باراک راوید | آکسیوس
بنیامین نتانیاهو روز سهشنبه برای هشتمین بار از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، در دفتر بیضی با رئیسجمهور آمریکا دیدار خواهد کرد. اما نخستوزیر اسرائیل این بار در حالی وارد کاخ سفید میشود که نسبت به هفت دیدار قبلی، ضعیفتر و کمنفوذتر است.
اهمیت موضوع: در ۲۸ فوریه، ترامپ و نتانیاهو دوشادوش یکدیگر وارد جنگ شدند و به نظر میرسید هیچ اختلافی میان آنها وجود ندارد. اما تنها پنج ماه بعد، منافع دو طرف بیش از هر زمان دیگری از هم فاصله گرفته و سوءظن، دلخوری و ناامیدی متقابل نسبت به نیتهای یکدیگر افزایش یافته است.
آنچه در حال رخ دادن است: سفر نتانیاهو چند روز پس از آن انجام میشود که ترامپ حملات آمریکا به ایران را متوقف کرد و اعلام نمود فرستادگانش بار دیگر در تلاش هستند تا با حکومت ایران بر سر یک توافق مذاکره کنند.
جمعه گذشته، نتانیاهو ساعتهای طولانی را در جلسات فشرده با اعضای کابینه خود درباره جنگ سپری کرد؛ در حالی که تا حد زیادی از دیدگاهها و برنامههای ترامپ بیاطلاع بود.
این نبود هماهنگی باعث شد نتانیاهو و نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) خود را برای بدترین سناریو آماده کنند: ازسرگیری عملیات گسترده نظامی آمریکا. تنها در اواخر شب جمعه بود که اسرائیل مطلع شد ترامپ تصمیم گرفته فعلاً از حمله خودداری کند.
ترامپ به آکسیوس گفت که اگر مذاکرات شکست بخورد، همچنان احتمال ازسرگیری یک کارزار نظامی گسترده را بررسی میکند. چنین اقدامی احتمالاً شامل یک عملیات مشترک با اسرائیل، مشابه عملیات «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) در آغاز جنگ، خواهد بود.
دیدار با نتانیاهو میتواند در شرایطی که ترامپ در حال بررسی گامهای بعدی خود ــ از جمله هماهنگی احتمالی میان دو کشور ــ است، اهمیت زیادی داشته باشد.
اما نخستوزیر اسرائیل بهخوبی از این روایت آگاه است که او ترامپ را به جنگ کشاند. حتی اگر دیگر برای تغییر این برداشت دیر شده باشد، او نمیخواهد دوباره چنین تصویری از خود ارائه دهد.
پشت پرده: در ماههای نخست جنگ، ترامپ و نتانیاهو تقریباً هر روز با یکدیگر گفتوگو میکردند تا هماهنگی لازم را انجام دهند و دیدگاههایشان را مبادله کنند. اما در هفتههای اخیر تماسهای تلفنی آنها بهطور فزایندهای کمتر شده است.
به گفته منابع آگاه، نتانیاهو برای آگاهی از دیدگاههای ترامپ بیش از گذشته به مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، متکی شده است.
حتی هماهنگ کردن این دیدار روز سهشنبه نیز برای نتانیاهو آسان نبود. او میخواست هفته گذشته به کاخ سفید برود، اما نتوانست زمانی برای ملاقات دریافت کند.
جزئیات بیشتر: از زمان برقراری آتشبس ۸ آوریل، نفوذ نتانیاهو بر سیاستهای جنگی ترامپ و روند تصمیمگیری او بهتدریج کاهش یافته است.
ترامپ در اواسط ژوئن، با وجود تردیدهای نتانیاهو، یادداشت تفاهم با ایران را امضا کرد. مقامهای آمریکایی و اسرائیلی میگویند نخستوزیر اسرائیل تلاش کرد ترامپ را متقاعد کند که جنگ را ادامه دهد تا توان نظامی حکومت ایران بیش از پیش تضعیف شود، اما در این تلاش ناکام ماند.
زمانی که این توافق امضا شد، نتانیاهو علناً با آن مخالفت نکرد؛ زیرا امیدوار بود توافق بهخودیخود فروبپاشد. چند هفته بعد نیز همین اتفاق رخ داد.
ترامپ روز دوشنبه اذعان کرد که درباره ایران میان او و نتانیاهو فاصلهای وجود دارد. او در پاسخ به خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری (ایرفورس وان) و در پاسخ به این سؤال که آیا در مورد جنگ با نتانیاهو همنظر است یا نه، گفت: «اختلاف کوچکی داریم، اما خیلی به هم نزدیک هستیم.»
