يكشنبه ۱ مهر ۱۳۹۷ - Sunday 23 September 2018
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

پشت‌پردۀ پیشروی‌های اخیر مخالفان اسد در سوریه

همۀ گروههای مخالف در شمال سوریه، به غیر از داعش، قرار است از توافقی میان قدرتهای منطقه‌ای که قرار گذاشته‌اند اختلافاتشان را کنار بگذارند و روی دشمن مشترکشان، یعنی رژیم سوریه تمرکز کنند، بهره ببرند... بانی این توافق عربستان سعودی بوده است. این کشور مصمم است تا هر چه در توان دارد بگذارد و به رژیم بشار اسد خاتمه دهد و مهم‌تر از آن رویاهای اصلی‌ترین حامی اسد، یعنی ایران را برای کنترل جریان جنگ، نقش بر آب کند. / نتایجی که رقم خورده، اعجاب انگیز است....

iran-emrooz.net | Mon, 25.05.2015, 11:19

دوشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۴

فرادید: غروبِ یکی از روزهای آخر مارس، یکی از رهبران شورشیان سوری از جلسه در آن سوی مرز در ترکیه، بازگشت و از فرماندهان تحت امرش خواست تا به سرعت برای تشکیل جلسه اضطراری خود را برسانند. پنج مرد خود را به خانۀ رییسشان در استان ادلب رسانند و منتظر بودند که‌‌ همان حرفهای همیشگی راجع به صبر داشتن و ناله کردن از اینکه فعلاً خبری از پول و سلاح نیست را بشنوند. اما این بار چیزهایی شنیدند که شگفت‌زدۀشان کرد.

به گزارش فرادید به نقل از گاردین، یکی از فرماندهان می‌گوید: «او با شوق وارد شد. وقتی دیدیمش‌‌ همان ابتدا توجه‌مان به او جلب شد. اما وقتی که شروع به حرف زدن کرد، چشم‌هایمان چهارتا شد.»

رهبر این گروه، که خواسته‌ نام واحدش محفوظ بماند، می‌گوید که به مردانش گفته که به زودی ورق در جنگ فرسایشی‌ای که از سال ۲۰۱۲ علیه اسد آغاز کرده بودند، به نفع‌شان برخواهد گشت.

او به نشریۀ آبزرور گفته است: «دلیل این موضوع این است، که از حالا به بعد هر سلاحی که می‌خواهم را می‌توانم داشته باشم. برای اولین بار آن‌ها چیزی از ما دریغ نمی‌کنند، به غیر از موشک ضدهوایی. ترک‌ها و دوستانشان می‌خواهند که کار تمام شود.»

رهبر این گروه توضیح می‌دهد که همۀ گروه‌های مخالف در شمال سوریه، به غیر از داعش، قرار است از توافقی میان قدرتهای منطقه‌ای که قرار گذاشته‌اند اختلافاتشان را کنار بگذارند و روی دشمن مشترکشان، یعنی رژیم سوریه تمرکز کنند، بهره ببرند.

بانی این توافق عربستان سعودی بوده است. این کشور مصمم است تا هر چه در توان دارد بگذارد و به رژیم بشار اسد خاتمه دهد و مهم‌تر از آن رویاهای اصلی‌ترین حامی اسد، یعنی ایران را برای کنترل جریان جنگ، نقش بر آب کند. این موضوع، مسابقۀ رقبای منطقه‌ای قدیمی را بر سر قدرت و نفوذ، وارد مرحلۀ جدیدی خواهد کرد و تاثیر خود را در سوریه و سایر جنگهای نیابتی که در منطقه جاری است، نشان خواهد داد.

اوایل ماه مارس امسال، مقامات ارشد منطقه به ریاض دعوت شدند تا برنامه‌های ملک سلمانِ تازه به قدرت رسیده را برای منطقه بشنوند. رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه، جزو اولین نفراتی بود که به ریاض رسید. پشت سر او مقامات قطر و رهبران کشورهای عضو شورای همکاری‌های خلیج فارس نیز سر رسیدند.

پیام ملک سلمان سه بخش داشت: اول؛ دیگر خبری از انشقاق‌های منطقه‌ای نخواهد بود، چیزی که باعث شده بود دولتهای هوادار اخوان‌المسلمین در ترکیه و قطر با گشاده دستی از گروههای متحد در سوریه حمایت کنند و در مقابل سعودی‌ها بیشتر به دنبال راههای معتدل‌تر باشند. دوم؛ ریاض می‌پذیرفت که سلاح‌های سرنوشت‌ساز را به شمال سوریه بفرستد و در مقابل دیگران متعهد به انضباط و هماهنگی می‌شدند. و سوم؛ ایالات متحده مانع نخواهد شد. یک مقام سعودی به آبزرور گفته است: «صراحتاً می‌گویم، حتی اگر ایالات متحده تلاشی برای ممانعت هم می‌کرد، ذره‌ای برایمان اهمیت نداشت.»

