نگاهی به دارایی‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه

کنستانتین تورپین و بن فینلی / خبرگزاری آسوشیتدپرس / ۲۰ فوریه ۲۰۲۶

پنتاگون بزرگ‌ترین نیروی دریایی و هوایی ایالات متحده در چند دهه اخیر را راهی خاورمیانه کرده است؛ از جمله دو گروه ناو هواپیمابر. هم‌زمان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هشدار داده است در صورت شکست مذاکرات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران، اقدام نظامی را در دستور کار قرار خواهد داد.

ترامپ روز پنج‌شنبه گفت: «در طول سال‌ها ثابت شده که بستن یک توافق معنادار با ایران کار آسانی نیست، اما باید به توافقی معنادار برسیم؛ در غیر این صورت، اتفاقات بدی خواهد افتاد.»

به گفته کارشناسان، ترامپ احتمالاً گزینه‌های نظامی متعددی در اختیار دارد، از جمله حملات دقیق به سامانه‌های پدافند هوایی ایران یا حملات متمرکز بر آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی. با این حال، آنان هشدار می‌دهند که ایران ممکن است واکنش‌هایی متفاوت‌تر از گذشته نشان دهد و در صورت حمله آمریکا یا اسرائیل، با اقداماتی روبه‌رو شویم که جان نیروهای آمریکایی را به خطر اندازد و به یک جنگ منطقه‌ای منجر شود.

علی واعظ، کارشناس امور ایران در گروه بین‌المللی بحران، می‌گوید: «این بار انجام یک حمله محدود و “یک‌باره” از سوی دولت ترامپ علیه ایران بسیار دشوار خواهد بود، زیرا ایران واکنشی نشان می‌دهد که در نهایت درگیری تمام‌عیار را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.»

ترامپ بارها تهدید کرده است که برای واداشتن ایران به محدود کردن برنامه هسته‌ای‌ خود از زور استفاده خواهد کرد و پیش‌تر نیز به خاطر سرکوب خونین اعتراضات سراسری در ایران چنین هشدارهایی داده بود.

او هفته گذشته گفته بود که «تغییر قدرت در ایران بهترین اتفاقی است که می‌تواند رخ دهد.»

ناوهای هواپیمابر، حضور آمریکا در خاورمیانه را تقویت می‌کنند

ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن به همراه سه ناو شکن (با موشک‌های هدایت‌شونده) پس از آنکه از دریای چین جنوبی به این منطقه حرکت کردند، از پایان ژانویه در دریای عرب مستقر شده‌اند.

با استقرار این گروه تهاجمی، حدود ۵۷۰۰ نیروی جدید به منطقه اضافه شد و به نیروهای کوچک‌ترِ متشکل از چند ناوشکن و سه شناور رزمی ساحلی پیوستند که پیش‌تر در منطقه حضور داشتند.

دو هفته بعد، ترامپ دستور اعزام بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان، یواس‌اس جرالد آر. فورد را به همراه سه ناوشکن دیگر و بیش از ۵۰۰۰ نیروی نظامی صادر کرد.

با این اقدام، شمار ناوهای آمریکایی در منطقه به ۱۴ فروند می‌رسد؛ ناوگانی که از ناوگان ۱۱‌فروندی مستقر در دریای کارائیب (پیش از حرکت فورد) نیز بزرگ‌تر است.

استقرار گسترده‌تر هواپیماهای نظامی

تعداد زیادی از جنگنده‌ها و هواپیماهای پشتیبانی آمریکا نیز در هفته‌های اخیر وارد خاورمیانه شده‌اند.

ده‌ها جنگنده از مدل‌های F-35، F-22، F-15 و F-16 از پایگاه‌های آمریکا و اروپا برخاسته و طبق رصد گروه «ائتلاف رهگیری هوایی نظامی» (MATA) به سمت خاورمیانه حرکت کرده‌اند. این گروه متشکل از حدود ۳۰ تحلیلگر متن‌باز است که فعالیت‌های پروازی نظامی و دولتی را دنبال می‌کنند.

این تیم همچنین از ورود بیش از ۸۵ هواپیمای سوخت‌رسان و ۱۷۰ هواپیمای باری به منطقه در اواسط فوریه خبر داده است.

