بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

بخش دوم و پايانی

انقلاب مشروطيت، رويداد ناتمام تاريخ ايران

جمشيد طاهری‌پور


iran-emrooz.net | Tue, 12.08.2008, 7:21

    اگر يک سده پيش، از رهگذر تبديل "قانون شرع" به "قانون جديد"، ايران توانست به "حکومت قانون" دست يابد، در شرايط امروز، هرگونه گذاری در برپائی دولت دموکراسی و حقوق بشر در ايران، در گروی بيرون راندن "شرع" از متن قانون و ساختار حکومت در ايران است. تأمل در تجربه انقلاب مشروطيت به اين رويکرد سياسی الهامی نو می‌بخشد و آن پيکار در راه رفع دولت دينی و برپائی دموکراسی و حقوق بشر در ايران بر بنياد "مبانی انديشه تجدد"؛ يعنی در افق هستی شناختی و انسان شناختی "مدرنيته" است.

اين آگاهی که روشنگران صدر مشروطيت از "مبانی انديشه تجدد" آگاهی نازلی داشته‌اند و نتوانستند از منظر آن، در روياروئی با "مبانی مفاهيم نظام سنت قدمائی"، ميدان جدالی باز کنند و از آن پيروز بدر آيند، يک روشنگری بايسته است. بايسته است آن را فراخوان ضرورت جنبش نوين روشنگری درک کنيم و به سهم خود در راه برپائی آن بکوشيم.

همان طور که در بخش نخست گفتم؛ انقلاب مشروطيت صورت جدالی از "جديد" و "قديم" در ايران بوده است و من با آگاهی زمانه خود آنرا در راستای حرکت و پيشروی ايران در راه "تجدد" درک می‌کنم. يکی از ارزش‌های بزرگ رهبران تجددخواه انقلاب مشروطيت عبارت از اين بوده است که آنان در انديشه به ضرورت دستيابی ايران به تجدد، توفيق آن را يافتند که اولا" از اين ضرورت در زمان خود تعريف مشخص به دست دهند؛ اين تعريف مشخص "حکومت قانون" بود. ثانيا" آنان در پرتوی شناخت عينی و واقعی از ايران، و نيز "جهان" روزگار خود، توانستند ميان سنت و تجدد، چنان نسبتی برقرار کنند که می‌توانست همه نيروها و امکانات موجود را برای تحقق "حکومت قانون"، همرأی و همراه کند. اين توانائی درخشانی بود که نبايد در تاريک روشن اينکه؛ "درک چندانی از مبانی تجدد نداشتند" و به "تقليل گرائی اسلامی" در غلطيدند، ناديده گرفت. درخشش توانائی آنان برخاسته از اين روشنرائی بود که اول به ايران بمثابه يک "مفهوم" و سپس به خود می‌انديشيدند! ميان ايران و آن "خود" که بودند، فاصله-ای موجود بود و هم از اين رو می‌توانستند ايران را ببينند و در نسبت "خود" با "ايران"، ايران را انتخاب اول بشناسند!

ايران يک مفهوم است و اين مفهوم را سه گونه "نظام مفاهيم" ساخته و پرداخته است:

- نظام مفاهيم سنت ايرانشهری
- نظام مفاهيم سنت اسلامی- عرفانی
- نظام مفاهيم سنت تجدد خواهی

نه تنها "پايداری ايران" بلکه "انحطاط ايران" نيز پی آمد مناسبات بغرنج و پيچيده ميان اين نظام‌های سه گانه "سنت" است! می‌توان تاريخ را کاويد و ديد که چگونه هريک در ديگری تداوم پيدا کرده و در عين حال کوشيده است ديگری را از آن خود و با خود سازگار کند. سير اين فرايند بر اين مدار بوده است که "کهنه" در "نو" تداوم پيدا کرده و "نو" به انحلال خود در "کهنه" تن سپرده است! چنان که ايرانشهری در اسلامی تداوم پيدا کرده و با واداشتن اسلام به سازگاری با خود، تشيع را بعنوان اسلام ايرانی ساخته و پرداخته است! کما اين که دميدن روح تشيع در کالبد جنبش مشروطه، "حکومت قانون" می‌آفريند و از پس خود، حکومت اسلامی بيرون می‌دهد.

