامدهایی که ابعاد آنها قابل محاسبه نیست.
———-
فرانسیس فوکویاما عضو ارشد الیویه نوملینی در دانشگاه استنفورد است. آخرین کتاب او در قلمرو واپسین انسان است. او همچنین نویسنده ستون «صریح با فوکویاما» است که پس از انتشار در American Purpose، در نشریه Persuasion ادامه یافته است.