چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۷ - Wednesday 12 December 2018
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

پیشنهادهایی برای خروج از بحران دلار / پدرام سلطانی

iran-emrooz.net | Fri, 28.09.2018, 20:35

پدرام سلطانی، فعال بخش خصوصی و کارشناس اقتصادی، در یادداشتی تلگرامی نوشت:

روند افزایش نرخ ارز آهنگ سریع و مستمری به خود گرفته و به نگرانی مردم و فعالان اقتصادی دامن زده است.

در نبود ارتباط شفاف و اظهارات قانع کننده از سوی مسئولین ذیربط، نظرات غیراصولی و اظهارات نادرست از سوی افراد مختلف در این خصوص دست بالا را پیدا کرده و به هراس عمومی دامن زده است.

آنچه که موجب بالا رفتن نرخ ارز در چند هفته گذشته شده است عبارت است از:

١- خروج بخشی از کالاهای وارداتی از گمرک، که به دلیل بخشنامه اخذ مابه التفاوت ارز از آنها و همچنین ممنوعیت واردات بدون انتقال ارز در گمرک مانده بودند، باعث آزاد شدن نقدینگی واردکنندگان شد و تقاضای خرید دوباره ارز آنها، پس از وقفه ای یک ماهه موجب افزایش تقاضا شد.

٢- راه اندازی بازار ثانویه موجب آرامشی نسبی در بازار ارز شد. اما با آشکار شدن کنترل دستوری دولت بر این بازار و به هم خوردن سازوکار ادعا شده برای این بازار، اعتماد بازیگران ارزی از آن سلب شد و نه تنها عرضه لازم جذب این بازار نشد بلکه تقاضای مضاعف بر آن بار شد.

٣- سلب امید برخی از تقاضاها از بازار ثانویه باعث شد که بخشی از تقاضا به سوی بازار آزاد سوق یابد و به  حجم تقاضا در آنجا بیافزاید.

٤- دوره سپرده‌های ریالی یک ساله، که سال گذشته با نرخ ترجیحی مصوب بانک مرکزی در بانک‌ها انجام شده بود، در نیمه شهریور ماه پایان یافت و تقاضای سپرده‌گذاران مربوطه به بازار ارز و طلا سوق یافت.

٥- اخبار ناشی از کاهش فروش نفت ایران و توقف خرید نفت از سوی کره و کاهش خرید نفت از سوی هند به انتظارات افزایشی نرخ ارز دامن زد.

٦- ورود ارز از کشورهای همسایه به ویژه عراق و افغانستان به کشورمان با کنترل‌های بیشتری مواجه شد و عرضه از این مبادی کاهش یافت.

بدیهی است که تشدید روزافزون فشارهای تحریمی از سوی آمریکا و هیجانات اخبار سیاسی و جنگ روانی مربوطه موجب تقاضای بیشتر ارز و طلا به منظور حفظ ارزش دارایی‌ها شده و علاوه بر آن روند سرعت‌یافته مهاجرت به خارج از کشور و سرمایه‌گذاری در خرید مسکن در کشورهایی مانند گرجستان و ترکیه نیز جریان خروج ارز از کشور را شدت بخشیده که این عوامل هم بی‌تردید فشار بر بازار ارز را افزون‌تر کرده است.

اما در این بین دو اتفاق مثبت هم افتاد که در صورت تحقق می‌تواند تا حدی از فشارهای ارزی و مالی روی دولت بکاهد.

نخست تصویب دو لایه از مجموعه لوایح مرتبط با FATF بود و دوم خبر اجرایی شدن قریب‌الوقوع نهاد مالی اروپایی برای معاملات با ایران و همچنین همکاری چین و روسیه در این زمینه.

:low_brightness: دولت برای کنترل بحران ارزی چه می‌تواند بکند؟

به زبان ساده دولت باید تمام تلاش خود را برای تقویت ورود ارز به کشور (افزایش عرضه) و کاهش خروج ارز (کاهش تقاضا) به کار گیرد.

مهمترین ابزار دولت در این خصوص بازار ثانویه است. اگر بانک مرکزی از کنترل مصنوعی بازار ثانویه دست بردارد، عرضه ارز صادرات در آن افزایش خواهد یافت و تقاضاهای واردات غیرضرور یا متکی به ارز یارانه‌ای هم از آن خارج خواهد شد.

کار دیگری که دولت باید انجام دهد؛ جایگزینی یارانه ریالی با یارانه ارزی است.

دولت در حال حاضر برای واردات کالاهای اساسی بر مبنای دلار ٤٢٠٠ تومان تخصیص ارز می‌دهد. این نرخ باعث تقاضای کاذب برای واردات کالاهای اساسی شده و علاوه بر اینکه شائبه بیش‌اظهاری در برخی از این واردات وجود دارد، بخشی از کالا هم از طریق مرزها به کشورهای همسایه سرریز می‌شود.

علاوه بر این قیمت این کالاها هم مرتبا در حال افزایش است و اثر حمایتی قیمت‌های ارز ارزان در سبد خانوار کم و کمتر می‌شود.

از این روی بهتر است دولت ارز کالاهای اساسی را نیز در بازار ثانویه در اختیار واردکنندگان قرار دهد و مازاد درآمد خود ناشی از فروش ارز به قیمت بالاتر را به صندوقی واریز کند و بخش اعظم این مازاد را بصورت یارانه نقدی به ٧-٥ دهک کم درآمد برگرداند.

از این طریق هم تقاضای کاذب برای ارز یارانه‌ای حذف می‌شود (کاهش تقاضا) و هم نیت دولت در حمایت از اقشار آسیب‌پذیر به صورت هدفمندتر محقق می‌شود.

روزهای سختی در پیش داریم؛ اما با مدیریت بهتر و پرهیز دولت از تصمیم‌گیری‌های عجولانه و به دور از منطق اقتصادی می‌توانیم بهتر اقتصاد را اداره کنیم.

نباید اثر گشایش‌های داخلی را دست کم گرفت. این گشایش‌ها هم در حوزه تسهیل تجارت خارجی و هم در حوزه مسائل اجتماعی، فرهنگی، قومیتی و سیاسی موجب برگشتن ورق ناامیدی روزافزون در کشور می‌شود.

این ذهنیت که «ساختار کشور اصلاح‌ناپذیر است» در حال اوج گیری است و دلیل اصلی مهاجرت نخبه و سرمایه از کشور است. حاکمیت باید نشان دهد که ساختارها اصلاح‌پذیرند.



Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.