سازمان حقوق بشر ایران
۶ مرداد ۱۴۰۵
رسانههای حکومتی در ایران از اجرای حکم اعدام دو تن از بازداشتشدگان در ارتباط با اعتراضات میدان علیخانی واقعدر ملکشهر اصفهان در ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، به نامهای ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی، در ملأعام خبر دادند.
در ساعات اولیه بامداد سهشنبه شمار زیادی از شهروندان در نزدیکی محل آمادهشده برای اعدام در میدان علیخانی اصفهان تجمع کرده بودند تا مانع اجرای احکام شوند، اما با برخورد خشونتآمیز مأموران سرکوبگر روبهرو شدند.
پیشتر در نخستین مورد اجرای حکم اعدام در ارتباط با اعتراضات دیماه نیز که در دوره جنگ ۴۰روزه انجام شد، در گزارشها آمده بود که صالح محمدی، سعید داودی و مهدی قاسمی «در حضور جمعی از مردم» اعدام شدند؛ اما اعدامهای امروز نخستین اعدامهای در ملأعام بودند که در سال ۲۰۲۶ ثبت شدند.
سازمان حقوق بشر ایران ضمن محکومکردن قاطع این اعدامها، از جامعه بینالملل، بهویژه کشورهایی که با جمهوری اسلامی روابط دیپلماتیک دارند، میخواهد که هزینه سیاسی این اعدامها را افزایش دهند.
محمود امیریمقدم، مدیر این سازمان دراینباره گفت: «جمهوری اسلامی با توسل دوباره به شیوه قرونوسطایی اعدام در ملأعام، میکوشد تا با ایجاد رعب و وحشت در جامعه، مانع شکلگیری اعتراضات آینده شود. اعدام در ملأعام شکلی بیرحمانه از ترور حکومتی است که جامعه جهانی نباید آن را تحمل کند. اعدامهای در ملأعام امروز باید با محکومیتی صریح، قاطع و بیابهام ازسوی جامعه جهانی روبهرو شود.»
براساس گزارش خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضائیه جمهوری اسلامی، ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی صبح امروز، سهشنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵، در مکانی نامشخص به دار آویخته شدند. اما در گزارشهای خبرگزاری مهر و همشهری آمده است که این اعدامها «با حضور مردم» و بهصورت علنی اجرا شدهاند. ویدیوهای منتشرشده در فضای مجازی نشان میدهد که اعدامها در میدان علیخانی اصفهان، محل وقوع جرم ادعایی متهمان، اجرا شدهاند.
در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، میدان علیخانی یکی از کانونهای اعتراضات در اصفهان بود. مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کردند که در جریان رخدادهای ۱۸ دیماه در این مکان، چهار نفر از مأموران نیروی انتظامی کشته شدهاند. سازمان حقوق بشر ایران پیشتر در گزارشی، بهنقل از منابع آگاه، خبر داده بود که در ارتباط با کشته شدن این چهار نیروی امنیتی، ابتدا ۶۲ نفر بازداشت شدند و بین یک تا سه ماه تحت بازجویی و شکنجه قرار گرفتند.
یک منبع آگاه پیشتر درباره پرونده میدان علیخانی اصفهان به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «بسیاری از متهمان این پرونده حتی محاکمههای درستوحسابی نداشتند. جلسات دادگاه از داخل زندان و از طریق تماس تلفنی یا تصویری برگزار شد، بدون اینکه هیچ وکیلی، حتی وکیل تسخیری، حضور داشته باشد. متهمان در یک اتاق، فقط خودشان بودند و دو مأمور و قاضی هم آن طرف خط بود. احکام بیشترشان هم در شعبههای ۹ و ۳۹ دیوانعالی کشور تأیید شده است.»
در ۲۸ تیرماه، رسانههای حکومتی از اجرای حکم اعدام عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، شهروند افغانستان، در ارتباط با وقایع آن شب خبر دادند. در آن گزارشها آمده بود که «برای ۱۶ نفر در این پرونده کیفرخواست صادر شد». سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی که ۳۰ تیرماه منتشر کرد، به هویت ۱۳ نفر از دیگر متهمان این پرونده، ازجمله ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری، اشاره کرده است.
ابوالفضل سپاهی ۲۵ ساله و اهل اصفهان بود. پسرعمویش، علیرضا سپاهی نیز یکی دیگر از متهمان همین پرونده است. امیرحسین صفری نیز اهل اصفهان، ۲۸ ساله و دارای معلولیت جسمی بود. او چند سال پیش درپی یک حادثه، توانایی استفاده از دست چپش را از دست داده بود.
