يكشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۶ - Sunday 19 November 2017
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

مجادلات رسانه‌ای بر سر «کابینه ملی»

اطرافیان حسن روحانی مدتی است گروهی از اعضای شورایعالی اصلاح‌طلبان را متهم می‌کنند که در پی سهم‌خواهی در کابینه به رئیس‌جمهوری فشار وارد می‌کنند. در طرف مقابل اصلاح‌طلبان معتقدند که به ‌هر حال مشورت‌ها کمک می‌کند ترکیب نهایی کابینه همخوانی بیشتری با سلیقه اکثر رأی‌دهندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری اردیبهشت‌ماه داشته باشد.


iran-emrooz.net | Fri, 14.07.2017, 22:56

روزنامه شهروند

«سهم‌خواهی» یا «هم‌اندیشی و مشورت» هر دو عنوان را این روزها درباره رخدادهای پیرامون شکل‌گیری کابینه دوازدهم بسیار به کار می‌برند. اطرافیان رئیس‌جمهوری مدتی است گروهی از اعضای شورایعالی اصلاح‌طلبان را متهم می‌کنند که در پی سهم‌خواهی در کابینه به رئیس‌جمهوری فشار وارد می‌کنند. در طرف مقابل اصلاح‌طلبان معتقدند که به ‌هر حال مشورت‌ها کمک می‌کند ترکیب نهایی کابینه همخوانی بیشتری با سلیقه اکثر رأی‌دهندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری اردیبهشت‌ماه داشته باشد.

روز پنجشنبه پس از آن‌که محمدرضا عارف در صفحه تويیترش نوشت همراهی، هماهنگی و همدلی با جریان اصلاحات رمز پیروزی دولت دوازدهم است و گفتمان اصلاحات در این مسیر به دنبال سهم‌خواهی نیست، حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رئیس‌جمهوری در تويیتی که به نظر می‌رسید در پاسخ به عارف منتشر شده است، نوشت: «درست است که گفتمان از جنس سهم‌خواهی نیست اما امان از سهم‌خواهی‌های افراد به اسم جریان» آخرین پاسخ به این مجادله را عارف در صفحه اینستاگرامش منتشر کرد و نوشت: «نتيجه تعامل و همدلى در دولت اصلاحات نه سهم‌خواهى بود و نه مجادلات تندِ رسانه‌اى»

تا این لحظه هیچ منبع موثق و قابل اعتمادی درباره ترکیب قطعی کابینه دوازدهم خبری منتشر نکرده اما چنانکه رسم روزهای پیش از مراسم تحلیف است، بازار شایعات چنان داغ شده که از کابینه بدون تغییر تا کابینه‌ای با حداکثر تغییرات در حدس و گمانه‌های عمدتا رسانه‌ای مطرح شده است. در این میان گروه‌ها و جریان‌های سیاسی تلاش می‌کنند گزینه یا گزینه‌های مورد حمایت خود را به نحوی به رئیس‌جمهوری پیشنهاد کنند؛ اما حقیقتا چنین رویه‌ای چنانکه افرادی مانند حسام‌الدین آشنا درباره آن سخن می‌گویند «سهم‌خواهی» است یا مشورت و تعامل؟

ساختار غیرحزبی متهم ردیف اول
ساختار غیرحزبی رقابت‌های سیاسی در ایران متهم ردیف اول دامن‌زدن به چنین سوء تفاهمات است. نیروهای سیاسی فعال در ساختار جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان تنها دموکراسی غیرحزبی در سراسر جهان همواره تلاش می‌کنند با ترکیبی از ائتلاف‌های پیشا‌انتخاباتی و تشکیل جبهه‌های گفتمان‌محور تمایز خود را از یکدیگر برای جامعه رأی‌دهندگان ایرانی مشخص کنند. این القای تمایز البته گاهی رخدادهای بدیع و منحصر به فردی را نیز خلق می‌کند. یک کاندیدا می‌تواند در چند دوره از طرف دو جریان سیاسی کاملا متضاد نامزد انتخابات مجلس و یا شورای شهر بشود، از سوی هواداران هر دو جریان حمایت‌شده به مجلس راه پیدا کند و در نخستین مصاحبه‌ای که با یکی از رسانه‌های مستقر در راهروهای مجلس انجام می‌دهد، بگوید: «به‌عنوان شخصیتی مستقل و غیرحزبی تنها برای خدمت به کشور به مجلس آمده‌ام.»