در عرض تنها چند هفته، این تکان جدید نتایج ملموسی را نشان داده است. گروههای مخالف در سوریه، از جمله جبهۀ النصره که آمریکا آن را گروهی تروریستی می‌داند و مدت‌ها مایۀ نگرانی ریاض بود، به مدد ده‌ها موشک ضدتانک «TOW» که می‌توانند خودروهای زرهی ارتش سوریه را از چندین کیلومتری هدف قرار دهند، به شهرهایی پیشروی کرده‌اند که تا پیش از آن حتی خیال تصرف آن‌ها نیز به ذهنشان خطور نمی‌کرد.

نتایجی که رقم خورده، اعجاب‌انگیز است. ادلب در طول تنها چند روز سقوط کرد. چند هفتۀ بعد نیز شهر جسر الشغور به دست نیروهای مشترک جهادی‌ها و اعتدالگرا‌ها افتاد.

حال، سرزمین‌های زراعی‌ای که تا شهرهای سوم و چهارم سوریه، یعنی حمس و حما، کشیده شده‌اند، بیش از هر زمان دیگر در معرض خطر قرار دارند. به این‌ها، ساحل مدیترانه و کوهستان‌های شمال سوریه که مرکز علوی‌ها محسوب می‌شوند را نیز اضافه کنید. در شرق، حلب که شش ماه پیش به طور جدی انتظار می‌رفت که از سوی نیروهای اسد محاصره شود، حالا بیش از همیشه احتمال دارد که کاملاً به دست شورشیان بیافتد.

در آنکارا و ریاض و حتی بغداد و بیروت، که این دو پایتخت آخر اسماً متحد اسد هستند، این حس وجود دارد که رژیم سوریه در حال شکست خوردن در جنگ است. از ماه مارس به این سو، ارتش سوریه در همۀ نبرد‌هایش شکست خورده، از جمله در نبرد هفتۀ پیش بر سر دو میدان گازی در شمال پالمیرا. پالمیرایی که اکنون به دست گروه جهادی داعش افتاده و محل یکی از مهم‌ترین آثار باستانی جهان است.

دمشق برخی از ویژه‌ترین نیرو‌هایش را برای دفاع از میدان‌های گازی، که از منابع ضروری انرژی سوریه هستند، فرستاد، اما نیرو‌هایش خیلی زود در برابر داعش شکست خوردند. داعش آخر هفتۀ گذشته در استان انبار عراق نیز به پیروزی‌های مهمی دست یافت.

یک دیپلمات ارشد در دنیای عرب می‌گوید: «این چیزی که شاهد هستید، فراز و فرود جنگ نیست. این گواهی واضح و مکرر از این موضوع است که ارتش رژیم نمی‌تواند از خود و کشور دفاع کند، حتی هر قدر هم که حمایت حامیش، ایران، نیز زیاد باشد.»

در آنسوی مرز، مقامات عراقی نیز هراس‌های مشابه در مورد ارتش ملی خود دارند. نیروهای عراقی که به نسبت ارتش سوریه از تجهیزات و آموزش‌های بهتری بهره‌مندند، در حدود ۷۲ ساعت در برابر داعش تسلیم شدند، تا داعش به بزرگ‌ترین پیروزیش از زمان تصرف موصل در جولای سال گذشته در عراق برسد. در آن زمان این گروه تروریستی هدف خود را برچیدن مرزهایی که پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی به دست دول غربی به خصوص انگلیس و فرانسه ایجاد شده بود، و خاورمیانه را شکل داده بود، اعلام کرده بودند. یک سال از آن زمان گذشته، حالا دیگر نمی‌توان این هدف را برای داعش بلندپروازانه دانست.

روز جمعه، سازمان دیده‌بان حقوق بشر سوریه گزارش داد که داعش در حال حاضر، تمامی شش گذرگاه مرزی میان سوریه و عراق را، در اختیار دارد. آن هم با وجود بمباران‌های مکرر از سوی جت‌های آمریکایی. داعش در حال حاضر بر بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر مرز تسلط دارد و برای حرکت در آن آزادی مطلق دارد.

با وجود اینکه ۲۰ نفر از ۴۳ رهبر ارشد این گروه به وسیلۀ پهپاد‌ها و جتهای آمریکایی کشته شده‌اند، رهبران داعش می‌توانند با آزادی کامل در منطقه‌ای به وسعت اردن، که آن را خلافت اسلامی نامیده‌اند، تردد کند. و کلید رشدشان، همیشه هم ایدئولوژی خشن و انعطاف‌ناپذیری نیست که برخی رهبران برای به زانو در آوردن جوامعی که بر آن‌ها مسلط می‌شوند، استفاده می‌کنند.

موفقیتهای بزرگی که تروریست‌ها در هفتۀ پیش به دست آوردند، بیش از آنکه نمایانگر قدرت آن‌ها باشد، نشانگر ضعف دولتهایی که است که با آن‌ها در جنگند.

