سه شنبه ۳ مهر ۱۳۹۷ - Tuesday 25 September 2018
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

اوکراین می‌تواند، پلی میان شرق و غرب باشد

تحلیل و راه‌حل هنری کیسینجر برای بحران اوکراین

سیاست اوکراین بعد از استقلال، تحمیل اراده سیاسی سیاستمداران بر بخش‌های متمرد و سرکش کشور بوده است، هر جناحی که روی کار آید، همین رویه را در پیش می‌گیرد. «ویکتور یانوکوویچ» و «یولیا تیموشنکو» هریک معرف و نماینده دو جناح اوکراین هستند و هرگز حاضر به تقسیم قدرت با یکدیگر هم نیستند. سیاست مدبرانه واشنگتن باید این باشد که هر دو جز متفاوت کشور را به همکاری با یکدیگر راهنمایی کند. نقش آمریکا باید آشتی میان دو جناح باشد، نه سلطه بر یکی از طرفین دعوا.

iran-emrooz.net | Thu, 06.03.2014, 11:41

ایرنا - «هنری کیسینجر» مشاور اسبق امنیت ملی آمریکا در یادداشتی در یک روزنامه آمریکایی نوشت: غرب و روسیه این واقعیت را بپذیرند که راه حل بحران اوکراین این نیست که کی یف یا به شرق بپیوندد یا به غرب، اوکراین می‌تواند پلی میان شرق و غرب باشد.

وزیر امور خارجه سال‌های دور آمریکا (۷۷-۱۹۷۳) در یادداشتی در شماره روز پنجشنبه روزنامه آمریکایی «واشنگتن پست» نقطه نظرات و راههای پیشنهادی‌اش را برای حل بحران اوکراین به شرح ذیل مطرح کرده است:

همه بحث‌هایی که راجع به راه حل‌های بحران اوکراین مطرح می‌شود، منحصرا حول محور تقابل نظامی است. اما آیا ما واقعا خودمان می‌دانیم به کجا می‌رویم؟

من در طول دوره زندگی سیاسی خود چهار جنگ را تجربه کرده‌ام که همه با اشتیاقی وصف ناپذیر و پشتوانه محکم حمایت مردمی آغاز شد، در حالی که در هیچیک ما نمی‌دانستیم چگونه آن‌ها را به پایان ببریم. در سرانجام کار، در همه آن‌ها منهای یکی، ما به طور یک جانبه مجبور به عقب نشینی شدیم.

اصل مهم در هر سیاست گذاری برای جنگ، این است که چگونه آن را ختم کنیم، نه اینکه چگونه آن را شروع کنیم.

هم اکنون محور همه بحث‌ها در مورد سرنوشت نهایی بحران اوکراین این است: آیا اوکراین در عاقبت امر به شرق ملحق می‌شود یا غرب؟ آیا واقعا تنها راه حل برای آنکه اوکراین بقای خود را حفظ کند و شاهد پیشرفت و کامیابی باشد، این است که یا به دامن شرق بپیوندد یا غرب و مانند پاسگاه مرزی دور افتاده علیه طرف مقابل رفتار کند؟ نه هرگز اینطور نیست. اوکراین می‌تواند، پلی میان شرق و غرب باشد.

روسیه باید این واقعیت را بپذیرد، وادار کردن اوکراین به اینکه کشور اقماری مسکو باشد و به تدریج به سمت مرزهای روسیه حرکت کند، حاصلی جز تکرار تاریخ چرخه خود محوری‌های مسکو در قبال فشارهای متقابل اروپا و آمریکا نخواهد داشت. غرب هم باید قائل به درک این حقیقت باشد که اوکراین برای روسیه فقط یک کشور بیگانه نیست.

مبدا تاریخ روسیه منطبق بوده است با آنچه که «کیوان - راس» خوانده می‌شود. مبدا انتشار مذهب روسیه نیز از همینجا بوده است. اوکراین برای قرون متمادی جزیی از خاک روسیه بود و تاریخ‌های آن دو حتی در هم تنیده شده است. پاره‌ای از مهم‌ترین نبردهای تاریخی در راه آزاد سازی روسیه با «نبرد پولتاوا» در سال ۱۷۰۹ رقم خورده است که در خاک اوکراین اتفاق افتاد.

