دوشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۷ - Monday 17 December 2018
بازگشت به صفحه اول
 |  درباره ايران امروز  |  تماس با ايران امروز  |  آگهی در ايران امروز  | 
  |   صفحه اول   |   خبرهای روز   |   سياست   |   انديشه   |   فرهنگ و ادبيات   |   جامعه   |   محیط زیست   |   RSS   |  

چالش‌های ایران امروز

جامعه ما بیش از این متحمل خسران نشود

جمهوری اسلامی ایران در این برهه حساس تاریخی باید یکی از دوگزینه را اتخاذ کند: ادامه سیاستهای گذشته یا قبول و اعمال اصلاحات سخت بنیادین اقتصادی، اجتماعی و... با مشارکت مردم به امید آنکه این فرصت تاریخی با ندانم‌کاری از دست نرود و جامعه ما بیش از این متحمل خسران نشود.

iran-emrooz.net | Fri, 10.08.2018, 19:36

بهروز هادی‌زنوز (استاد اقتصاد)
منبع: کانال تلگرام «جمهوریت»

نزدیک به ۴۰ سال از استقرار جمهوری اسلامی در ایران می‌گذرد. حضور مردم در انتخابات با وجود مشکلات، پشتوانه بزرگی برای ثبات نظام بوده است؛ اما متأسفانه امروز کشور به‌طور همزمان با چالشهای بزرگ مواجه است که در صورت بی‌توجهی بیم آن می‌رود که در آینده با تشدید مشکلات و از دست‌رفتن امید شاهد اعتراض باشیم.

بخشی از مشکلات محصول تصمیم‌های مدیریت کشور در این دوره است. ازاینرو بدون ایجاد تحول در الگوهای فکری و ساختارهای سیاسی و اقتصادی، راه برون‌رفت از بحرانهای کنونی متصور نیست. تصویری اجمالی از چالشهای اساسی کشور در ۴۰ سال اخیر.

جمعیت کشور ۲.۳۷ برابر شد؛ اما در همین مدت میانگین رشد تولید ناخالص داخلی فقط ۱.۸۲ برابر شد. تولید سرانه کشور تنزل و سطح رفاه عمومی کاهش یافت.در این دوره ما به‌جای هموارسازی راه رشد اقتصادی بر سیاست ازدیاد جمعیت، تأمین خودکفایی و بیگانه‌هراسی تأکید کردیم و با سبقت‌گرفتن رشد جمعیت از رشد اقتصادی، چالشهای جدی در بازار کار کشور بوجود آوردیم

نبود تعادل در بازار کار موجب تنزل میانگین دستمزدها و گسترش فقر شد. حقوق بیش از ۸۰ % نیروی کار شاغل کشور کمتر از یک‌میلیون‌و ۴۰۰ هزار تومان است. تعداد افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی جمعا به ۸.۳ میلیون نفر می‌رسد که بیش از  ۱۰% جمعیت کشور است.

بدلیل سوءمدیریت و فساد مالی در صندوق‌های بازنشستگی و بدهیهای معوق دولت به تأمین اجتماعی، این صندوق‌ها با ناپایداری مالی مواجهند. در سال ۱۳۹۶ بودجه کمک دولت به صندوق‌ها جمعا ۴۰ هزار میلیارد تومان بود و امسال  ۵۳ هزار میلیارد تومان. تأمین اجتماعی درسال‌های آینده به سرنوشت صندوق‌ها دچار می‌شود و دولت نمی‌تواند از عهده پرداخت این تعهدات برآید. لذا در آینده نه‌چندان دور سرنوشت مستمری‌بگیران بطور جدی در مخاطره است.

