بیانیه مطبوعاتی وزارت خزانهداری امریکا
۸ سپتامبر ۲۰۲۶
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC)، امروز (سهشنبه ۸ سپتامبر ۲۰۲۸)، در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast)، ۳۶ هدف را به دلیل حمایت از بخش هوانوردی ایران که رژیم از آن برای جابهجایی سلاح، پرسنل و محمولههای غیرقانونی استفاده میکند، تحریم کرد.
اقدام امروز همچنین شرکتهای پوششی مخفی، واسطههای خارجی و مسیرهای فریبکارانه حمل و نقل غیرمستقیم را که ایران برای دستیابی به هواپیماهای آمریکاییالاصل و فناوری حساس به آنها متکی است، هدف قرار داد. علاوه بر اقدام اوفک، شبکه مبارزه با جرایم مالی وزارت خزانهداری (FinCEN) نیز هشداری صادر کرده و از موسسات مالی خواسته است تا شبکههای تدارکاتی حامی صنعت هوانوردی ایران را گزارش دهند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری گفت: «در قالب عملیات طرد اقتصادی، ما وعده دادیم که برای کسانی که شریانهای مالی رژیم ایران را تامین میکنند، عواقب شدیدی در پی خواهد داشت. امروز با اعمال تحریم علیه شرکتهایی که همچنان از ماهانایر حمایت میکنند، به این وعده عمل کردیم. این اقدام هشداری باشد برای هر کسی که با خطوط هوایی باقیمانده ایران که امروز همگی آنها را تحریم کردیم، تجارت میکند: شما در معرض خطر قطع شدن از نظام مالی جهانی قرار دارید.»
به عنوان بخشی از این اقدام، اوفک همچنین شرکتهای کشورهای ثالث را که فعالیتهای اشاعهای، عملیات پروازی مرتبط با تروریسم و تدارک غیرقانونی هواپیماهای آمریکاییالاصل توسط ماهانایر تحریمشده را تسهیل میکنند، هدف قرار میدهد. همزمان، اوفک سه مجوز مرتبط با هوانوردی ایران را برای اعمال فشار بیشتر بر رژیم ایران به حالت تعلیق در میآورد. این مجوزها شامل مجوزهایی است که امکان پروازهای عبوری از آسمان و همچنین پرواز خطوط هوایی غیرآمریکایی با هواپیماهای تجاری آمریکاییالاصل یا تحت کنترل آمریکا به مقصد ایران را فراهم میکرد. اوفک درخواستهای مرتبط با ایمنی هوانوردی را به صورت موردی بررسی خواهد کرد.
هر شرکت یا فرد خارجی که خطوط هوایی تحریمشده ایران را توانمند سازد ـــ از جمله از طریق انتقال هواپیما، خدمات باری، یا حمایت به عنوان نماینده فروش عمومی (GSA) ـــ با عواقب جدی به دلیل حمایت از بزرگترین دولت حامی تروریسم در جهان مواجه خواهد شد. همانطور که وزیر بسنت اظهار داشته است، عملیات طرد اقتصادی از طریق یک کارزار پایدار و نظاممند برای بستن هر منبع مالی، از جمله بخش هوانوردی، که حامی اصلی دولتی تروریسم است، شریانهای اقتصادی که رژیم ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) را سرپا نگه میدارد، قطع خواهد کرد. هر شخصی که به بخش هوانوردی ایران کمک کند، از ارائه خدمات نمایندگی فروش عمومی گرفته تا حمایت از طرحهای مخفیانه تدارک هواپیمای ایران، مسئول شناخته خواهد شد.
