ترامپ درحال بررسی حمله محدودنظامی به ایران است

الکساندر وارد / وال استریت ژورنال / ۱۹ فوریه ۲۰۲۶

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در حال بررسی اجرای یک حمله محدود نظامی اولیه علیه ایران است تا این کشور را به پذیرش خواسته‌هایش برای توافق هسته‌ای وادار کند؛ اقدامی که به‌عنوان گامی نخست برای فشار بر تهران طراحی شده و قرار نیست به یک حمله تمام‌عیار تبدیل شود که بتواند واکنش تلافی‌جویانه گسترده‌ای را در پی داشته باشد.

به گفته افراد آگاه، در صورت صدور مجوز، این حمله اولیه که ممکن است ظرف چند روز انجام شود، چند هدف نظامی یا دولتی را مورد اصابت قرار خواهد داد. اگر ایران همچنان از اجرای دستور ترامپ مبنی بر پایان دادن به غنی‌سازی هسته‌ای خود خودداری کند، ایالات متحده آماده خواهد بود یک کارزار گسترده‌تر علیه تأسیسات حکومتی جمهوری اسلامی – که احتمالاً هدف آن براندازی رژیم تهران باشد – به راه اندازد.

گزینه‌ی حمله‌ی محدود نخست، که پیش‌تر گزارش نشده بود، نشان می‌دهد ترامپ ممکن است آماده استفاده از نیروی نظامی نه فقط برای تنبیه ایران به‌خاطر امتناع از توافق، بلکه برای هموار کردن مسیر یک توافق مطلوب برای آمریکا باشد. یکی از منابع گفته است ترامپ می‌تواند حملات خود را به‌تدریج تشدید کند؛ از مقیاسی کوچک آغاز و سپس به حملات بزرگ‌تر دستور دهد تا زمانی که حکومت ایران یا برنامه هسته‌ای خود را برچیند یا فروبپاشد.

مشخص نیست که ترامپ پس از هفته‌ها بررسی و مشورت تا چه حد این گزینه را جدی گرفته است، اما به گفته مقامات ارشد، مشاورانش بارها این سناریو را به وی ارائه کرده‌اند. با این حال، گفت‌وگوهای اخیر در کاخ سفید بیشتر بر سناریوهای کارزار نظامی گسترده‌تر متمرکز بوده است.

ترامپ روز پنج‌شنبه اعلام کرد ظرف ۱۰ روز درباره اقدامات بعدی علیه ایران تصمیم خواهد گرفت. وی ساعتی بعد به خبرنگاران گفت که این بازه زمانی حداکثر دو هفته خواهد بود و افزود: «یا توافق می‌کنیم یا به هر شکل به توافق خواهیم رسید.» 

سخنگوی کاخ سفید، آنا کلی، از اظهار نظر درباره گزینه‌های ایالات متحده خودداری کرد و گفت: «تنها خودِ رئیس‌جمهور ترامپ می‌داند که ممکن است چه تصمیمی بگیرد یا نگیرد.» 

مقام‌های آمریکایی می‌گویند ترامپ هنوز درباره صدور دستور حمله در هر سطحی تصمیم نهایی نگرفته است، اما گزینه‌های گوناگونی را در نظر دارد — از یک کارزار یک‌هفته‌ای برای تغییر رژیم در ایران تا مجموعه‌ای محدود از حملات علیه مراکز دولتی و نظامی. با این حال، شماری از مقامات و تحلیلگران آمریکایی هشدار داده‌اند چنین اقداماتی می‌تواند ایران را به تلافی وادارد، موجب بروز جنگی گسترده‌تر در خاورمیانه شود و متحدان منطقه‌ای آمریکا را در معرض خطر قرار دهد.

بررسی احتمال حمله محدود از سوی ترامپ یادآور بحثی در دوره نخست ریاست‌جمهوری او درباره وارد آوردن موسوم به «ضربه خونین» به کره شمالی است. در سال ۲۰۱۸، در بحبوحه جدال لفظی هسته‌ای میان واشنگتن و پیونگ‌یانگ، دولت نخست ترامپ احتمال اجرای حمله‌ای محدود و پیش‌دستانه علیه کره شمالی را می‌سنجید تا جدیت آمریکا را در پایان دادن به برنامه هسته‌ای آن کشور نشان دهد.

ترامپ و تیمش در نهایت از حمله به کره شمالی منصرف شدند و به‌جای آن مسیر دیپلماسی را در پیش گرفتند. وی سه بار با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، دیدار کرد؛ اما این دیدارها نتوانست رهبر آن کشور را به واگذاری تسلیحات هسته‌ای‌اش متقاعد کند.

در عرصه دیپلماسی، مقامات ارشد ایالات متحده این هفته با همتایان ایرانی خود دیدار و مذاکره کردند. واشنگتن خواهان توقف کامل فعالیت‌های هسته‌ای تهران، محدودسازی برنامه موشک‌های بالستیک و نیز جلوگیری از حمایت ایران از گروه‌های مسلح نیابتی در منطقه است. ایران چنین توافق جامعی را رد کرده و تاکنون تنها امتیازهای محدودی درباره فعالیت‌های هسته‌ای خود ارائه داده است. تهران بار دیگر هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را انکار کرده است.

این بن‌بست – که مقام‌های آمریکایی می‌گویند بعید است شکسته شود – در کنار افزایش نیروهای نظامی آمریکا در نزدیکی ایران، احتمال حملات نظامی را بیشتر کرده است.

مقامات ایرانی تهدید کرده‌اند که به هر سطحی از حملات آمریکا با «شدت حداکثری» پاسخ خواهند داد. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، سه‌شنبه در مجموعه‌ای از پیام‌های شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد نیروهای ایران قادرند یک ناو هواپیمابر آمریکایی را غرق کرده و ارتش ایالات متحده را «چنان هدف قرار دهند که دیگر نتواند برخیزد».

ایران نسبت به جدول زمانی دیپلماتیک ترامپ نیز بدبین است. سال گذشته، کاخ سفید به ایران دو هفته فرصت داد تا توافقی مشابه در زمینه هسته‌ای امضا کند؛ اما تنها چند روز بعد، بمب‌افکن‌های «بی-۲» سه سایت هسته‌ای ایران را هدف قرار دادند و روند برنامه هسته‌ای این کشور را عقب راندند.

طبق داده‌های ردیابی پرواز و به گفته یکی از مقامات آمریکایی، در روزهای اخیر ایالات متحده به انتقال جنگنده‌های پیشرفته اف-۳۵ و اف-۲۲ به خاورمیانه ادامه داده است. دومین ناو هواپیمابر مجهز به هواپیماهای تهاجمی و جنگ الکترونیک نیز در راه است. هواپیماهای فرماندهی و کنترل که در هماهنگی عملیات گسترده هوایی نقش حیاتی دارند نیز به منطقه اعزام می‌شوند. همچنین سامانه‌های پدافندی حیاتی در هفته‌های اخیر در خاورمیانه مستقر شده‌اند.