نظام بانکی به دلیل سیاست‌های نادرست در وضعیت بحرانی است؛ در اغلب بانکهای کشور، نسبت سرمایه به دارایی ناچیز، برابر موازین معمول ورشکسته، مطالبات معوق بالا و بخش زیادی از دارایی‌های بانکها در مستغلات حبس است. در همان حال گسترش فعالیت مؤسسات مالی غیرمجاز بدون رعایت اصول بانکداری و در غیاب نظارت بانک مرکزی به تضییع حقوق سپرده‌گذاران و سلب اعتماد عمومی انجامیده است. اگر تدابیر لازم برای اصلاح وضعیت ترازنامه بانک‌ها اتخاذ نشود، دیر یا زود نظام مالی کشور بخش حقیقی راهم با خود به ورطه رکود خواهد کشاند.

خشکسالی دامن کشور را گرفته، همراه با بی‌تدبیری در مدیریت منابع طبیعی (یارانه سنگین به نهاده‌های کشاورزی و آب و عدم نظارت براستفاده از منابع طبیعی)، به تخریب گسترده منابع  انجامیده و کشاورزان در برخی از مناطق برای اولین‌بار بعد از انقلاب رودرروی دستگاه‌های مسئول قرار گرفته‌اند.

رتبه ایران درشاخص حکمرانی، یعنی «پاسخ‌گویی دولت»، «ثبات سیاسی»، «اثربخشی دولت»، «کیفیت مقررات»، «حاکمیت قانون» و «فساد»، رضایت‌بخش نیست. در جامعه با شکل‌گیری انواع نهادهای موازی اجتماعی، فرهنگی مواجهیم. همه این نهادها از بودجه عمومی کشور ارتزاق می‌کنند، امانه تعهد قانونی روشنی به پرداخت مالیات و نه در قبال دولت و جامعه شفاف و پاسخ‌گو هستند.

مستقل‌ نبودن بانک مرکزی از دولت موجب تبدیل این بانک به خزانه دولت شده است و بانک مرکزی نتوانسته به موازات فعال‌شدن بانکهای خصوصی نظارت مؤثری بر نظام بانکی کشور اعمال کند. بحران بانکی اخیر کشور زائیده ناتوانی دولت و بانک مرکزی در حوزه مقررات‌گذاری و اعمال نظارت برنظام بانکی است.

بخش مهمی از شرکت‌های دولتی برای رد دیون دولت به تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی واگذار شد و بخش دیگر آن نصیب نهادهای نظامی و غیرنظامی شد. لذا طبقه سرمایه‌دار جدیدی درایران شکل گرفت که ارتباط تنگاتنگی با مراکز قدرت داشت. این طبقه نه تنها از طریق خرید ارزان دارایی‌های عمومی به کسب ثروت پرداخت، بلکه در بهره‌گیری از قراردادهای دولتی و سودجویی از رانت‌گوی سبقت را از بخش خصوصی ربود.

سایه تنش در مناسبات بین‌المللی، اثرات بی‌ثبات‌کننده و ویرانگری بر تصمیمات صاحبان سرمایه گذاشته است. باید دید چه کسانی از عمده‌کردن تعارض‌های بین‌المللی در کشور سود می‌برند. در دوره بعد از جنگ جهانی دوم، هیچ کشوری بدون اتخاذ سیاست همزیستی مسالمت‌آمیز با کشورهای صنعتی و دستیابی به مزایای تجارت جهانی و سرمایه‌گذاری خارجی، نتوانسته بر عقب‌ماندگیهای خود فائق آید.

جمهوری اسلامی ایران در این برهه حساس تاریخی باید یکی از دوگزینه را اتخاذکند:
ادامه سیاستهای گذشته یا قبول و اعمال اصلاحات سخت بنیادین اقتصادی، اجتماعی و... با مشارکت مردم به امید آنکه این فرصت تاریخی با ندانم‌کاری از دست نرود و جامعه ما بیش از این متحمل خسران نشود. و البته باید به این موارد کاملا درست، اصلاح قانون اساسی مجمل و مبهم کنونی را نیز اضافه کرد.




Iran Emrooz
(iranian political online magazine)
iran emrooz©1998-2018
e-mail:
ايران امروز (نشريه خبری سياسی الكترونيك)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌گردند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.