هاشم الهاشمی، استراتژیست عراقی و کار‌شناس مسائل داعش، می‌گوید: «این یک مشکل بزرگ است. چیزی است که هیچ دولتی علاقه‌ای به صحبت درباره‌اش ندارد. آن‌ها نمی‌خواهند بپذیرند که به تنهایی نمی‌توانند راه حل‌ها را پیدا کنند. اما این مسئله‌ای است که کل منطقه نگران آن است.»

در حالی که در جولای سال گذشته، داعش خود را به نزدیکی بغداد رسانده بود، ایران زود‌تر از هر متحد دیگر این کشور، مشاوران خود را به آنجا فرستاد تا دفاع این کشور را تقویت کنند. نیازی نبود که مسافت زیادی را بروند و از طرفی لازم هم نبود که از صفر شروع کنند. ژنرال‌های ایران دو سال بود که دقیقاٌ همین کار را برای سوریه انجام می‌دادند.

یک سال از آن زمان گذشته، و ایران بیش از همیشه متعهد است تا این دو دولت متزلزل را سرپا نگاه دارد و اهداف استراتژیک خود را در دنیای عرب حفظ کند.

بقای رژیم‌های بغداد و دمشق، یا حداقل نظام‌ها و ساختارهای مشابه با وضعیت فعلی، در راستای هدف اصلی ایران در خاورمیانه ضروری است: حفظ هلال نفوذ ایران که از تهران آغاز می‌شود، از قم، بغداد، نجف و دمشق می‌گذرد و در ‌‌نهایت به جنوب لبنان می‌رسد و در آنجا به صورت تهدیدی جدی برای اسراییل در قالب حزب‌الله رخ نشان می‌دهد. دمشق از سال ۲۰۰۳ به ایران اجازه داده است که به حزب‌الله سلاح، پول و نیرو برساند. بغداد هم به بخشی اساسی از اهداف ایران بدل شده است.

در حالی که ریاض، پس از خروج کامل نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱ از عراق، با نگرانی شاهد افزایش روزافزون نفوذ ایران در این کشور بود، با شروع بلبشو در سوریه، زنگ خطر برایش به صدا درآمد. یک مقام سعودی می‌گوید: «این به ما نشان داد که آن‌ها برای دفاع از منافع خود تا کجا حاضرند پیش بروند. آن‌ها فقط از آنچه که داشتند دفاع نمی‌کردند، بلکه می‌خواستند روی خرابه‌ها برای خود قصری تازه بنا کنند. و همۀ این کار‌ها را هم تحت پوشش آمریکا انجام می‌دادند.»

در طول جنگ سوریه، و در کل انقلابهای عربی، رابطۀ عربستان سعودی با مهم‌ترین متحد جهانیش، افت شدیدی پیدا کرد. همه می‌دانند که ملک سلمان، که سابقاٌ وزیر دفاع بود، از آنچه به نظر او تزلزل اوباما در برابر سوریه بوده، به خصوص تصمیم او در مورد بمباران نکردن دمشق در آگوست ۲۰۱۳، عصبانی است. مقام سعودی در این باره می‌گوید: «آن لحظه زمانی بود که فهمیدیم قوی‌ترین دوست ما، دیگر قابل اتکا نیست. ما می‌بایست از پشت پرده خارج می‌شدیم.

تنها در عرض چند هفته پس از به قدرت رسیدن ملک سلمان، افزایش قاطعیت در سیاست خارجی عربستان کاملاً مشهود است. همچنین شاهد بودیم که او علناً آمریکا را به خاطر دلخوری از توافق اوباما با ایران، با عدم حضورش در کمپ دیوید، سرزنش کرد.

مقامات حاشیۀ خلیج فارس در هفته‌های اخیر گفته‌اند که هراس از اینکه ایران نقش رهبری را در حل خطیر‌ترین مناقشات منطقه‌ای را بر عهده بگیرد، آن‌ها و ریاض را‌‌ رها نمی‌کند. همۀ آن‌ها اصرار دارند که تسلط حوثی‌های متحد ایران در یمن که در ماه مارس اتفاق افتاد، شمه‌ای از قدرت‌نمایی ایران، حتی پیش از آنکه توافق نهایی شود، بوده است. ضمن اینکه این قدرت‌نمایی را در حیاط خلوت عربستان سعودی و در مرز شرقی این کشور انجام داده است.

در میانۀ هرج‌ومرج‌های اخیر، از نابودی یکی از گهواره‌های تمدن گرفته تا قدرتگیری دوبارۀ جنگجویان مخالف اسد و وحشیگری بی‌حد و حصر جهادی‌ها، یک چیز مثل روز آشکار شده است. قدرتهای اصلی منطقه، در حال حاضر آشکارا در حال جدال بر سر سرنوشت منطقه، و به خصوص سوریه هستند. جدالی که تنها با راه حلی جهانی امکان توقفش وجود دارد.

یک مقام سعودی می‌گوید: «ایران گفته است که کلیدِ جهان عرب سوریه است. ما هم با آن‌ها موافقیم». ریاض دیگران نگران نشان دادن این اعتقادش نیست.




Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.