اوفک این اقدام را بر اساس اختیارات مقابله با تروریسم ذیل فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴، به شکل اصلاحشده، و فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ که بخشهای خاصی از اقتصاد ایران را هدف قرار میدهد، انجام میدهد. این اقدام با تکیه بر تصمیم ۲۴ اوت ۲۰۲۶ در خصوص بخش هوانوردی ذیل فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲، برای تحریم خطوط هوایی فعال باقیمانده ایران و تشدید تلاشها برای منزوی کردن رژیم تروریستی ایران از نظام مالی جهانی صورت میگیرد. این اقدام همچنین بر مبنای اقدامات تحریمی اوفک در آوریل و ژوئیه ۲۰۲۶ بنا شده است که افرادی را که به پروازهای داخلی و بینالمللی ماهانایر خدمات ارائه میدهند، هدف قرار داده بود. در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۱، اوفک ماهانایر را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ به دلیل ارائه حمایت مالی، مادی و فناوری به نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران (IRGC-QF) که خود در اکتبر ۲۰۰۷ توسط اوفک بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ به دلیل حمایت از چندین سازمان تروریستی تحریم شده بود، در فهرست تحریمها قرار داد. در دسامبر ۲۰۱۹، وزارت امور خارجه آمریکا ماهانایر را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ که اشاعهدهندگان سلاحهای کشتار جمعی و حامیان آنها را هدف قرار میدهد، تحریم کرد.
عملیات طرد اقتصادی در حال منزوی کردن رژیم ایران است
عملیات طرد اقتصادی که در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ توسط وزیر بسنت و با عنوان «روز دی اقتصادی» (Economic D-Day) اعلام شد، در حال قطع کردن آخرین شریانهای اقتصادی باقیمانده است که رژیم ایران را سرپا نگه میدارد. وزارت خزانهداری شبکهها، تسهیلکنندگان و کانالهای مالی را که ایران برای قاچاق نفت، دور زدن تحریمها و تامین مالی تروریسم از آنها استفاده میکند، شناسایی کرده است. وزارت خزانهداری با همکاری شرکای خود در سراسر دولت آمریکا، اتحادیه اروپا، بریتانیا، شرکای حوزه خلیج فارس و دیگران، هر منبع درآمد غیرقانونی رژیم را هدف قرار میدهد.
وزارت خزانهداری هشدار داد که هر نهادی که پولشویی یا فرار از تحریمها را به نیابت از ایران تسهیل کند، با خطر قطع شدن از نظام مالی آمریکا مواجه است. این عملیات همچنین دامنه تحریمهای ثانویه را برای کسانی که به تجارت با رژیم ایران ادامه میدهند، گسترش میدهد و سرعت اجرای قوانین آمریکا را افزایش خواهد داد. اطلاعات بیشتر درباره عملیات طرد اقتصادی در اینجا در دسترس است.
خطوط هوایی ایران
خطوط هوایی تجاری ایران از دیرباز از فعالیتهای بیثباتکننده رژیم ایران حمایت کردهاند، به طوری که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از خطوط هوایی ظاهراً خصوصی مانند ماهانایر برای تدارک و حمل سلاح و جابجایی پرسنل استفاده میکند. در ۲۴ اوت ۲۰۲۶، در «روز دی اقتصادی»، وزارت خزانهداری تصمیماتی را در قبال بخشهای حیاتی ـــ از جمله هوانوردی ـــ که رژیم ایران تلاش میکند برای سرپا نگه داشتن اقتصاد در حال فروپاشی خود از آنها استفاده کند، صادر کرد. امروز، اوفک نخستین تحریمهای خود علیه خطوط هوایی ایران را بر اساس این تصمیم اعلام میکند.