بغرنج ايران جامعه‌ای‌ست که در آن "امور نا همزمان"، حضوری "همزمان" دارند و بغرنجی انسان ايرانی در "همزمانی نا همزمان‌ها" در او است! جامعه ايران در عين حالی که يک "جامعه عرفی" است، "جامعه سنتی" است و انسان ايرانی را نه می‌توان "جديد" و نه می‌توان "قديم" ارزيابی کرد. در حقيقت نه قديم قديم است و نه جديد جديد؛ هم قديم است و هم جديد! :"يک توده در حال فسخ و تجزيه... يک مخلوط نامتناسب عجيب" است. انحطاط امروز ايران برساخته-ی چنين انسانی است.

بحران آگاهی سياسی در ايران پی آمد اين واقعيت است که ديالکتيک ناظر بر مناسبات اين سه گونه "نظام سنت" که هريک مفاهيم، سياست و نيروهای اجتماعی خود را دارند، هيچگاه شناخته نيآمده است. می‌توان با نشانه‌ها و شناسه‌های عينی مدلل کرد که اين هرسه نظام سنت ايرانی، دارای سرشت "ايمانی" هستند. تا آنجا که من فهميده-ام؛ مفهوم "دينخوئی" در معنای "ناپرسائی" و "امتناع تفکر" به ترتيبی که آقای "آرامش دوستدار" به دست داده است، مفهومی عاطف بر همين سرشت است که آن را به تعريف در آورده و در حيطه شناخت و آگاهی ما قرار می‌دهد.

برون رفت ايران از انحطاط سياسی در گروی سايش "دينخوئی"- تو بخوان جنبه نسبی پيدا کردن دينخوئی - در اين نظام‌های سه گانه سنت است که تا امروز باقی هستند و در افکار و کردار ايرانيان حضور دارند! هريک از اين نظام‌های سه گانه، در قياس با ديگری دارای استعداد تحول متفاوت است و در درون خود و در مناسبات با ديگری –البته با نسبت‌های متفاوت- حامل گرايش‌های متضاد و حتی متنافی می‌باشد، در مجموع می‌توان گفت که در آنها عمدتا" با تعصب و تاريک انديشی و ندرتا" با تسامح و روشنرأئی روبرو هستيم.

سايش دينخوئی از اينرو برای برون رفت ايران از "انحطاط سياسی" راه می‌گشايد که در هرسه نظام سنت، به رشد "عقلانيت جديد" مساعدت می‌رساند و بار مواجهه ايمانی را به سود مواجهه عقلانی کاهش می‌دهد و در لايه‌های مستعد تر مواجهه عقلانی را جايگزين مواجهه ايمانی می‌کند. در اين فرايند است که انسان ايرانی از "فسخ و تجزيه" می‌رهد و مناسبات آنها از مدار نفی و انکار به محور پذيرش و همزيستی تمايل پيدا می‌کند، پس راهی گشوده می‌آيد که اين سه نظام سنت – به تقريب محال؛ کلا" و به احتمال زياد، قسما"- يکديگر را در تفاوت‌هائی که دارند به رسميت بشناسند، با يکديگر وارد ديالوگ شوند و در موقعيت شناخت "بحران" و جستجوی راه برون رفت آن قرار گيرند. منطقا" می‌توان اين استنتاج را به دست داد که "امکان" گشوده آمدن چشم اندازی در برون رفت از بحران آگاهی سياسی، در گروی پيدائی همين "موقعيت" است. پس بايد روی شرايطی متمرکز شد که استعداد شکل دادن به اين "موقعيت" را دارا هستند:

سه رويداد بزرگ در مقياس ايران و جهان، انسان ايرانی را در موقعيت تأمل و بازانديشی قرار داده است:
- انقلاب اسلامی در ايران و استقرار "حکومت اسلامی" در کشور
- فروپاشی اتحاد شوروی و ابطال لنينيسم بمثابه ايدئولوژی جزمی و توتاليتر در "چپ ايران"
- انقلاب اطلاعات و ارتباطات- انقلاب ديجيتالی- و ورود جهان به دوران "گلوبال"

می نوان در اين باره سخن بسيار گفت اما به طرح فشرده-ای بسنده می‌کنم:

"اتفاق" انقلاب اسلامی در ايران و استقرار حکومت اسلامی در کشور، موجب آن گرديد تا بسياری از "مفاهيم نظام سنت قدمائی"- اين اصطلاح را آقای طباطبائی به ميان آورده و من آنرا باورهای شيعه اثناعشری مراد می‌کنم که در چپ و ميانه و راست سکولار ايران نيز حضور سنگين دارد - صورت عينی و بيرونی پيدا کرده و در قالب نظام حقوقی - سياسی حاکم؛ اشکال نهادينه به خود بگيرند. پيش از اين "اتفاق" مفاهيم مذکور صورت ذهنی و درونی داشتند و انسان ايرانی چندان با آن آميخته بود که امکان "فاصله" از آن و مجال ديدن و سنجش آن را نداشت. اکنون برای ميليون‌ها اذهان ساده نيز تعارض بنيادين اين "مفاهيم" با نيازهای مادی و معنوی انسان امروز، قابل تشخيص و تميز است و در گستره‌ی بزرگی به فاصله گرفتن از آنها و زوال شأن قدسی دين، راه برده است. نه تنها جنبش دموکراسی و حقوق بشر و حقوق شهروندی، بلکه پديدارهای نوظهور "نوانديشی دينی" و "روشنفکری دينی"،- که از يکديگر تغذيه می‌کنند - قبل از هرچيز بازتاب بحران فروپاشی مفاهيم نظام سنت قدمائی است که "اسلام بعنوان دين مبتنی بر شريعت در کانون آن قرار دارد". بی دليل نيست که تب و تاب اين "بحران"، نه تنها همه-ی لايه‌های "اسلام سياسی"، بلکه همه کسانی را که "دغدغه دين" دارند، در بر گرفته است!

بازشناسی مفاهيم نظام سنت ايرانشهری و بدست دادن تأويل و تفسير‌های نوظهور از آن - که عمدتا" در صفوف جنبش مونارشيک ايران سر راست کرده است- در شعاع "اتفاق" انقلاب اسلامی و بمثابه واکنش در مقابل آن، قابل ارزيابی است. در اينجا نيز ما با انسان ايرانی در موقعيت تأمل و بازانديشی روبرو هستيم که در يکسوی آن سلطنت طلبان ناسيوناليست راست سنت گرا و در سوی ديگر آن مشروطه خواهان ناسيوناليست ميانه و راست، صف آراسته‌اند. جنبه پنهان اين منازعه آشکار ، جدال بر سر گذشته گرائی و آينده نگری است و تبيين "مشروطه نوين" بر بنياد اصول و ارزش‌های "مکتب آزادی"، نمايان ترين دستاورد تاکنونی آن می‌باشد.

در چپ ايران، "اتفاق" انقلاب اسلامی و تقارن آن با فروپاشی "سوسياليسم مدل روسی" به ابطال "لنينيسم" راه برده است. از درون ورشکست ايدئولوژی جزمی و توتاليتر، سوسيال دموکراسی قد برافراشته است. اين گرايشی بالنده و متعلق به آينده چپ ايران است. جنبه-ی پنهان منازعه آشکاری که در چپ ايران جريان دارد، جدال بر سر مبانی انديشه تجدد است که بيش از پيش بر سر درک و دريافت از مفاهيم و مضامين ناظر بر اعلاميه جهانی حقوق بشر و بيانيه حقوق شهروندی، تمرکز يافته و می‌يابد. در اينجا نيز "قديم" گرايان و "جديد" انديشان صف آراسته‌اند!