نمونه چنین مصاحبه‌هایی در سالیان گذشته آن‌قدر هست که نیاز به برشمردن مورد مشخصی نباشد؛ اما اوضاع در مورد انتخابات ریاست‌جمهوری تا اندازه زیادی متفاوت است. نامزدهای ریاست‌جمهوری غالبا سرشناس‌تر و سابقه‌دارتر از این هستند که دامن به چنین حیله‌هایی بیالایند. در واقع از‌ سال ٨٤ بود که رئیس‌جمهوری منتخب پس از مدتی عَلَم استقلال از جریان‌هایی که از او حمایت کردند را برافراشت و پس از مدتی خود را جریانی مستقل و تنها متعلق به مردم معرفی کرد.

احمدی‌نژاد و عَلَم استقلال از جریان‌های سیاسی
محمود احمدی‌نژاد در معرفی کابینه نخست خود برای تشکیل دولت نهم اعلام کرد که تنها شرطش برای وزرایی که انتخاب می‌کند، پذیرفتن میثاق‌نامه دولت اسلامی است! وزرای انتخابی او در همان جلسه اول و در فضایی معنوی با مفاد این میثاق‌نامه موافقت کرده و چند روز بعد به مجلس هفتم معرفی شدند. برخلاف پیش‌بینی‌ها مجلس وقت ٤ نفر از وزرا را فاقد صلاحیت تشخیص داد و احمدی‌نژاد در همان گام نخست فهمید که چینش ترکیب کابینه به رایزنی‌ها و لابی‌هایی فراتر از تدوین میثاق‌نامه نیازمند است.

او منوچهر متکی را که رئیس ستاد انتخاباتی علی لاریجانی رقیب او در انتخابات بود، به‌عنوان وزیر امور خارجه معرفی کرد و در رأس وزارت آموزش‌و‌پرورش هم محمود فرشیدی از چهره‌های نزدیک به احمد توکلی را گذاشت. نباید فراموش کرد که توکلی شاید پرنفوذترین نماینده مجلس هفتم بود و جلب حمایت وی برای تضمین گذار امن کابینه از میدان مجلس ضروری به نظر می‌رسید. احمدی‌نژاد همچنین وزارت صنایع را از علیرضا طهماسبی یک تکنوکرات نسبتا مستقل گرفت و به علی‌اکبر محرابیان مدیر نزدیک به سپاه پاسداران داد. او همچنین سه وزیر کابینه را البته به مرور از میان خود نمایندگان مجلس به وزارت بَرکشید و به این ترتیب تلاش کرد تا نزدیکی بیشتری با کانون‌های قدرت درون مجلس پیدا کند؛ عباسی، متکی و دانش جعفری در زمره این وزرا بودند.

مدارای احمدی‌نژاد با جریان سیاسی راست (اصولگرا) در کابینه نهم به او کمک کرد تا دوره چهارساله نخست خود را رویایی و تقریبا بی‌زحمت زیر چتر حمایتی قوی جریان‌های اصولگرایی بگذراند و البته کار او از آنجا سخت شد که همین مدارا را نادیده گرفت. در دولت دهم تقابل‌های رئیس‌جمهوری با اعضای کابینه شکل جدی‌تری به خود گرفت. آنچه از رسانه‌ها برای مردم گزارش شد اختلافی اساسی بر سر انتصاب اسفندیار رحیم‌مشایی به سمت معاون اولی بود، اندکی بعد احمدی‌نژاد به روال سابق حیدر مصلحی، وزیر اطلاعاتش را برکنار کرد. این برکناری با مخالفت جدی رهبر معظم انقلاب مواجه شد و اصرار احمدی‌نژاد بر تصمیمش او را از رئیس‌جمهوری محبوب به سیاستمداری تبدیل کرد که حالا اصولگرایان برای رفتنش روزشماری می‌کردند. منوچهر متکی را هنگامی که در سنگال بود، عزل کرد. محمد حسن طریقت منفرد را جایگزین مرضیه وحید دستجردی دیگر وزیر نزدیک به علی لاریجانی کرد.