اوفک ۲۷ خط هوایی ایرانی زیر را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ به دلیل فعالیت در بخش هوانوردی اقتصاد ایران تحریم میکند:
- ایر شیراز
- آسا جت ایرلاین
- شرکت هواپیمایی آتا
- گروه هوانوردی اطلس
- آوا ایرلاینز
- شرکت هواپیمایی چابهار
- شرکت هواپیمایی اروان
- فلای کیش ایرلاینز
- فلای پرشیا ایرلاینز
- ایران ایرتور
- هواپیمایی ایران آسمان
- جیاسکای ایرلاینز
- هواپیمایی کیش
- شرکت هواپیمایی کارون
- لاد ایرویز
- مهر ایرویز
- نسیم ایر
- شرکت پارس اقیانوس کیش
- قشم ایر
- رایمون ایرویز
- هواپیمایی ساها
- هواپیمایی سپهران
- سروش ایر
- هواپیمایی تابان
- هواپیمایی طوس
- هواپیمایی وارش
- هواپیمایی زاگرس
تدارک هواپیماهای تجاری
همانطور که در هشدارهای قبلی اوفک نیز مشخص شده است، ایران از دیرباز در حوزه هوانوردی به اقدامات فریبکارانه دست زده است، از جمله استفاده از شرکتهای پوششی و سایر نهادهای واسط در کشورهای ثالث برای پنهان کردن کاربر نهایی ایرانی هواپیماهای آمریکاییالاصل و مواد مرتبط با هوانوردی. صنعت هوانوردی غیرنظامی باید نسبت به شیوههای فریبکارانهای که توسط برخی اشخاص ایرانی، خطوط هوایی تحریمشده و عوامل یا وابستگان آنها برای دستیابی به هواپیماهای آمریکاییالاصل یا کالاها، فناوری یا خدمات مرتبط مشمول حوزه قضایی آمریکا در نقض تحریمهای آمریکا به کار میرود، هوشیار باشد.
هشدار امروز «فینسن» (FinCEN) نیز این خطرات را برای موسسات مالی برجسته میکند و چندین شاخص هشدار کلیدی را برای کمک به آنها در شناسایی، جلوگیری و گزارشدهی فعالیتهای بالقوه مشکوک مرتبط با تلاشهای ایران برای تدارک هواپیما و قطعات هواپیما، ارائه میدهد.
در تابستان ۲۰۲۶، ماهانایر حداقل سه فروند هواپیمای بوئینگ ۷۷۷ را دریافت کرد که از طریق امارات متحده عربی و عمان منحرف شده بودند. شرکت مستقر در امارات «شرکت پشتیبانی هوانوردی ایسیتی» (ECT Aviation Support LLC) و شرکت مستقر در ترکیه با نام «شرکت بازرگانی حمل و نقل هواپیمایی اسکای فینیکس» (Sky Phoenix Hava Yollari Tasimaciligi Ticaret Limited Sirketi) به عنوان واسطه در طرح انتقال هواپیماهای آمریکاییالاصل به ماهانایر عمل کردند. هر یک از این هواپیماها از یک ناوگان بازنشسته تامین شده بود، پیش از آنکه از طریق شرکت ایسیتی آوییشن ساپورت امارات منتقل شود، جایی که ثبت موقت دریافت کردند. مسیر انتقال شباهت زیادی به عملیاتهای قبلی فرار از تحریمها برای ماهانایر داشت.
ابراهیم علی محمد محمد مهران (مهران)، شهروند مصری ساکن امارات، مدیرعامل، مدیر اجرایی، بنیانگذار و مالک شرکت ایسیتی اوییشن ساپورت امارات است. «شرکت پشتیبانی هوانوردی ایسیتی» (ECT Aviation Support LTD) مستقر در بریتانیا به طور کامل متعلق به شرکت ایسیتی اوییشن ساپورت امارات است که خود متعلق به مهران است. مهران همچنین مدیر شرکت ایسیتی اوییشن ساپورت بریتانیا است و از زمان تاسیس این شرکت، سمت مدیرعاملی آن را بر عهده داشته است.
«شرکت مدیریت و بهرهبرداری هواپیما، آئروبراوو» (Aerobravo Airplane Management and Operation LLC) مستقر در امارات به عنوان بهرهبردار هواپیماهای متعلق به شرکت پشتیبانی هوانوردی امارات عمل کرده است.
