ریشۀ غرب‌ستیزی بطورعمده ناشی از دو تقابل تمدن مدرن و بنیادگرایی دینی از یکسو، وفضای دوقطبی و ایدئولوژیک بلوک سوسیالیستی در برابر بلوک سرمایه داری و امپریالیسم از دگر سو بوده است. اما حیرت آنکه امروز با پیوستن کشورهای سوسیالیستی سابق به سرمایه داری جهانی هنوز ذهنیت غیردینی فرهنگ سیاسی ضد سرمایه‌داری – ضد امپریالیستی دوام دارد ومایه تقویت استبداد دینی می‌شود.

انتخابات نوامبر ۲۰۱۲ بدون شک یک انتخابات تاریخی و بسیار مشکل خواهد بود. پول و ثروت زیادی از جانب کاندیداها و سوپر پک‌های آنها خرج خواهد شد. این انتخابات زشت، پر دروغ، انتقاد آمیز و جنجالی خواهد بود. حوادث غیر قابل پیش بینی نیز می‌توانند در نتایج این انتخابات تأثیر بسیار زیادی داشته باشند. بگفته یک مفسر سیاسی، این انتخابات جنگ و زورآزمایی واقعی بین جمهوریخواهان، کمپانی‌ها و ثروتمندان طرفدار آنها و دموکرات‌ها، دست چپی‌ها، اتحادیه‌ها که بطور تاریخی طرفدار دموکرات‌ها هستند می‌باشد.

ایران در مخاطره است چون دراین شرایط درهم وعدم وجود یک قدرت مرکزی متکی به مردم و شکل گرفتن یکنوع حکومت خان خانی در مملکت، روشن است که وضع دفاعی کشور بسیار وخیم و نا مطمئن خواهد بود. اوضاع در شرایطی است که ازهرسوئی انتظار آسیب‌های بزرگ می‌رود و مملکت را تهدید می‌نماید و آثار تحریمها در درون کشور روح و بدن مردم را آزار می‌دهد. دریغا که سرزمینی کهن پیش از شعله‌ور شدن آتش جنگ، ذره ذره ذوب می‌شود و خطر از هر سوئی برایش فرارسیده است.

تحریم‌های سیاسی و اقتصادی به بالاترین حد خود نزدیک می‌شود. کشورهای غربی تحریم نفت و نهادهای مالی ایران را تصویب کرده‌اند و فشار غرب بر دیگر مشتریان نفت ایران برای همراهی با این موج تحریم ادامه دارد. اگر غرب بخواهد پس از این تحریم‌ها فشار بیشتری بر رژیم وارد کند ظاهرا گزینه چندانی جز کاربرد حمله نظامی نخواهد داشت و با اظهارات اخیر وزیر دفاع آمریکا به نظر می‌رسد کاربرد آن در یک سال آینده مورد توجه قرار خواهد گرفت. آیا شمارش معکوس برای حمله نظامی به ایران آغاز شده است؟

درگذر ۱۵۰ سال گذشته تاریخ ایران؛ گونه‌ای ستیز کور با هر بیگانه‌ا‌ی، بر فرهنگ عمومی و سیاسی کشور، حاکم بوده است. به این فرهنگ بیگانه ستیزی، نه از سوی حکومت "ناسیونالیست" رضاشاه و یا حکومت محمد رضا شاه؛ بلکه از سوی روحانیون، بازاری‌ها، و اسلام‌گرایانی چون فدائیان اسلام دامن زده شده است. اما این شکل از بیگانه‌ستیزی که اسلام‌گرایان به‌آن مباهات هم می‌کنند؛ به هیچوجه، ملی‌گرایی و میهن پرستی نیست.

ما امروزه نیازی به قهرمانان پاکدامنی که از دلیریشان در شگفت شویم و در سوگشان اشک بریزیم، نداریم. نیاز امروز جنبش آزادیخواهی ایران به کنشگران خردگرا و آینده‌بین است، که بتوانند از این توده پراکنده و باخودستیزنده یک جبهه همبسته و یکپارچه پدید آورند. آنچه که راه را بر ما بسته است و نمی‌گذارد گامی فراپیش نهیم، اندیشه سنگواره‌گون ایدئولوژیک، زیستن در گذشته‌ای که دیگر از آن ما نیست، پرداختن بی پایان به درگیریهای کهنه، و آن فرهنگ شوم و ننگین "پدرکشتگی" است.

روحیۀ ایرانی را خوب درک می‌کرد در عین ِ حال ایمان ِ عجیبی به مردم ایران داشت اما کینه‌ورزی و حس ِ انتقام‌جوئی مردمان‌مان که گویا با فرهنگ‌مان عجین شده است و درهم‌آمیحته ، سخت متحیرش می‌ساخت. به‌نظر انسانی می‌آمد به‌غایت صلح‌دوست، با خلقی خوش و وفادار به ثابت قدمان و گریزان از سفسطه‌گران و بی‌مایگان.

«سال مرگ ریکاردو رِیش»، مانند «در جستجوی زمان از دست رفته» سرشار از حکمت‌های عملی مجرد شده‌ای است که خواننده را دائما به فکر وامی‌دارد، به تخیل او بال می‌دهد و به بیرون از جهان رمان پروازش می‌دهد. وقتی ساراماگو خبر آبستن شدن لیدیای کلفَت را به ریکاردو رِیش می‌رساند، برکه‌ای از واژه‌ها از ذهن‌اش می‌گذرد: «پدر، تصادفی است که وجودش ضروری است، به محض این که ضرورت را تامین کند، غیرضروری می‌شود. مثل حشراتی که بلافاصله پس از جفت‌گیری می‌میرند.»

نورستن دشت و بیشه‌ها رویش ماست / نجوای نسیم و برگ‌ها گویش ماست / وان رود خروشان که به دریا ریزد / تصویر حضور و جلوۀ پویش ماست / شب بر رخ روز تا که چادر دوزد / رهپوی سزاست تا چراغ افروزد / آتش فکند به خیمۀ تاریکی / هرچند که خود نیز در آتش سوزد/...

هرگز نمی هراسم از ناتمام مُردن/
اوج هراسم این است، با مرگ نام مردن