گذر ايران از انقلاب مشروطيت به انقلاب اسلامی و عبور جهان از دوران "جنگ سرد" به "گلوباليسم"، همه-ی آن "مفاهيم" که "اپوزسيون قديم"را به تعريف در می‌آورد، زير پرسش قرار داده است! رويداد جهانی اخير بر شالوده انقلاب ارتباطات و اطلاعات صورت پذيرفته و دورافتاده ترين و عقب مانده ترين مناطق جهان را در مدار اقتصاد جهانی و تمدن جهانشمول "غرب" قرار داده است. ويژگی بارز جهان گلوبال ضرورت همسوئی گريز ناپذير نه تنها دولت‌ها و ملت‌ها بلکه تمدن‌ها و فرهنگ‌ها و اديان است، از اينرو جداسری و دشمن خوئی با جهان غرب، فضای حياتی برای ايران را تنگ و تنگ تر می‌کند و انزوا و عقب ماندگی افزون و فلاکت محتوم ببار می‌آورد و حتی خطر نابودی ملی را در افق نمايان کرده است. اين روند در کنار گشوده شدن پنجره-ای به جهان مدنيت غرب در خانه‌های ايرانيان که انقلاب رسانه-ای و ديجيتالی آنرا ممکن کرده، بر زمينه تضاد و تعارض نسل‌های جوان با نسل‌های پير که در ايران خصلت فراگير پيدا کرده، مبانی ناظر بر "مفاهيم نظام سنت قدمائی" - تو بخوان اصول سنگ شده-ی شيعه اثناعشری - و ناسيوناليزم دينخوی غرب ستيز ايرانی - ملی گرائی شيعی - را زير سوأل برده و به چالش نوپديد فرا خوانده است؛ چالشی که با دامنه و عمق اين چنين، در تاريخ ايران سابقه نداشته است. رويکرد دولت آخرالزمانی را همه می‌دانيم، ليکن شمار بزرگی از ايرانيان پذيرفته‌اند که " صدر تاريخ ايران را ذيل تاريخ غرب"، نگاه کنند و از آن جداسری و دشمن خوئی و ستيز تباهی آور که انقلاب مشروطيت را به انقلاب اسلامی دوخت، دست بشويند.

در نقطه-ی تلاقی و تأليف اثرات و پی آمدهای سه رويداد بزرگ در مقياس ايران و جهان، انسان ايرانی ايستاده است. صورت آشکار اين تلاقی و تأليف، "بحران کنونی در وجدان ايرانی" است که "فسخ و تجزيه" او را به نهايت رسانده، جامعه را در انحطاط دامنگستری فرو برده و به بحران آگاهی سياسی در "اپوزسيون" ابعاد فراگير تباهی آور داده است. ايران در تمام زمينه‌ها در مداری "غيرعادی" قرار گرفته و "همزمانی امور ناهمزمان" در حيات مادی و معنوی مردم ايران چندان دامن گشوده که "ملت" در "گذشته" و "آينده" شقه شقه و پاره پاره شده است؛ معنای "زمان" گم شده و ايرانيان در گم شدگی معنای زمان و در سرگشتگی ميان "قديم" و "جديد"، از "حال" جدا افتاده، در هيأت "توده... يک مخلوط نامتناسب عجيب"، در گنداب "فسخ و تجزيه"، از شناسائی و بجا آوردن خود بازمانده‌اند! اما اين صورت آشکار بحران، يک سيمای پنهان نيز دارد:

از درون بحران و گنداب انحطاط دامنگستر کنونی، وجدان روشنرأی ايرانی در حال سربرافراشتن است! در تمام لايه‌های اجتماعی و سياسی ايران و در صفوف گرايش‌های رنگارنگ دينی، قومی، زبانی و فرهنگی ايرانيان، شماری به نگاه به خود و گفتگو با خود روی آورده‌اند و اهتمامی داشته‌اند که از منظر مبانی انديشه تجدد، "خود داشته‌ها" را بازبينی و بازانديشی کنند. آنها در گسست و پيوست با "آنی" که در گذشته بودند، به شناختی "نو" از خود در امروز دست يافته‌اند که وجود ديروزين، ناخويشيار و در چشم-شان، "من سابق" می‌آيد. – در نزد آقای آرامش دوستدار اين خود شناسی و بازيابی با مفاهيم "خود پسين" و "خود پيشين" تبيين شده است- شکل گيری مفهوم "من سابق"- خود پسين- دارای اهميت اساسی است زيرا حامل استعدادی است که "دينخوئی" را نقض می‌کند.

مدرنيته؛ بازيافت خود در زمان و بيرون جهيدن از زندان سايه‌ها و سيطره‌هاست و در حقيقت بازيافت خود در "مقام فرد" است. تکوين مفهوم "من سابق"- خود پسين- دارای اهميت اساسی است، زيرا بيانگر تشکيل فرايند "فرديت" در اذهان ايرانيان روشنرأی است. دستيابی به "خودپيشين" در اين فرايند، به شروط و الزاماتی مبتنی است که در کانون آن "شجاعت آموختن" قرار دارد. شاخصی که نشان می‌دهد، شجاعت آموختن به تکوين "خود پيشين" در "مقام فرد" نايل آمده، يعنی فرايند فرديت را در "سوژه" به فرجام رسانده است، "بدر آمدن آدمی ست از نابالغی خود کرده‌اش". اين تولدی ديگر برای "روشنفکری" ايران است، زيرا روشنفکر ايرانی را از موقعيت "نينديش"؛ که دين و ايدئولوژی را عقل منفصل خود می‌دانست، به موقعيت "انديشه ورز صاحب عقل خود بنياد" انتقال می‌دهد. " نابالغی يعنی ناتوانی در به کار بردن فهم خود بدون رهنمود ديگری. نابالغی هنگامی خود کرده است که علت آن نه کاستی فهم بلکه کاستی عزم و دليری در به کاربردن فهم خويش بدون رهنمود ديگری باشد". از اين ملاحظات اين بر می‌آيد که در انديشيدن به پرسش "امتناع تفکر در فرهنگ دينی"، - همانگونه که فيلسوف انديشيده - بايسته آن است که آنرا "آستان تفکر" درک کنيم و با برخوردار کردن خود از "عزم ودليری" برای بيرون جهيدن از "فرهنگ دينی" و "ايدئولوژی جزمی"، فرايند ابطال "محال بودن تفکر" را شکل ببخشيم! اثبات "محال بودن تفکر"، ناتوانی و ترس و تسليم در برابر "کاستی عزم و دليری در به کار بردن فهم خويش" است، و اين در حالی است که آموزه درست و درست ترين آموزه، اين است: "در به کاربردن فهم خويش دليری ورز همانا گزينسخن روشنگری ست". (آرامش دوستدار- درخشش‌های تيره- در پيشباز از ايمانوئل کانت: روشنگری چيست؟)

اگر دريافت "محال بودن تفکر"، سخنی از سر تفريط است، اين ادعا که ما "هزار سال تفکر داشته-ايم"، سخنی به گزاف است! هيچکس منکر هزار سال الهيات انديشی ايرانيان نيست. سخن بر سر فلسفه انديشی است که هر زمان خواست سرراست کند، تکفير و سنگسار-اش کرده-ايم!