شرکتهای ایسیتی اوییشن ساپورت امارات و اسکای فونیکس بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ اصلاحشده، به دلیل کمک مادی، حمایت مالی، یا ارائه پشتیبانی مالی، مادی یا فناوری، یا کالا یا خدمات به ماهانایر یا در حمایت از آن، تحریم میشوند. مهران بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ اصلاحشده، به دلیل اینکه رهبر یا مقام رسمی شرکت ایسیتی اوییشن ساپورت امارات است، تحریم میشود. شرکت ایسیتی اوییشن ساپورت بریتانیا بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ اصلاحشده، به دلیل اینکه تحت مالکیت، کنترل یا هدایت مهران قرار دارد، یا به طور مستقیم یا غیرمستقیم به نیابت از وی عمل کرده یا به ظاهر عمل کرده است، تحریم میشود. شرکت آئروبراوو ایرپلین منیجمنت بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ اصلاحشده، به دلیل کمک مادی، حمایت مالی، یا ارائه پشتیبانی مالی، مادی یا فناوری، یا کالا یا خدمات به شرکت ایسیتی اوییشن ساپورت امارات یا در حمایت از آن، تحریم میشود.
ارائهدهندگان خدمات باری و نمایندگان فروش عمومی
در نهایت، اوفک علیه ارائهدهندگان خدمات باری و نمایندگان فروش عمومی که به پروازهای بینالمللی ماهانایر خدمات ارائه دادهاند، اقدام میکند. نمایندگان فروش عمومی طیف وسیعی از خدمات را به خطوط هوایی ارائه میدهند، از جمله خدمات فروش و پشتیبانی مشتری و هماهنگی با شرکتهای حمل و نقل و فرستندگان کالا به نمایندگی از خط هوایی.
«شرکت سهامی خدمات لجستیکی اس سیستم» (S Sistem Lojistik Hizmetler Anonim Sirketi) مستقر در ترکیه، هماهنگی محمولهها از جمله قطعات پهپاد و تجهیزات صنعتی به مقصد ایران را به نمایندگی از ماهانایر انجام داده است. «شرکت حمل و نقل بار، گردشگری و تجارت خارجی، مس» (Mes Cargo Transportation Tourism and Foreign Trade Limited Company) مستقر در ترکیه به عنوان نماینده فروش عمومی ماهانایر فعالیت میکند و هماهنگی محمولهها را به نمایندگی از ماهانایر انجام داده است.
شرکت «آیکارگو اسدیان بیاچدی» (Icargo SDN BHD) مستقر در مالزی به عنوان نماینده فروش عمومی ماهانایر فعالیت کرده و هماهنگی حمل قطعات آمریکاییالاصل به ایران را به نمایندگی از ماهانایر بر عهده داشته است. شرکت «تور اینوست الالسی» (Tour Invest LLC) مستقر در قزاقستان به عنوان نماینده فروش عمومی ماهانایر فعالیت کرده است.
شرکتهای اس سیستم، مس کارگو، آیکارگو و تور اینوست بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ اصلاحشده، به دلیل کمک مادی، حمایت مالی، یا ارائه پشتیبانی مالی، مادی یا فناوری، یا کالا یا خدمات به ماهانایر یا در حمایت از آن، تحریم میشوند.
هشدار فینسن برای مقابله با تلاشهای تدارکاتی ایران برای صنعت هوانوردی تجاریاش
هشدار فینسن (FinCEN) برای مقابله با تلاشهای تدارکاتی ایران برای صنعت هوانوردی تجاری آن، حاوی پرچمهای قرمز و گونهشناسیهایی برای کمک به موسسات مالی جهت شناسایی، جلوگیری و گزارشدهی فعالیتهای مشکوک است که به طور بالقوه شامل تدارک هواپیما و قطعات هواپیما توسط ایران میشود، حتی زمانی که دخالت مستقیم ایران در جزئیات تراکنش به آسانی قابل شناسایی نیست. ایران برای تدارک غیرقانونی هواپیماها و قطعات هواپیماهای آمریکایی و غربی، از طرحهای فریبکارانه استفاده میکند. خطوط هوایی ایرانی، هواپیماها و همچنین قطعات و خدمات مورد نیاز را با استفاده از شرکتهای پوششی در اروپا، خاورمیانه، آفریقا و آسیا تهیه میکنند. شرکتهای پوششی که در حوزههای قضایی کشورهای ثالث به عنوان شرکتهای فناوری، هوانوردی یا لجستیک ظاهر میشوند، اغلب قطعات هواپیما و اقلام دو منظوره مرتبط را از ایالات متحده یا سایر کشورهای غربی خریداری میکنند تا سپس به ایران صادر کنند. فینسن از موسسات مالی آمریکا میخواهد که نسبت به فعالیتهای مشکوکی که ممکن است با شبکههای تدارکاتی بخش هوانوردی ایران مرتبط باشد، هوشیار بمانند و آن را فوراً به فینسن گزارش دهند.