به این ترتیب دولت دهم در ماه‌های پایانی کار خود شمایلی نزدیک به سلیقه شخصی رئیس‌جمهوری و مورد انتقاد جریان سیاسی اصولگرا بود. کابینه‌ای که استیضاح وزیر کار و رفاهش به یک جنجال سیاسی بزرگ میان مجلس و دولت تبدیل شد و البته انتصاب‌های وزرایش هم از گزند انتقادها در امان نمی‌ماند.

کابینه یازدهم و رویکرد اعتدال
حسن روحانی با این تفاوت بر صندلی احمدی‌نژاد تکیه زد که پیش از این چند دوره نمایندگی مجلس را از سر گذرانده بود و می‌دانست که باید وزن جریان‌های سیاسی قدرتمند درون مجلس و فراتر از آن کشور را به رسمیت بشناسد. او اگر چه با حمایت مستقیم نیروهای اصلاح‌طلب توانست محمدباقر قالیباف را که نامزد عمده اصولگرایان بود، شکست بدهد اما در چینش اعضای کابینه کمتر به سراغ این جریان سیاسی رفت.

از میان اعضای نخستین کابینه یازدهم رضا فرجی‌دانا بیش از دیگران به جریان اصلاحات نزدیک بود که البته با استیضاح جریان مقابل در مجلس از کار برکنار شد. روحانی تلاش کرد کابینه‌ای معرفی کند که کمترین مخالفت‌ها را در هر دو جریان سیاسی عمده کشور برانگیزد. سرآمد این انتصاب‌ها عبدالرضا رحمانی‌فضلی به‌عنوان وزیر کشور و محمد نهاوندیان به‌عنوان رئیس دفتر بود. هر دو از چهره‌های نزدیک به علی لاریجانی بودند و البته دو پست کلیدی کابینه به این دو تعلق گرفت. محمد نهاوندیان به‌عنوان یک چهره نزدیک به اصولگرایان پرویز اسماعیلی را به‌عنوان معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری منصوب کرد. اسماعیلی پیش از این سخنگوی ستاد قالیباف در انتخابات‌ سال ٩٢ بود.

از سوی دیگر روحانی ترکیب کلی کابینه را با افرادی چون اسحاق جهانگیری در سمت معاون اولی، سیدمحمود علوی یک روحانی میانه‌رو در سمت وزیر اطلاعات و محمود حجتی، حمید چیت‌چیان، عباس آخوندی و بیژن زنگنه به سود و خواست اصلاح‌طلبان متعادل کرد.

کابینه دوازدهم؛ گمانه‌زنی‌ها و انتظارات
محمود واعظی از وزرای نزدیک به حسن روحانی و البته عضو حزب اعتدال و توسعه که ستون اصلی کابینه روحانی را تشکیل می‌دهد، با اشاره به همین گمانه‌زنی‌ها در مصاحبه‌ای گفته است: «کاری که آقای روحانی در دولت یازدهم کرد آن بود که یک کابینه فراجناحی تشکیل داد و همه کابینه را در اختیار یک حزب و یک گروه قرار نداد. او همین کار را برای دولت دوازدهم انجام می‌دهد تا ان‌شاءالله الگویی برای آیندگان شود. درمجموع به نظر من آقای روحانی می‌خواهد کابینه دوازدهم را ملی بچیند.»

او همچنین در واکنش به مواضع برخی اصولگرایان که می‌گویند چون ۳۸‌درصد رأی‌دهندگان به نامزدهای آنها رأی دادند، باید همین وزن در کابینه آتی لحاظ شود، گفت: مگر در دولت‌های گذشته که همین رقابت‌ها وجود داشت، این کار انجام شد؟ در عین ‌حال بهرام پارسایی، سخنگوی فراکسیون امید مجلس با اشاره به تلاش فراکسیون امید برای تعامل هر چه بیشتر با دولت گفته است: با توجه به این‌که فراکسیون امید در جریان انتخابات با انسجام کامل در کنار آقای روحانی و دولت بوده، قصد داریم با حضوری فعال در راستای منافع ملی و عملی‌شدن مطالبات ۲۴‌میلیون رأی‌دهنده رئیس‌جمهوری منتخب اقدام کنیم.

