سه شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۷ - Tuesday 13 November 2018
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

جنازه‌ای که سخن می‌گوید! / احمد زیدآبادی

در حالی که اهل سیاست از توجه به مشکلات اصلی جامعه باز مانده و اهل فکر و اندیشه نیز خود را درگیر مفاهیم انتزاعی کرده است؛ جنازۀ رضا شاه به سخن در آمده و به زبان بی زبانی به همۀ ما می‌گوید که اگر با همین فرمان برانید؛ باید منتظر ظهور کسی چون من باشید!

iran-emrooz.net | Thu, 26.04.2018, 7:00

جنجالی که بر سر پیدا شدن جنازۀ رضاه شاه در رسانه‌ها به پا شده است؛ به نظرم از نقطه نظر جامعه شناسی سیاسی پیامی در بر دارد.

رضا شاه با آنکه در ایجاد زیرساخت‌های مادی ایران مدرن نقش مهمی بازی کرده است؛ اما به علت شیوۀ استبدادی حکومتش هیچگاه در بین قشر وسیعی از روشنفکران و اهل فکر و نظر محبوب نبوده است.

در واقع فقط بخش کوچکی از تحصیل کردگان عصر رضا شاهی که اقتدار و ساده زیستی و پروژه‌های نوسازی اداری و اقتصادی او را از نزدیک تجربه کرده اند؛ با سماجتی خاص به او وفادار مانده اند؛ تحصیل کردگانی که در دوران کهنسالی به سر می‌برند و در خلوت و جلوت از ستایش او دریغ نمی‌کنند.

نمونۀ مشخص این گونه افراد دکتر احمد حامی استاد راه سازی دانشگاه پلی تکنیک بود. به یاد دارم که در دهۀ ۶۰ او در سمیناری علمی در حضور بسیاری از مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی به صراحت گفت که افتخار می‌کند که شاگرد مکتب رضا شاه است!

با توجه به این سابقه، بازتاب گستردۀ پیدا شدن احتمالی جنازۀ رضا شاه و نوعی همدلی بخشی از افکار عمومی با آن به چه معنی است؟ طبعاً می‌توان این حادثه را به رفتار عکس العملی بخشی از مردم در مقابل برخی عملکردهای حکومتی نسبت داد و از کنار آن گذشت؛ اما به نظرم ماجرا پیچیده تر از این است.

رضا شاه به عنوان رهبری مستبد و مقتدر اما د رعین حال کارآمد و مفید معروف است؛ فردی که با تکیه بر منابعی محدود و وسائلی ابتدایی، راه آهن سراسری ایران را از میان کوههای صعب العبور گذر داد و در عین حال، سید حسن مدرس و شماری از نزدیکان خود چون تیمورتاش را هم به قتل رساند.

به نظرم توجه به رضا شاه نوعی نومیدی از شرایطی است که نهاد دولت را از اقتدار تهی کرده است به طوری که توان تصمیم گیری برای حل معضلات کشور و یا اجرای تصمیمات خود را ندارد و کارش به «حرف درمانی» تقلیل یافته است. در واقع با کمی تأمل می‌توان دریافت که کشور نه فقط دستخوش نوعی از ملوک الطوایفی است و مسئولان هر استانی ساز خود را می‌نوازند، بلکه در هر شهر و آبادی نیز دهها نهاد و دستگاه با تعریف منافع و رانت‌های مشخص اقتصادی و سیاسی و مدیریتی برای خود و اطرافیان شان، در جهت خنثی ساز فعالیت‌های یکدیگر در نزاع و رقابت اند و از این جهت نه فقط مشکلی را حل نمی‌کنند بلکه به انباشت روزافزون مشکلات دامن می‌زنند.

پیش از این هم نوشته بودم که در شرایط انباشت مشکلات، یک فرد عادی جامعه در پی دمکراسی و این قبیل سخنان نیست؛ او صرفاً می‌خواهد که مشکلاتش از هر طریقی حل شود. در چنین شرایطی، زمینه برای ظهور فرد مقتدر و با صلابت و حتی مستبدی فراهم می‌شود که کارآیی خود را در عمل نشان دهد و در نزاع بین کانون‌های متعدد قدرت، تصمیمی فیصله بخش بگیرد. چنین فردی اگر در حوزۀ زندگی خصوصی و فرهنگی و شیوۀ زیست افراد دخالت نکند و آنها را از این جهت به تنگ نیاورد و با دنیا هم به گونه ای راه سازش و مسالمت در پیش گیرد؛ می‌تواند از اقبال عمومی برخوردار شود.

بدین ترتیب، در حالی که اهل سیاست از توجه به مشکلات اصلی جامعه باز مانده و اهل فکر و اندیشه نیز خود را درگیر مفاهیم انتزاعی کرده است؛ جنازۀ رضا شاه به سخن در آمده و به زبان بی زبانی به همۀ ما می‌گوید که اگر با همین فرمان برانید؛ باید منتظر ظهور کسی چون من باشید! منی که زبان‌های دراز را بریدم و دهان همۀ منتقدان را میخکوب کردم، اما در عوض، امور روزمره تان را به سامان آوردم!




Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.