خبرگزاری خبرآنلاین / محمدحسن نجمی:
حسین طائب از آن دسته چهرههای امنیتی جمهوری اسلامی است که بخش مهمی از مسیر حرفهای خود را در سکوت طی کرد، اما لااقل در دهه ۹۰ خورشیدی به یکی از شناختهشدهترین مدیران امنیتی کشور تبدیل شد؛ دلیل آن هم بیشتر به برخوردهای سازمان متبوع طائب با دولتهای حسن روحانی بازمیگردد؛ در آن سالها نام سازمان اطلاعات سپاه و بخصوص ریاست آن بیشتر بر زبانها افتاد. حالا، پس از چهار سال دوری از سمت رسمی، طائب دوباره به جایگاهی بازمیگردد که سال ۱۳۸۸ از آن خداحافظی کرده بود؛ سازمان بسیج؛ این بار با حکم آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای.
او سالها در وزارت اطلاعات و سپاه فعالیت کرد، مدتی فرمانده بسیج بود و سپس به مدت ۱۳ سال ریاست سازمان اطلاعات سپاه را برعهده گرفت؛ نهادی که در دوران مدیریت او به یکی از مهمترین بازیگران امنیت داخلی و پروندههای سیاسی ـ امنیتی تبدیل شد.
این انتصاب را نمیتوان فقط بازگشت یک فرمانده سابق به یک سمت قدیمی دانست؛ با توجه به شرایط کنونی کشور، این انتصاب بازگشت چهرهای است که بخش بزرگی از کارنامهاش با امنیت داخلی، اطلاعات، بسیج و ... گره خورده است.
طائبها کیستند؟
طائب متولد ۱۳۴۲ در تهران است. بنا بر روایت خودش، دیپلم ریاضی گرفته و پس از انقلاب فرهنگی میان ادامه تحصیل دانشگاهی و رفتن به حوزه مردد بود. در نهایت راهی قم شد و تحصیل علوم حوزوی را آغاز کرد. او چهار برادر دارد و یکی از برادرانش، حسین، در عملیات کربلای ۵ به شهادت رسید. روایات زیادی بیان شده که طائب پس از شهادت برادرش حسین، نام او را جایگزین نام خود که «حسن» بوده کرده است؛ با این وجود خود طائب درباره این موضوع سکوت کرده است اما روزنامه جوان نزدیک به سپاه پاسداران سالها قبل در گزارشی این موضوع را تایید کرده بود.
برادر دیگر «علی» بود؛ او دانشجوی رشته فیزیک دانشگاه تهران بود و بعد از انصراف به حوزه علمیه قم رفت. علی طائب نماینده سابق ولی فقیه در قرارگاه ثارالله بود و تیرماه ۱۴۰۴ چند روز بعد از پایان جنگ ۱۲ روزه درگذشت.
برادر دیگرش بیشتر از سایر برادران معرف حضور است؛ «مهدی طائب». او پس از کلاس ششم، به حوزه رفت. «مهدی طائب» از سال ۱۳۸۸ فرمانده قرارگاهی با نام «عمار» را بر عهده دارد؛ اطلاعات ریادی از این قرارگاه در دست نیست اما سخنرانیهای مهدی طائب شهرت زیادی را به او بخشیده است؛ شهرتی که از اظهارنظرهای شاذ و جنجالبرانگیزش میآید. از دیگر برادر طائبها اطلاعی در دست نیست.
از قم تا دستگاه اطلاعاتی
ورود طائب به ساختار امنیتی جمهوری اسلامی به سالهای نخست پس از انقلاب بازمیگردد. او پس از مدتی تحصیل در قم به تهران و سپس مشهد رفت و در ادامه به مدیرکلی اطلاعات قم رسید. بخش مهمی از سابقه او به وزارت اطلاعات بازمیگردد؛ جایی که در دوره وزارت علی فلاحیان در حوزههای امنیتی و ضدجاسوسی فعالیت کرد.
در همین دوره، طائب با نام مستعار «حاج میثم» شناخته میشد. گزارشهایی درباره فعالیت او در پروندههای حساس سیاسی منتشر شده و از جمله گفته شده است که در وزارت اطلاعات پروندهای درباره یکی از فرزندان اکبر هاشمیرفسنجانی تشکیل داده بود؛ روایتی که درباره جزئیات آن اختلاف نظر وجود دارد.