چنانکه به نظر می‌رسد چانه‌زنی‌ها بر سر حضور حداکثری در دولت دوازدهم در پشت پرده‌های سیاست همچنان ادامه دارد و البته آنچه از پس پرده برون می‌افتد و در قواره‌های جدال رسانه‌ای رخ می‌نماید، تنها گوشه‌ای از بازی بزرگی است که به آن «سیاست‌ورزی» می‌گویند؛ خواه مثبت یا منفی این جدال تا زمانی که ساختار حزبی در رقابت‌های سیاسی ایران تعریف نشود، همچنان پرقدرت و گریزناپذیر ادامه خواهد داشت.

***

گزارش «شرق» از نمره‌دهی اصلاح‌طلبان به کابینه یازدهم
خطر مردودی برخی وزیران

شرق / آمنه شیرافکن

چیدمان کابینه یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های این روزهای بهارستان است، اما گویا فراکسیون امیدی‌های بهارستان چندان به بازی گرفته نمی‌شوند. این را می‌توان در لابه‌لای سخنان برخی نمایندگان به‌وضوح دید. بااین‌حال کارنامه‌ای برای وزرای کابینه یازدهم از سوی فراکسیون امید تهیه شده که برآن‌اساس به سنجش عملكرد چهارساله كابینه پرداخته شده است. نمره قبولی این‌بار نه از ٢٠ که از عدد ٥ در نظر گرفته شده است. محمدعلی وکیلی در همین زمینه در پاسخ به سؤال «شرق» درباره لابی‌های فراکسیون امید در چیدمان کابینه گفته: «تشخیص می‌دهم که فعلا وارد نشوم و به وقت معین درباره این مسائل اظهار نظرخواهم کرد».       

فراکسیون امید صبح یکشنبه این هفته نشستی خواهد داشت که شاید در‌ آن به اخبار قطعی‌تری از رایزنی‌ها و لابی‌های فراکسیون امید دست یابد.

روحانی به حضور مدیران دوزیست پایان دهد
مصطفی کواکبیان، نماینده مردم تهران، نیز به ایسنا گفته: «حتی در جلسه‌ای هم حاضر نشدیم که از ما تشکر شود، چه رسد به اینکه بخواهیم سهم‌خواهی کنیم، اما انتظار داریم آقای روحانی به وعده‌های انتخاباتی خویش عمل کند و از تداوم فعالیت مدیران دوزیست جلوگیری کند. متأسفانه جسته‌وگریخته اخباری می‌شنویم که عده‌ای از جریان‌های مختلف می‌خواهند آقای رئیس‌جمهور را تحت فشار قرار داده و عناصری را که عملکرد مثبتی نداشته‌اند دوباره وارد کابینه کنند. ما فقط از همین ناراحتیم».

مردودی‌ها در کابینه باشند، رأی نمی‌دهیم
علی اکبری، نماینده اصلاح‌طلب شیراز، نیز از سنجش وزرای کنونی به «شرق» خبر داده: «نمره‌ها از پنج حساب می‌شد. گویا شش نفر از وزرای فعلی مطلوب بوده‌اند، پنج نفر نمره متوسط گرفته‌اند و هفت نفر الباقی نمره قبولی نگرفته‌اند». به ‌نظر می‌رسد فراکسیون امید با روش‌های کمی و کیفی به دنبال سنجش عیار کارآمدی وزرای کابینه یازدهم حسن روحانی است. خیلی از نمایندگان درباره اینکه بالاخره اعداد و ارقام نظرسنجی فراکسیون امید درباره نظرسنجی وزرا چه بوده سکوت کرده‌اند. مشابه سخنان اکبری را وکیلی در نشست «ستاد مجازی روحانی» گفته: «شش وزیر ضریب بالای ٥/٣ را از پنج و نمره خیلی موفق گرفتند. پنج وزیر عملکرد متوسطی داشتند و هفت وزیر متأسفانه نمره زیر متوسط دارند. این به معنای عدم موفقیت این افراد است. اگر دوباره در کابینه باشند، ما به آنها رأی نخواهیم داد».