استفان واتکینز، پژوهشگر کانادایی و عضو این گروه، اعلام کرده که شش فروند از هواپیماهای هشدار زودهنگام E-3 نیز به یک پایگاه هوایی در عربستان سعودی اعزام شده‌اند؛ هواپیماهایی که نقش کلیدی در هماهنگی عملیات گسترده هوایی ایفا می‌کنند.

چند هفته پیش از این موج اعزام، جنگنده‌های «F-15E Strike Eagle» نیروی هوایی آمریکا نیز وارد منطقه شده بودند. فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنت‌کام) در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرده بود که این جنگنده‌ها «توان رزمی و آمادگی نیروها را افزایش می‌دهند و از امنیت و ثبات منطقه حمایت می‌کنند.»

در همان زمان، ردیاب‌های پرواز نیز ده‌ها هواپیمای ترابری آمریکایی را در حال پرواز به سمت خاورمیانه مشاهده کرده بودند.

این تحرکات شبیه به سال گذشته است؛ زمانی که آمریکا در پی بمباران سه سایت هسته‌ای کلیدی ایران در ماه ژوئن، سامانه‌های پدافند هوایی از جمله پاتریوت را به منطقه منتقل کرد. چند روز بعد، ایران بیش از دوازده موشک به پایگاه هوایی العُدید در قطر شلیک کرد.

انتظار برای واکنش ایران

ست جونز، کارشناس دفاعی در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS)، می‌گوید باید توجه داشت که آمریکا نیروی زمینی گسترده‌ای به منطقه اعزام نکرده است.

وی یادآور شد که در عملیات «طوفان صحرا» در اوایل دهه ۱۹۹۰ بیش از ۵۰۰ هزار نیروی آمریکایی و در سال ۲۰۰۳ بیش از ۲۵۰ هزار نیروی نظامی در عراق مستقر شده بودند.

او گفت: «بنابراین بسته نظامی فعلی آمریکا در منطقه دارای محدودیت‌های قابل‌توجهی است.»

به گفته مایکل اوهانلون، تحلیلگر دفاعی و سیاست خارجی در مؤسسه بروکینگز، با آنکه این بزرگ‌ترین تمرکز نظامی از زمان تهاجم سال ۲۰۰۳ به عراق محسوب می‌شود، اما منابع فعلی با حجم نیروهای آن زمان قابل‌مقایسه نیست.

اوهانلون افزود، آمریکا در صورت تمایل برای هدف قرار دادن آنچه از برنامه هسته‌ای ایران باقی مانده، می‌تواند از بمب‌افکن‌های دوربرد B-2 استفاده کند؛ همان‌طور که در ماه ژوئن انجام داد. اما استقرار فعلی نیروها برای حمله احتمالی به اهداف داخل ایران و مقابله با واکنش تهران طراحی شده است.

او گفت، بسیاری انتظار دارند ایران «در پاسخ به هر اقدام احتمالی آمریکا یا اسرائیل، صرفاً به شلیک پهپاد و موشک‌های کروز بسنده کند»، اما این احتمال وجود دارد که ایران واکنشی فراتر و گسترده‌تر نشان دهد، به‌ویژه اگر رهبران آن احساس کنند شخصاً در معرض تهدید قرار دارند.

واعظ نیز یادآور شد که ایران احتمالاً این بار واکنشی محدود و قابل پیش‌بینی مانند حمله سال گذشته‌اش به پایگاه قطر نخواهد داشت؛ حمله‌ای که زمان و شیوه آن از قبل اعلام شده بود و به نیروهای آمریکایی و قطری فرصت دفاع داد و خسارت اندکی بر جای گذاشت.

او گفت: «ایران اکنون به این نتیجه رسیده است که تنها راه پایان دادن به این چرخه، وارد آوردن تلفات و خسارات جدی به آمریکا و اسرائیل است، حتی اگر این اقدام بهای سنگینی برای خودش داشته باشد.»

بهنام بن‌طالب‌لو، تحلیلگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها در واشنگتن نیز اظهار کرد که باور بر این است ایران همچنان موشک‌های بالستیکی در اختیار دارد که می‌تواند در منطقه به اهداف خود حمله کند.

او افزود: «جمهوری اسلامی ممکن است تصور کند چنین تسلیحاتی عامل بازدارنده‌ای برای ترامپ خواهند بود، در حالی که در واقع، ممکن است همین امر او را از انجام عملیات محدود به سمت اقدام گسترده‌تر سوق دهد.»