«ناوگان دریای سیاه» روسیه که انگیزه غایی آن طرح قدرت نمایی روسیه در مدیترانه است، بر اجاره دراز مدت «سواستوپول» در شبه جزیره کریمه استوار است.

حتی معارضان نام آوری چون «آلکساندر سولژنستاین» و «ژوزف برودسکی» هم به طور اخص بر این نکته صراحت داشتند که «اوکراین جزء لاینفک تاریخ روسیه و در حقیقت متعلق به روسیه است».

در اینجا خوب است نظری هم به نقش اتحادیه اروپا در این منازعه بیافکنیم. اتحادیه اروپا باید گناه بی‌تدبیری‌هایش در این زمینه را به گردن بگیرد.

اگر این اتحادیه سستی نمی‌ورزید و مذاکرات استراتژیک حول محور رابطه اوکراین با اتحادیه را این قدر در پیچ و خم‌های طویل اداری سیاست‌های داخلی‌اش به تاخیر نمی‌انداخت، مذاکرات هرگز تبدیل به یک بحران نمی‌شد.

هنر بی‌بدیل در هر سیاست خارجی این است که در ابتدا نگاه‌مان به اولویت‌ها باشد.

عزم اوکراینی‌ها جدی است. آن‌ها در کشوری زندگی می‌کنند که تاریخی پیچیده و چند زبانه دارد. غرب این کشور در سال ۱۹۳۹ در واقع با شوروی یکی شد یعنی در مقطعی که «استالین» و «هیتلر» برای یغماگری‌هایشان، خاک اوکراین را تقسیم بندی کردند.

کریمه که ۶۰ درصد جمعیتش روس هستند در سال ۱۹۴۵ تحت قلمرو روسیه درآمد. «نیکیتا خروشچف»‌زاده اوکراین به مناسبت سیصدمین سالگرد توافق روسیه با قزاق‌ها، کریمه را به روسیه هدیه کرد. بخش غرب نشین اوکراین کاتولیک مذهب هستند و شرق ارتدکس روسی است که بر جز دیگر تسلط دارد.

همین مساله اختلاف مذهب و قومیت، در همیشه تاریخ، عامل و مقدمه‌ای برای بروز جنگ‌های داخلی و یا حتی تجزیه کشور‌ها بوده است.

اینکه بیاییم و بحران اوکراین را جزیی از تقابل شرق و غرب به حساب آوریم، نتیجه‌اش این است که همه موفقیت‌هایی را که در عرض چندین دهه در راه همراه ساختن روسیه و غرب و به خصوص روسیه و اروپا در نظام همکاری بین المللی بدست آورده‌ایم، به یکباره تخریب کنیم و هدر بدهیم.

اوکراین تنها ۲۳ سال است که استقلال خود را کسب کرده است. این کشور از قرن ۱۴ میلادی به بعد تحت حاکمیت سلطه خارجی قرار داشته و بدیهی است که رهبران آن هنر کافی برای سازش کردن ندارند، حتی در مقایسه با چشم انداز تاریخی خود.

سیاست اوکراین بعد از استقلال، تحمیل اراده سیاسی سیاستمداران بر بخش‌های متمرد و سرکش کشور بوده است، هر جناحی که روی کار آید، همین رویه را در پیش می‌گیرد.

همین رویه، روح و درونمایه اصلی منازعه میان «ویکتور یانوکوویچ» و «یولیا تیموشنکو» رقیب سیاسی اصلی او بود. هریک از این دو معرف و نماینده دو جناح اوکراین هستند و هرگز حاضر به تقسیم قدرت با یکدیگر هم نیستند.

حال در این منازعه، سیاست معقولی که آمریکا باید در پیش گیرد چیست؟

سیاست مدبرانه واشنگتن باید این باشد که هر دو جز متفاوت کشور را به همکاری با یکدیگر راهنمایی کند. نقش آمریکا باید آشتی میان دو جناح باشد، نه سلطه بر یکی از طرفین دعوا.

در این منازعه، نه روسیه، نه غرب و نه هیچیک از گروه‌های مختلف موجود در اوکراین، هیچیک دستور کارشان این نبوده است. هر یک با دخالت‌های نامعقول خود فقط اوضاع را بد‌تر کرده‌اند.