تأکید نمایندگان بر رفتارهای دوگانه واعظی با «امیدی»ها
درهمین‌حال الیاس حضرتی، نماینده تهران، در توییتر خود از ابقای «محمدجواد ظریف»، «حسن قاضی‌زاده‌هاشمی»، «بیژن نامدارزنگنه»، سردار «دهقان»، «سلطانی‌فر» و «واعظی» در دولت آینده خبر داده است. سخن حضرتی از این منظر چندان موثق به نظر نمی‌آید، چرا که خیلی‌ها در مجلس از واعظی، وزیر ارتباطات دولت روحانی، گله داشتند که در بزنگاه انتخابات هیئت‌رئیسه به ضرر فراکسیون امید و در لابی نزدیک با فراکسیون نزدیک به علی لاریجانی فعالیت کرده است. در روزهای داغ انتخابات هیئت‌رئیسه، نمایندگان اصلاح‌طلب دیگر نه با ایما و اشاره که به نام از واعظی و کارشکنی‌هایش یاد می‌کردند. همچنین تناقض دیگری در سخنان او دیده می‌شود و آن اینکه حضرتی پیش‌تر از تصمیم حسن روحانی برای انتصاب یک وزیر دفاع ارتشی از سوی حسن روحانی خبر داده بود. حالا داده‌های توییت جدید او بر ابقای دهقان در مقام وزارت دفاع کابینه آتی دولت روحانی تأکید دارد. اکبری همچنین تأکید کرده: «چیدمان مدیران در استان‌ها، چیدمان ضعیفی است و بخش عمده مدیران نه اصلاح‌طلب‌اند و نه با دولت همراه‌اند و در زمان انتخابات نیز علیه دولت کار کردند. گاهی تجربه نشان داده که با تصمیم‌هایی خیلی هزینه داده‌ایم و پل‌های پشت‌سرمان خراب شده است. امیدوارم آقای روحانی از این نظر نکات را مدنظر داشته باشند».

خواسته اصلاح‌طلبان در چیدمان کابینه لحاظ نشده است
طیبه سیاوشی نیز در همین زمینه به ایلنا گفته: «تاکنون خواست اصلاح‌طلبان در چینش کابینه در نظر گرفته نشده است و نکته دیگر اینکه فراکسیون امید در رأی‌اعتماد به کابینه جدید خطوط قرمزی دارد. احتمالا رؤیای تغییرات اساسی در کابینه به وقوع نخواهد پیوست، اما اجماع فراکسیون امید بر لزوم تغییر در وزارت کشور دولت دوازدهم است».او همچنین افزوده: «فراکسیون امید معتقد است که استاندار‌ان و فرماندار‌ان نه لزوما در راستای منافع جریان اصلاحات، بلکه در جهت منافع مردم، باید تغییر کنند و در آن جلسه نیز درباره لزوم اعمال تغییراتی در وزارت کشور اجماع وجود داشت».

روحانی در محک انتخاب وزیر زن
«فریده اولادقباد»، از زنان عضو فراکسیون امید، نیز در همین زمینه به «شرق» گفته: «آقای روحانی تصمیم‌گیرنده نهایی تعیین وزراست. در جریان انتخابات از نزدیک و حضوری در جریان هشت سفر استانی ایشان بودم. وعده‌های ایشان را به خاطر دارم و بدون‌شک می‌دانم که آقای روحانی با هوشمندی‌ای که دارند، این‌بار در چیدمان کابینه نگاه مشخصی به گفتمان غالب رأی مردم دارند. مردم در انتخابات اخیر به‌وضوح نشان دادند از چه جریان و رویکرد سیاسی‌ای حمایت می‌کنند و امید است که خواست و پیام رأی مردم نیز در چیدمان کابینه مشخص شود».

عضو فراکسیون زنان مجلس دهم همچنین تأکید دارد: «از آنجا که مسائل زنان همواره برای ما از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، امیدواریم دولت آینده، هم از حضور وزرای زن بهره‌مند باشد و هم از انتصاب وزرایی که نگاه مثبتی به حضور زنان در ساختار سیاسی و اجتماعی دارند. با توجه به حضور درخشان زنان در انتخابات اخیر شاید بتوان گفت که آقای روحانی از سوی جامعه زنان نه‌تنها در انتصاب وزیر زن که در اعمال سیاست‌گذاری‌های کاربردی برای حضور حداکثری زنان در لایه‌های میانی قدرت زیر ذره‌بین است».پرونده کابینه دوازدهم هنوز باز است. لابی‌ها و رایزنی‌هایی در کار است و هیچ نسخه مشخصی تا به اینجای کار به بیرون درز نکرده است. کابینه دوازدهم بدون‌تردید از منظر اعمال رأی مردم می‌تواند عیارسنج پایبندی روحانی به خواسته‌های ٢٤ میلیون رأی ایرانی باشد.




Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2017
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.