تکوين مفهوم "من سابق"- خود پسين- نه تنها بيانگر تشکيل فرايند "فرديت" در اذهان روشنفکران روشنرأی ايران است بلکه به نوبه خود مبيين يک تجربه هستی شناختی است. اين پديداری انديويدوآل است و هرکس به ترتيبی اين تجربه را از سر می‌گذراند. نکته اين است که نبايد از سرشت فردی بودن اين تجربه، بی اهميت بودن آن را نتيجه گرفت زيرا با شناخت خود در مقام "فرد"، از آن "طريقت" که انسان را از "جهان اجتماعی" بيرون می‌راند، و "رنگ تعلق" از او می‌ستاند، و در"وادی حقيقت" تنها و گمگشته-اش می‌کند، خارج می‌شويم. پس شأن "انسان معاصر" را پيدا می‌کنيم که "در جهان اجتماعی زندگی می‌کند"، اصالت "جهان واقع" را می‌پذيرد، "حقيقت" را دستياب می‌شناسد و پذيرای "واقعيت"، در تمام "رنگ تعلق" آن است، و آن را موضوع تفکر و شناسائی خود قرار می‌دهد. طی اين تجربه است که از اقليم هستی شناختی "قديم"؛ يعنی اقليم "خيال" و "مثال"، به جهان هستی شناختی "جديد" گذر می‌کنيم. جالب است اگر توجه دهم که فرايند تشکيل فرديت و تجربه هستی شناختی، با گسست از "بينش باطنی" و "آگاهی ايدئولوژيک"- که آگاهی کاذب است- همراه بوده و با رويکردی نقاد، بازگشت به سنت روشنگری صدر مشروطيت را در پی دارد. به اين ترتيب "روشنگری نوين" به عنوان ادامه "روشنگری صدر مشروطيت"؛ در اين وجه تمايز و تعالی دارد که هدف خود را آگاهی به "مبانی انديشه تجدد" می‌شناسد، " خود داشته"‌ها را که عمدتا" از جنس "مفاهيم قدمائی" و "ايدئولوژی جزمی" هستند، در پرتو "عقل خودبنياد" و "آگاهی زمانه خود" نقد می‌کند و الهام بخش پيکار برای رفع دولت دينی و استقرار دموکراسی و حقوق بشر در ايران، در افق هستی شناختی و انسان شناختی مدرنيته است.

تذکر اين نکته حائز اهميت خاص است- "خاص" تجربه-ی ايران است، در "غرب" جور ديگر بود- که تکوين مفهوم "من سابق"- خود پسين-، بمثابه نقطه آغاز فرايند دستيابی به هستی شناختی و انسان شناختی مدرنيته، در ميدان علايق "سابق" و در متن مفاهيم "قديم"، صورت نمی‌پذيرد بلکه با خروج از ميدان جاذبه "قديم" و از پی فاصله گرفتن از بستگی‌های "سابق"، شروع به شکل گيری می‌کند. خروج و فاصله، اتفاقی عارضی است و رويداد‌های سه گانه که پيش‌تر شمردم، آن را بر ما عارض ساخته است. "مفاهيم جديد" از پی آن می‌آيد و اگر در امروز، برساخته-ای "نازل" به نظر می‌آيد، موألفه‌های نخستين هستند در راه تبيين يک فرهنگ "جديد" و سکولار. در معنائی دقيق تر می‌توانم بگويم که سايش "دينخوئی"؛ در همان معنای "ناپرسائی" و "امتناع تفکر" تا آنجا "امکان" پذير است که به "تأسيس جديد"؛ يعنی دستگاه انديشگی "مدرنيته" ابتناء پيدا می‌کند. بر پايه چنين شناختی بايد تأئيد کرد که هر بحثی در قلمروی "خود داشته‌ها" در صفوف اسلامگرايان و آتئيست‌ها و خيل عرفی مسلکان ايران، " تنها با تکيه بر مبانی انديشه تجدد، می‌تواند معنائی داشته باشد".