نمونهای روشن:
دو هفته پیش، نتانیاهو نتوانست ترامپ را متقاعد کند که از پیشبرد توافق فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه صرفنظر کند.
ترامپ روز دوشنبه در اشاره به مخالفت نتانیاهو با این معامله گفت: «هیچکس به من نمیگوید چه چیزی را باید بفروشیم یا نفروشیم. ترکیه متحد فوقالعادهای برای من بوده است. ترکیه طرفدار بزرگ اسرائیل نیست... و طرفدار بزرگ بیبی هم نیست.»
نتانیاهو همچنین از توافق هستهای که دولت ترامپ هفته گذشته با عربستان سعودی امضا کرد، غافلگیر شد. به گفته یکی از مشاوران نخستوزیر اسرائیل، او از اینکه متن توافق شامل الزام عربستان به عادیسازی روابط با اسرائیل نبود، ناامید شد؛ بندی که اسرائیلیها مدتها برای گنجاندن آن تلاش کرده بودند.
ترامپ هفته گذشته گفته بود توافق هستهای در واقع مشروط به پیوستن عربستان به «توافقهای ابراهیم» و امضای توافق صلح با اسرائیل خواهد بود. اما رئیسجمهور آمریکا روز دوشنبه اذعان کرد که هنوز درباره این موضوع با رهبران سعودی گفتوگو نکرده است.
به گفته منبعی که مستقیماً در جریان موضوع قرار دارد، انتظار میرود این توافق در هفته جاری برای بررسی به کنگره ارسال شود، اما هیچ بندی درباره عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل در آن وجود نخواهد داشت.
معنای پنهان ماجرا این روزها نتانیاهو در واشنگتن محبوبیت چندانی ندارد؛ نه در میان دموکراتها، نه در حلقه نزدیکان ترامپ و نه حتی در میان پایگاه جنبش «ماگا» (MAGA).
ترامپ در انظار عمومی میگوید روابطش با نتانیاهو همچنان بسیار خوب است. اما در محافل خصوصی، از رهبر اسرائیل ابراز نارضایتی کرده است.
بسیاری از مقامهای ارشد در حلقه داخلی ترامپ نیز با دیده تحقیر به نتانیاهو مینگرند و معتقدند او در ارزیابیهایش از جنگ بارها اشتباه کرده است.
شماری از مقامهای آمریکایی، از جمله جیدی ونس، نتانیاهو را متهم کردهاند که پیشبینیهای بیش از حد خوشبینانهای ارائه داده که هیچگاه محقق نشدهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «او میآید، وعدههایش را میدهد و بعد ما مجبور میشویم همه چیز را دوباره بررسی کنیم.»
اما... نتانیاهو در گذشته بارها توانسته است با نگرانی وارد دیدار با ترامپ شود و در نهایت در حالی جلسه را ترک کند که به خواستههای خود رسیده و ترامپ بیش از قبل با مواضع او همسو شده است.
باید منتظر چه بود؟ نتانیاهو سه ماه دیگر با انتخاباتی روبهرو است که نهتنها برای بقای سیاسی او، بلکه برای آزادی شخصیاش نیز اهمیت حیاتی دارد.
او میخواهد ترامپ از وی حمایت علنی کند، اما تاکنون رئیسجمهور آمریکا چنین کاری نکرده است. در هفتههای اخیر خبرنگاران چهار بار از ترامپ پرسیدهاند که آیا از نتانیاهو حمایت میکند یا نه، اما او هر بار از اعلام حمایت صریح خودداری کرده است.
ترامپ نتانیاهو را «یک نخستوزیر بزرگ در دوران جنگ» توصیف کرده، اما هر بار این توصیف را با فعل و ادبیاتی به کار برده که به گذشته اشاره داشته است.
در حال حاضر قرار است دیدار ترامپ و نتانیاهو بهصورت خصوصی و بدون حضور رسانهها برگزار شود. اما اگر ترامپ تصمیم بگیرد در برابر دوربینها ظاهر شود، نتانیاهو ممکن است با یک عکس یادگاری پیروزمندانه کاخ سفید را ترک کند؛ یا شاید هم با سرزنشی علنی و تحقیرآمیز، مشابه آنچه برای ولودیمیر زلنسکی رخ داد، مواجه شود.