طائب که از سپاه به وزارت اطلاعات رفته بود، در زمان وزارت علی فلاحیان وزیر اطلاعات دولت هاشمی رفسنجانی، از این وزارتخانه کنار گذاشته شد.
آبان سال ۱۳۸۸، و در زمان مدیریت تیم محمود احمدینژاد بر روزنامه ایران، این روزنامه گزارشی پیرامون «مهدی هاشمی» فرزند اکبر هاشمیرفسنجانی منتشر کرد. در آن گزارش آمده بود که طائب در دولت هاشمی رفسنجانی جزو مدیران وقت ضدجاسوسی بوده است و با نام مستعار «میثم» یا «حاج میثم» شناخته میشد.
نکته اما این بود که «ایران» در گزارش خود از نام «حسن» برای طائب استفاده کرده بود. طبق این گزارش طائب در آن زمان وزارت اطلاعات، «پروندهای برای یکی از فرزندان هاشمیرفسنجانی تشکیل داده بود.» گزارش در ادامه مدعی شد که «با اطلاع رییسجمهوری وقت، طائب از وزارتخانه اخراج و به دلیل همین برخورد چکشی وی چندی خانهنشین شد.»
پس از گذراندن دورهای در بیت رهبری، به ساختار سپاه بازگشت و مسئولیت گرفت. او با حکم یحیی رحیم صفوی فرمانده کل وقت سپاه، معاون فرهنگی ستاد مشترک سپاه پاسداران شد.
نخستین حضور در بسیج
با پایان دوران فرماندهی رحیم صفوی و روی کار آمدن محمدعلی(عزیز) جعفری در اتاق فرمانده کل سپاه در سال ۱۳۸۶، طائب جانشین فرمانده نیروی مقاومت بسیج شد.
عزیز جعفری یک سال بعد از انتصابش، یعنی از سال ۱۳۸۷ و یک سال پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸، دست به تغییری فراگیر و ساختاری در چارت سپاه زد؛ بر این اساس هر استان دارای سپاه استانی شد و ساختار فرماندهی کل سپاه در تهران، در مقیاس استانی برای هر استان تشکیل شد. این تغییر مدتی بعد به ساختار بسیج هم رسید و البته اینکه نیروی مقاومت بسیج به «سازمان بسیج مستضعفین» تغییر نام داد.
اینجا بود که دیگر نام طائب برای اولین دفعات در رسانهها دیده میشد؛ اما نه با نام «حاج میثم» بلکه با نام واقعی خودش.
شاید یکی از نخستین دفعاتی که واژه «انقلاب مخملی» بر زبان یک چهره سیاسی و امنیتی در داخل کشور جاری شد، در یک سخنرانی طائب بود؛ در جمع فرماندهان گردانهای عاشورای بسیج در سراسر کشور. این واژه از آنجایی اهمیت دارد که دو سال پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ بود و قبل و بعد از انتخابات پرحاشیه، این واژه به دفعات از سوی مقامات امنیتی و سیاسی شنیده شد.
طائب در آن سخنرانی مشخصا درباره وقوع یک انقلاب مخملی در ایران صحبت میکند: «دشمنان سعی در وقوع یک انقلاب مخملی، تهاجم سیاسی، نفوذ در حاکمیت و ایجادحاکمیت دوگانه برای ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی هستند که تاکنون با استقامت و پایداری ملت ایران، تلاش دشمنان شکست خورده است».
در این دوره، طائب بیش از گذشته در معرض دید رسانهها قرار گرفت. او درباره انتخابات، اصولگرایان، امنیت داخلی و آنچه «تهدید نرم» میخواند سخن میگفت. نگاه او به سیاست داخلی، نگاهی بهشدت امنیتی بود؛ اعتراض سیاسی، رقابت انتخاباتی و فعالیت مخالفان را در بسیاری از موارد در چارچوب پروژههای دشمن برای تضعیف جمهوری اسلامی تحلیل میکرد.