روسیه هرگز نمی‌تواند دخالت نظامی کند و از خطر منزوی شدن برهد، آن هم در برهه‌ای که بسیاری از مرز‌هایش پر خطراند.

غرب هم با سیاست لعن و تکفیر «ولادیمیر پوتین» ره به جایی نخواهد برد. غرب چون خودش به این رفتار ورود نکرده است، این چنین بهانه تراشی می‌کند.

پوتین هم باید درک کند که دنبال کردن سیاستی ظالمانه و ستم پیشه «جنگ سرد» ی دیگر را تکرار خواهد کرد.

آمریکا هم باید به نوبه خود از این نوع نگاه که روسیه را گمراهی می‌شناسد که لازم است به او صبورانه رفتار و سلوک مورد خواست واشنگتن را تعلیم دهد، دست بردارد.

پوتین یک استراتژیست جدی است. تاریخ روسیه چنین حکم می‌کند. پوتین رهبری نیست که منویات آمریکا و یا ملاحظات روان‌شناسانه برای سیاست‌هایش اصل و مبنا باشد.

خوب طبیعی است، آمریکا هم همینطور است. برای واشنگتن هم مهم نیست برای سیاست‌گذاری‌هایش، کاری به منویات تاریخی روسیه و یا ملاحظات روان‌شناسانه داشته باشد.

رهبران هر دو طرف باید بنشیتند و با دقت عاقبت رفتار‌هایشان را بسنجند، نه اینکه بیایند و در قبال یکدیگر موضع تقابل بگیرند.

از دیدگاه من، حل بحران اوکراین به شیوه‌ای که منطبق با ارزش‌ها و منافع امنیتی همه طرف‌ها باشد طبق اصول زیر قابل اجراست:

۱- اوکراین باید حق آن را داشته باشد که آزادانه نهادهای اقتصادی و سیاسی خود و الحاق به اروپا را انتخاب کند.

۲- اوکراین نباید هرگز به ناتو ملحق شود. من هفت سال قبل هم که مشابه همین ماجرا‌ها اتفاق افتاد، همین ایده را مطرح کردم.

۳- اوکراین باید آزادانه دولتی با کفایت را روی کار آورد که اراده قابل بیان مردم آن را روی کار آورده است.

رهبران دارای عقل و تدبیر اوکراین پس از آن باید آشتی میان بخش‌های مخلتف کشور را برقرار سازند و در بعد بین المللی منشی چون فنلاند را پیشه خود سازند.

فنلاند می‌تواند الگویی کاملا مناسب برای اوکراین باشد. هلسینکی ضمن آنکه استقلال خود را حریصانه حفظ کرد، اما با غرب هم در اغلب زمینه‌ها همکاری دارد و درعین حال سخت مراقب است به خصومتی نهادینه با روسیه ورود نکند.

۴- نظم امروز جهان، ضمیمه شدن کریمه به روسیه را تاب نمی‌آورد.

اما این مشکل راه حلی دارد. می‌شود روابط کریمه با اوکراین را تا حد امکان کم کرد.

با این دستور کار، روسیه هم تمامیت ارضی اوکراین را به رسمیت خواهد شناخت. اوکراین هم بایستی خودمختاری کریمه را با برگزاری انتخاباتی با حضور ناظران بین‌المللی استحکام ببخشد.

به موازات این اقدامات، لازم است هرگونه ابهام راجع به وضعیت ناوگان روسیه در دریای سیاه واقع در «سواستوپول» رفع شود.

همه این نکات مطرح شده صرفا اصول پیشنهادی‌اند، نه امریه‌ای برای اجرا.

هرکس کمترین‌شناختی با این ناحیه دارد، خوب می‌داند مردم منطقه ابدا دغدغه اصلی هیچیک از طرفین ذی نفع نیستند.

بحران اوکراین، آزمونی مطلقا رضایت‌بخش نیست، یک نارضایتی متعادل است. اگر راه حلی بر مبنای اصول پیشنهاد شده یا اصول مشابه آن بدست نیاید، خطر یک تقابل نظامی اوج می‌گیرد. زمان برای آنکه نگذاریم این رخداد واقع شود، چندان هم طولانی نخواهد بود.




Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.