براساس گزارش میزان، این دو معترض به اتهام «عضویت در گروههای باغی علیه امنیت ملی، محاربه از طریق کشیدن سلاح و ایجاد رعب، وحشت و ناامنی در جامعه، افساد فیالارض ازطریق اقدام علیه تمامیت جسمانی افراد و ارتکاب اعمالی که موجب اخلال شدید در نظم عمومی و امنیت کشور شده، تخریب و تحریق اموال عمومی با هدف اخلال در نظم و امنیت جامعه و دیگر اقدامات مجرمانه که منجر به شهادت چهار نفر از مأموران حافظ امنیت نیروی انتظامی شد»، به اعدام محکوم شدند.
رسانههای حکومتی ۳ بهمن ۱۴۰۴ اعترافات اجباری این دو زندانی را با چهرههای محوشده و نامهای تغییریافته پخش کردند تا هویتشان پنهان بماند. این اعترافات اجباری بخشی از یک ویدئوی تبلیغاتی با عنوان «مستند شوک: اتفاقات دیماه ۱۴۰۴ اصفهان» بود.
پس از اجرای احکام اعدام، خبرگزاری میزان نیز بخشهایی گزینششده از بازسازی صحنه جرم و روند محاکمه این دو زندانی را منتشر کرد.
سازمان حقوق بشر ایران پیشتر استفاده نظاممند از شکنجه و نقض دادرسی قانونی و حق برخورداری از محاکمه عادلانه در پروندههای مجازات اعدام را مستند کرده است. این سازمان ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ هشدار داد که قوه قضاییه جمهوری اسلامی با استفاده ابزاری از وکلای مورد تأیید خود، روند صدور و اجرای احکام اعدام معترضان بازداشتشده را تسهیل و تسریع میکند.
خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام نیز بهطور مستمر با تهدید و فشار روبهرو میشوند تا از اطلاعرسانی و سخن گفتن درباره پرونده عزیزان خود خودداری کنند.
ویدیوهای منتشرشده در فضای مجازی در ساعتهای پایانی دوشنبهشب، آمادهسازی برای اجرای اعدامها در میدان علیخانی اصفهان را نشان میدادند. درپی آن، گروههایی از مردم در اصفهان برای اعتراض به اجرای اعدامهای برنامهریزیشده، در محل تجمع کردند. براساس ویدیوها و گزارشهای غیررسمی، این دو معترض همزمان با اذان صبح، حدود ساعت ۳:۴۰ بامداد به وقت محلی، به دار آویخته شدند. شهروندان معترض به اجرا اعدامها نیز با سرکوب خشونتآمیز نیروهای حکومتی روبهرو شدندو براساس گزارشها، چند نفر از آنان بازداشت شدهاند.
از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون،دستکم ۲۶ نفر در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ اعدام شدهاند؛ این افراد به ترتیب زمان اعدام عبارتاند از: صالح محمدی، سعید داودی، مهدی قاسمی، امیرحسین حاتمی، محمدامین بیگلری، شاهین واحدپرست کلور، علی فهیم، امیرعلی میرجعفری، عرفان کیانی، ساسان آزادوار، ابراهیم دولتآبادینژاد، مهدی رسولی، محمدرضا میری، محمد عباسی، عباس اکبری فیضآبادی، اشکان ملکی، مهرداد محمدینیا، فتحالله آوری، جواد زمانی، ابوالفضل ساعدی، محمد امینی دهاقانی، عرفان اسفندیاری، گلمحمد محمدی، مهدی خانکی، ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی.
در همین بازه زمانی، مهراب عبداللهزاده و عارف خوشکار، دو تن از معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، نیز اعدام شدند.
اعتراض شهروندان
شماری از گزارشهای شهروندی و ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی نشاندهنده تجمع تعداد زیادی از شهروندان معترض به این اعدامها در خیابانهای اطراف محل اعدام و حضور سنگین مأموران و جو متشنج در محل حکایت دارند.
در برخی از این ویدئوها سر داده شدن شعارهایی از سوی تجمعکنندگان، همزمان با پخش «اذان صبح» به هنگام اعدام، و عبور نیروهای امنیتی با موتورسیکلت از میان جمعیت دیده و شنیده میشود.
نیروهای امنیتی اصفهان با شوکر و شلیک گلوله سعی در متفرق کردن مردم معترض که طی ساعات گذشته در این میدان تجمع کرده بودند.
گفته میشود در جریان این اعتراضات یک زن کشته شده است. اما دادگستری اصفهان در اطلاعیهای اعلام کرده «گزارشی مبنی بر کشتهشدن زنی با هویت عنوان شده در محل مورد نظر واصل نشده است».
روشن نیست آیا کسی با هویت دیگری در اعتراضهای میدان علیخانی کشته شده یا نه.