گفتار خود را خلاصه می‌کنم: "امتناع تفکر در فرهنگ دينی"؛ فراخوان "پرسائی" و "آستان تفکر" است. در انديشيدن به پرسش "امتناع تفکر در فرهنگ دينی"، "امکان" آن وجود دارد که چشم اندازی در برون رفت از بحران آگاهی سياسی، به روی "اپوزسيون" گشوده آيد. بر پايه شرايطی که انسان ايرانی را در آستان "تأمل و بازانديشی" قرار داده، سايش "دينخوئی" آن "امکان" است که با پاهای "خودشناسی"، با ابتناء به "تأسيس جديد"، به انسان شناختی و هستی شناختی "جديد" راه تواند برد. پس آن "توان" تراکم می‌يابد که از زندان هزارقفل "فرهنگ دينی" بيرون بجهيم و جنبش "روشنگری نوين" را برپا داريم؛ يک جنبش بيدار کننده وآگاهی و هستی بخش، که با جاری شدن در صفوف جامعه روشنفکری ايران، چشم اندازی در برون رفت از بحران انحطاط، به روی "اپوزسيون" خواهد گشود و به او الهام نو خواهد بخشيد و آن پيکار در راه رفع دولت دينی و برپائی دموکراسی و حقوق بشر در ايران بر بنياد "مبانی انديشه تجدد"؛ يعنی در افق هستی شناختی و انسان شناختی "مدرنيته" است.

اميدوارم خواننده اهل تأمل دريافته باشد که انديشيدن به پرسش "امتناع تفکر در فرهنگ دينی" زايای پرسش تازه-ای است که نسبت سنت و مدرنيته در ايران را در شرايط جهان گلوبال، موضوع انديشيدن قرار می‌دهد.

*

ايکاش می‌توانستم با الهام از غيرت ميهن دوستی و مردم خواهی روشنگران و کوشندگان انقلاب مشروطيت ايران، شمه‌ای در نکوهش حال و احوال امروز خود-مان می‌نوشتم که مسئوليت ميهنی، غيرت مردم دوستی و شهامت مدنی در پيکار عليه خودکامگی و تبعيض و بی عدالتی در ايران، به حداقل رسيده و در بسياران زايل شده است! معذرت می‌خواهم که دست نداد!! و... تو حديث مفصل بخوان از اين مجمل.



بخش دوم و پايانی
ج- ط
۱۴ مرداد ۸۷

بخش نخست مقاله

--------------------

(*): من در اين مقاله به طور نمايانی به اهل تحقيق و انديشه ايران؛ نظر داشته و به ويژه از مفاهيم و استنتاج‌هائی که محققين و انديشه پردازان ارجمند؛ آقايان: آرامش دوستدار- رامين جهانبگلو- محمد رضا فشاهی- سيد جواد طباطبائی - ما شاء الله آجودانی و نيز "صادق هدايت" در آثار خود به دست داده‌اند، استناد‌هائی آورده‌ام. همه عبارات و اصطلاحاتی را که در "گيومه" گذاشته‌ام؛ متعلق به اين آقايان يا دريافتی از آثار آنها است. پيداست که من تلقی خاص خود را نوشته‌ام و به هيچ رو اين ادعا را ندارم که عبارات و اصطلاحات را همان طور درک کرده‌ام که آنها انديشيده و درک کرده‌اند! من برای کار خود دليل و منطقی دارم و آن بهرمند کردن "انديشه سياسی"، از دستاورد‌های نظری اهل تحقيق و انديشه ايران است. در سياسی نويسی نسل از شمار من، فروغی نيست! اما می‌توان اين تيرگی و تاريکی را با "شجاعت آموختن" روشنائی بخشيد و از تاريک گوئی‌های خاموشی آموز و سترون کننده، فاصله گرفت.



نظر شما درباره این مقاله:


Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.