پیامدهای تحریمی
در نتیجه اقدام امروز، تمام اموال و منافع در اموال اشخاص تحریم یا مسدود شده فوقالذکر که در ایالات متحده قرار دارد یا در اختیار یا تحت کنترل اشخاص آمریکایی است، مسدود شده و باید به اوفک گزارش شود. علاوه بر این، هر نهادی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم، به صورت انفرادی یا در مجموع، ۵۰ درصد یا بیشتر از آن متعلق به یک یا چند شخص مسدود شده باشد نیز مسدود میشود. مگر اینکه توسط اوفک مجاز شناخته شده یا معاف شده باشد، مقررات اوفک به طور کلی تمام معاملات توسط اشخاص آمریکایی یا در داخل ایالات متحده (یا عبوری از آن) را که شامل هرگونه مال یا منافعی در اموال اشخاص مسدود شده باشد، ممنوع میکند.
نقض تحریمهای آمریکا ممکن است منجر به اعمال مجازاتهای مدنی یا کیفری برای اشخاص آمریکایی و خارجی شود. اوفک ممکن است مجازاتهای مدنی را برای نقض تحریمها بر اساس اصل مسئولیت مطلق اعمال کند. دستورالعملهای اجرایی تحریمهای اقتصادی اوفک اطلاعات بیشتری در مورد نحوه اجرای تحریمهای اقتصادی آمریکا توسط اوفک ارائه میدهد. علاوه بر این، موسسات مالی و سایر اشخاص ممکن است با انجام برخی معاملات یا فعالیتهای مرتبط با اشخاص تحریمشده یا به نحو دیگر مسدود شده، در معرض تحریم قرار گیرند. این ممنوعیتها شامل هرگونه مشارکت یا ارائه وجوه، کالا یا خدمات توسط، به، یا برای منفعت هر شخص تحریمشده یا مسدود شده، یا دریافت هرگونه مشارکت یا ارائه وجوه، کالا یا خدمات از هر یک از این اشخاص است. اشخاص غیرآمریکایی نیز از واداشتن یا توطئه برای واداشتن اشخاص آمریکایی به نقض آگاهانه یا ناآگاهانه تحریمهای آمریکا، و همچنین از مشارکت در رفتاری که تحریمهای آمریکا را دور میزند، منع شدهاند. افرادی که در آمریکا یا خارج از آن قرار دارند و اطلاعاتی درباره نقض تحریمها به برنامه تشویقی افشاگران شبکه مبارزه با جرایم مالی (فینسن) ارائه میدهند، ممکن است در صورت منجر شدن اطلاعات آنها به یک اقدام اجرایی موفق که به جریمههای مالی بیش از ۱،۰۰۰،۰۰۰ دلار منجر شود، واجد شرایط دریافت پاداش باشند. علاوه بر این، موسسات مالی و سایر اشخاص ممکن است با انجام برخی معاملات یا فعالیتها با اشخاص تحریمشده یا به نحو دیگر مسدود شده، در معرض تحریم قرار گیرند.
علاوه بر این، انجام برخی معاملات شامل اشخاصی که امروز تحریم شدهاند، ممکن است خطر اعمال تحریمهای ثانویه را برای موسسات مالی خارجی مشارکتکننده به همراه داشته باشد. اوفک میتواند افتتاح یا نگهداری یک حساب کارگزاری یا یک حساب قابل پرداخت از طریق حساب (payable-through account) یک موسسه مالی خارجی را که آگاهانه هرگونه معامله مهمی را به نمایندگی از شخصی که بر اساس اختیارات مربوطه تحریم شده است، انجام دهد یا تسهیل کند، در ایالات متحده ممنوع کرده یا شرایط سختگیرانهای بر آن اعمال کند.