تولد سازمان اطلاعات سپاه
مهرماه ۱۳۸۸ نقطه عطف کارنامه طائب بود. تنها چند ماه پس از انتخابات پرتنش ریاستجمهوری، او با حکم رهبر شهید از فرماندهی بسیج به سازمان اطلاعات سپاه رفت. همزمان با تشکیل اطلاعات سپاه، ساختار اطلاعات سپاه نیز از معاونت به «سازمان» ارتقا یافت.
طائب نخستین رئیس سازمان اطلاعات سپاه بود و ۱۳ سال در این جایگاه باقی ماند.
این دوره، مهمترین فصل زندگی امنیتی حسین طائب است. سازمان اطلاعات سپاه در سالهای ریاست طائب به یکی از بازیگران اصلی امنیت و البته سیاست ایران تبدیل شد. بازداشتهایی تحت عنوان آنچه «نفوذ» خوانده میشد برای اولین بار دز زمان ریاست طائب بر سازمان اطلاعات سپاه بود که انجام شد؛ در این دوران روزنامهنگاران متعددی تحت عنوان نفوذ بازداشت شدند و ....
بازداشت افرادی مانند جیسون رضاییان، نازنین زاغری، نزار زاکا و سیامک و باقر نمازی، در زمان مسئولیت طائب انجام شد و همین امر باعث شد تا نام این سازمان در سطح رسانههای خارجی هم به چشم بیاید.
در دولت حسن روحانی، در برخی پروندهها و مشخصا در پرونده معروف به «محیط زیستیها»، میان وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه تفاوتهایی در تفسیر و نتیجهگیری دیده میشد.
به این ترتیب، طائب از یک مدیر اطلاعاتی به یکی از مهمترین چهرههای امنیتی نظام تبدیل شد؛ چهرهای که کمتر در برابر دوربین ظاهر میشد، اما نامش پشت بسیاری از پروندههای مهم امنیتی شنیده میشد.
پایان ۱۳ سال ریاست بر اطلاعات سپاه
تیرماه ۱۴۰۱، پس از ۱۳ سال، طائب از ریاست سازمان اطلاعات سپاه کنار رفت و محمد کاظمی جای او را گرفت. دلیل رسمی این تغییر به شکل روشنی اعلام نشد، اما در فضای رسانهای و سیاسی، گمانهزنیهای مختلفی درباره ارتباط این جابهجایی با حوادث امنیتی و خرابکاریهای سالهای پایانی مدیریت او مطرح شد.
با این حال، طائب از ساختار سپاه کنار نرفت؛ و پس از ریاست اطلاعات سپاه، به عنوان مشاور عالی فرمانده کل سپاه منصوب شد؛ سمتی که نشان میداد پایان ریاست او بر سازمان اطلاعات سپاه، پایان حضورش در ساختار امنیتی جمهوری اسلامی نیست.
در این مدت نیز طائب بر خلاف دوران مسئولیت رسمیاش، در دانشگاهها حضور یافت و کمتر به میدان مصاحبه وارد میشد؛ حتی با رسانههای همسو با خودش.
بازگشت به بسیج
چهار سال بعد از کنار رفتن از ریاست اطلاعات سپاه، نام حسین طائب دوباره به سرخط رسانهها بازگشت؛ این بار با حکم رهبر سوم جمهوری اسلامی و برای فرماندهی سازمان بسیج. البته آشنایی طائب با آیتالله سید مجتبی خامنهای به سالهای فعالیت رسمی او اطلاعات سپاه و بسیج و حتی مسئولیت در بیت رهبر شهید بازنمیگردد؛ آنها از زمان جنگ ۸ ساله عراق و در قالب گردان حبیب با یکدیگر آشنایی داشتهاند.
به این ترتیب، طائب پس از نزدیک به دو دهه دوباره به همان سازمانی بازگشت که پیش از ریاست اطلاعات سپاه، فرمانده آن بود؛ اما این بار تفاوت مهمی وجود دارد: او پس از ۱۳ سال حضور در رأس یکی از مهمترین نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی، با تجربه ۱۳ سال ریاست سازمان اطلاعات سپاه به بسیج بازگشته است.